Ενα γνώριμο μοτίβο επαναλήφθηκε μόλις ολοκληρώθηκε ο νέος, διήμερος γύρος τριμερών διαπραγματεύσεων στο Αμπου Ντάμπι με σκοπό τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία. Ολοι μίλησαν για παραγωγικές συνομιλίες. Ανακοινώθηκε ότι θα ακολουθήσουν κι άλλες. Ομως πέρα από μια συμφωνία ανταλλαγής αιχμαλώτων πολέμου, τα απτά αποτελέσματα ήταν ελάχιστα: τίποτα δεν δείχνει πως ξεπεράστηκαν τα βασικά εμπόδια προς οποιαδήποτε ειρηνευτική συμφωνία. Στην πραγματικότητα, το πιο ηχηρό μήνυμα είχε σταλεί την παραμονή των συνομιλιών, όταν η Ρωσία εξαπέλυσε, εν μέσω ψύχους, ακόμη μία μαζική επίθεση στο ενεργειακό δίκτυο της Ουκρανίας.
Μιλώντας τέλη Ιανουαρίου στη Γερουσία, ο αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο είχε υποστηρίξει πως το ζήτημα του Ντονέτσκ, και δη των 5.392 τετραγωνικών χιλιομέτρων της ανατολικής αυτής περιοχής της Ουκρανίας που ελέγχει ακόμα το Κίεβο, είναι «το τελευταίο» που μένει να διευθετηθεί στις διαπραγματεύσεις, προσθέτοντας χαρακτηριστικά: «Είναι μια γέφυρα που δεν έχουμε ακόμα περάσει». Την επομένη, η Μόσχα αμφισβήτησε αυτή την εκτίμηση. Ο σύμβουλος εξωτερικής πολιτικής του Κρεμλίνου, Γιούρι Ουσάκοφ, τόνισε ότι παραμένουν ανοιχτά και άλλα ζητήματα, μεταξύ των οποίων οι μεταπολεμικές εγγυήσεις ασφαλείας που έχουν προσφέρει δυτικές χώρες στην Ουκρανία. Παρ’ όλα αυτά, είναι σαφές ότι το κομμάτι της περιφέρειας του Ντονέτσκ που ελέγχεται από την Ουκρανία βρίσκεται στον πυρήνα των συνομιλιών. Το γεγονός αυτό, σχολιάζουν οι «New York Times», εγείρει ένα ερώτημα: γιατί ο Βλαντίμιρ Πούτιν ενδιαφέρεται τόσο για αυτή τη συγκεκριμένη περιοχή, σε αντίθεση με άλλα τμήματα ουκρανικού εδάφους που επίσης έχει διεκδικήσει η Μόσχα;
Από την ολομέτωπη ρωσική εισβολή, το 2022, και εξής, το Ντονέτσκ βρίσκεται στο επίκεντρο της προσπάθειας της Μόσχας να αποσπάσει, και στη συνέχεια να προσαρτήσει, την – πλειοψηφικά ρωσόφωνη – βιομηχανική περιοχή της Ανατολικής Ουκρανίας που το Κρεμλίνο παρουσιάζει ως ιστορικά ρωσική. Η Ρωσία έχει οικοδομήσει μεγάλο μέρος της κρατικής της προπαγάνδας πάνω στην «προστασία» των κατοίκων των περιφερειών Ντονέτσκ και Λουγκάνσκ, της περιοχής που συλλογικά αποκαλείται Ντονμπάς. Και ήδη έχει επιβάλει πλήρη έλεγχο στην περιφέρεια του Λουγκάνσκ. Στα τέλη του 2022, το Κρεμλίνο ανακοίνωσε την προσάρτηση τεσσάρων ουκρανικών περιφερειών – του Λουγκάνσκ, του Ντονέτσκ, της Χερσώνας και της Ζαπορίζια. Στις περσινές συνομιλίες, όμως, οι ρώσοι διαπραγματευτές έπαψαν να αξιώνουν τα τμήματα της Χερσώνας και της Ζαπορίζια που η Ρωσία δεν ελέγχει ήδη. Αν το Κίεβο διατηρούσε και ένα μεγάλο κομμάτι του Ντονέτσκ, ο Πούτιν θα μπορούσε να βρεθεί αντιμέτωπος με αντιδράσεις από φιλοπόλεμα, εθνικιστικά τμήματα της πολιτικής του βάσης.
Το τμήμα του Ντονέτσκ που εξακολουθεί να ελέγχει η Ουκρανία έχει ισχυρό συμβολικό βάρος. Περιλαμβάνει το Σλοβιάνσκ, την πόλη όπου η Μόσχα ξεκίνησε το 2014 την υποτιθέμενη φιλορωσική «αυτονομιστική» εξέγερση. Η αποτυχία της να καταλάβει την πόλη που η ρωσική προπαγάνδα παρουσιάζει ως λίκνο της «Ρωσικής Ανοιξης», έπειτα από 12 χρόνια προσπαθειών, θα μπορούσε να οξύνει την κριτική των εθνικιστών. Αντιθέτως, η κατάληψη και του υπόλοιπου Ντονέτσκ θα βοηθούσε τον Πούτιν να οικοδομήσει ένα αφήγημα νίκης. «Αν καταφέρεις να αποσπάσεις στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων κάτι που δεν έχεις πετύχει με τη βία, τότε απαντάται το ερώτημα ποιος κέρδισε τον πόλεμο και ποιος επέβαλε τους όρους για τον τερματισμό του», λέει χαρακτηριστικά ο Αλεξάντερ Γκαμπουέφ, διευθυντής της δεξαμενής σκέψης Carnegie Russia Eurasia Center στο Βερολίνο. Σύμφωνα με τον ίδιο, ο Πούτιν γνωρίζει επίσης ότι οποιαδήποτε απόφαση του Κιέβου να παραδώσει το έδαφος αυτό θα ήταν εξαιρετικά διχαστική στο εσωτερικό της Ουκρανίας: «Για αυτή τη γη έχει χυθεί αίμα. Πολλές οικογένειες έχασαν τους δικούς τους ανθρώπους στις μάχες στο Ντονμπάς. Και τώρα την παραδίδεις; Είναι μια ωρολογιακή βόμβα κάτω από την ουκρανική ενότητα».
Και κάτι ακόμα: το τμήμα του Ντονέτσκ που παραμένει υπό ουκρανικό έλεγχο είναι ένα από τα πλέον οχυρωμένα σημεία του μετώπου, καθώς οι αμυντικές γραμμές χρονολογούνται το 2014. Η απώλεια αυτών των οχυρώσεων, σύμφωνα με ορισμένους αναλυτές, θα καθιστούσε την Ουκρανία πιο ευάλωτη σε μια μελλοντική ρωσική επίθεση, δίνοντας στη Μόσχα πλεονεκτική θέση για την εξαπόλυση νέας εισβολής στο μέλλον.
