Η εκτίμηση των συνεπειών για την ελληνική οικονομία από τις επιθέσεις των ΗΠΑ και Ισραήλ στο Ιράν είναι εξαιρετικά αβέβαιη καθώς θα καθοριστούν απότη διάρκειά τους. Οι αντεπιθέσεις του Ιράν σε χώρες του Περσικού Κόλπουδείχνουν ότι εξελίσσεται σε περιφερειακή σύρραξη μεγαλύτερης διάρκειας.
Βραχυπρόθεσμα, οι αρνητικές συνέπειες θα είναι υπαρκτές αλλά όχισημαντικές. Αν οι συγκρούσεις ξεφύγουν από ένα χρονικό όριο τότε ταπαγκόσμια αποθέματα πετρελαίου θα μειωθούν και η ενεργειακή αναδιάταξη,μετά την πρόσφατη ενεργειακή κρίση, θα χάσει τη δυναμική της. Σε αυτήντην περίπτωση δύσκολα θα επιτευχθεί ο στόχος για μεγέθυνση του ΑΕΠ κατά2,4% το 2026.
Σε μια περίοδο που ο πληθωρισμός στην Ελλάδα τρέχει ταχύτερα από τηνυπόλοιπη ευρωζώνη θα έχουμε έναν πρόσθετο παράγοντα ανατροφοδότησήςτου, αποτέλεσμα της εκτίναξης τιμών φυσικού αερίου, πετρελαίου καιηλεκτρισμού. Ο πληθωρισμός στην Ελλάδα το 2025 έκλεισε στο 2,9% (από3% το 2024).
Οι πρωτογενείς επιπτώσεις στην οικονομία θα εκδηλωθούν κυρίως μέσα απότρία κανάλια. Το πιο σημαντικό είναι αυτό της ενέργειας. Μια επίμονη αύξησητων τιμών στο πετρέλαιο και στο φυσικό αέριο θα επηρεάσει την ελληνικήοικονομία, που είναι ευάλωτη στις ενεργειακές κρίσεις, αυξάνοντας το κόστοςπαραγωγής των επιχειρήσεων σε μια περίοδο που είναι ήδη αντιμέτωπες μευψηλό ενεργειακό κόστος. Αυτή η αύξηση θα περάσει στις τιμές τωνπροϊόντων και υπηρεσιών, επιβαρύνοντας τον οικογενειακό προϋπολογισμό,γεγονός που θα επηρεάσει τη ζήτηση στο εσωτερικό αλλά και τις εξαγωγές.
Σύμφωνα με οικονομετρικές εκτιμήσεις, για κάθε σταθερή αύξηση 10 δολαρίων το βαρέλι – το βασικό σενάριο του προϋπολογισμού 62,5 δολάρια – οι απώλειες στο ΑΕΠ είναι 0,05-0,07 ποσοστιαίες μονάδες.
Η παράταση των συγκρούσεων θα ενισχύσει την αβεβαιότητα. Κάποιαεπενδυτικά σχέδια μπορεί να καθυστερήσουν, με αντίκτυπο στην υπόθεση τουπροϋπολογισμού για αύξηση των επενδύσεων κατά 10,2% ετησίως καισυμβολή στην ετήσια πραγματική ανάπτυξη το 2026 κατά 1,8 ποσοστιαίεςμονάδες.
Ενα δεύτερο κανάλι είναι η μείωση των εσόδων από τη ναυτιλία, η οποία έχειμια συνολική οικονομική επίδραση που κυμαίνεται μεταξύ 7%-8% του ΑΕΠετησίως. Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ επηρεάζει το 20% της παγκόσμιαςπροσφοράς πετρελαίου και το 33% των λιπασμάτων, τομείς που η ελληνικήναυτιλία έχει σημαντική παρουσία. Οι επιπτώσεις στο λειτουργικό κόστος αλλάκαι η πιθανή μείωση της δραστηριότητας μεταφορών θα είναι σημαντικές ανοι επιθέσεις διαρκέσουν περισσότερο από τρεις μήνες. Τα έσοδα από ναύλαγια τις ελληνικές εταιρείες μπορεί να αυξηθούν αλλά θα μειωθεί το περιθώριοκέρδους.
Τέλος, ένα τρίτο κανάλι μετάδοσης της κρίσης στην οικονομία λόγωαβεβαιότητας είναι ο τουρισμός και ειδικότερα οι κρουαζιέρες που όμως έχουν μικρή συμμετοχή στα έσοδα.
Αυτή η κρίση, αν διαρκέσει περισσότερο από τρεις μήνες, θα αναδείξει αν ηελληνική οικονομία παραμένει ευάλωτη σε εξωγενείς διαταραχές ή διασφάλισετην ενίσχυση της ανθεκτικότητας σε σχέση με το πρόσφατο παρελθόν. Το2020 η Ελλάδα είχε την τρίτη μεγαλύτερη ύφεση 9,5% έναντι 4,3% στηνευρωζώνη. Αν σε αυτή την κρίση φανεί ότι είναι λιγότερη ανθεκτική – παράτους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας που στόχευαν στηνενίσχυσή της – οι κοινωνικοί δείκτες θα επιδεινωθούν και η Ελλάδα θα χάσειέδαφος στην πορεία για πραγματική σύγκλιση με τις υπόλοιπες οικονομίες τηςευρωζώνης.
Αν πρέπει κάτι να διδαχτούμε από αυτή την κρίση είναι ότι ηΕλλάδα δεν πρέπει να παραιτηθεί από την πορεία για μια δίκαιη πράσινημετάβαση γιατί οι επιλογές του παρελθόντος δεν μπορούν να έχουν μέλλον.
Ο Φίλιππος Σαχινίδης είναι πρώην υπουργός Οικονομικών
