Δεν γνωρίζονται. Δεν θα συναντηθούν ποτέ. Κι όμως, αναπνέουν στον ίδιο ρυθμό, αυτόν που χτυπά πλέον στη σκηνή του θεάτρου Μεταξουργείο. «Η πλεξούδα» της Λετισιά Κολομπανί, το βιβλίο που έγινε παγκόσμιο σημείο αναφοράς με περισσότερους από δέκα εκατομμύρια αναγνώστες, μεταφρασμένο σε 40 γλώσσες, ανεβαίνει για πρώτη φορά στο ελληνικό θέατρο, σε σκηνοθεσία Κυριακής Σπανού. Η παράσταση επιχειρεί να φωτίσει τη γυναικεία εμπειρία, όχι ως αφήγημα θυματοποίησης αλλά ως πράξη αντοχής και επιλογής.
«Στο θέατρο Μεταξουργείο έχουμε μια αγάπη για τη δραματοποιημένη λογοτεχνία, το αφηγηματικό θέατρο που λέμε. Οι μεγαλύτερες επιτυχίες που έχουμε κάνει είναι με κείμενα βασισμένα σε μυθιστορήματα όπως τα “Αγγέλα Παπάζογλου”, “Μαράν Αθά” και “Η αρραβωνιαστικιά του Αχιλλέα”. Την “Πλεξούδα”, τη διάβασε η αδελφή μου η Μαρία πρόπερσι όταν πρωτοκυκλοφόρησε, της άρεσε και το έδωσε στη μητέρα μας Αννα Βαγενά. Εκείνη σκέφτηκε πως επειδή είναι μια πρωτοπρόσωπη αφήγηση τριών γυναικών, είχε δυνατότητα να μεταφερθεί στο θέατρο, κάτι που δεν είχε ξαναγίνει στην Ελλάδα. Οταν το διάβασα κι εγώ, μου άρεσε πολύ, βρήκα το βιβλίο επίκαιρο και με πολύ ζουμί και θεώρησα ότι θα είχε ενδιαφέρον να δούμε τα τρία κεντρικά πρόσωπα της ιστορίας να ζωντανεύουν στη σκηνή», αναφέρει η Γιασεμί Κηλαηδόνη, η οποία πρωταγωνιστεί στην παράσταση μαζί με τις Χρύσα Βακάλη και Παναγιώτα Βλαντή, μιλώντας στο «Νσυν».
Τρεις ηρωίδες
Οι τρεις ηρωίδες της ιστορίας ζουν σε διαφορετικές χώρες, ανήκουν σε διαφορετικά κοινωνικά και πολιτισμικά περιβάλλοντα, οι δρόμοι τους δεν τέμνονται ποτέ. Κι όμως οι ζωές τους συνδέονται μ’ ένα αόρατο νήμα. «Στην παράσταση κρατήθηκε η λογική των τριών γυναικών αλλά είναι διαρκώς παρούσες στη σκηνή. Γινόμαστε και τα πρόσωπα που λέμε την ιστορία μας αλλά και αφηγήτριες για να στηρίξουμε η μία την άλλη. Εχουμε συνεχείς αλληλεπιδράσεις, φωτίζοντας στιγμές των ρόλων η μία της άλλης αλλά και της ιστορίας της», δηλώνει η ηθοποιός.
Η ίδια υποδύεται τη Σμίτα, μια νεαρή γυναίκα από την Ινδία, που ζει σε μια φτωχή επαρχία της χώρας και προέρχεται από την κατώτατη κάστα των ανέγγιχτων, καταδικασμένη να καθαρίζει τους απόπατους αφού δεν υπάρχει αποχετευτικό σύστημα. «Είναι μια γυναίκα πολύ μακριά από τον δικό μας τρόπο ζωής. Εχει όμως ένα φοβερό θάρρος να τολμήσει να φύγει από αυτήν την κοινωνία, αυτό το μέρος και να αναζητήσει μια καλύτερη ζωή, με αφορμή την κόρη της, σε μια μεγαλύτερη πόλη, στην άλλη άκρη σχεδόν της Ινδίας. Την αντιμετωπίζω λοιπόν με τεράστιο ενδιαφέρον, προσπαθώντας να καταλάβω πώς μπορεί να σκέφτεται. Πώς μπορεί να χειρίζεται τη ζωή της, χωρίς να πάω να τη μιμηθώ εξωτερικά. Προσπαθώ να φανταστώ έναν τέτοιο άνθρωπο, με το δικό μου υλικό, ψυχή, σώμα και μυαλό. Το τεράστιο άλμα που καλείται να κάνει και η πορεία που διανύει σαν απόσταση εξωτερικά αλλά και σαν δύναμη εσωτερικά για να διεκδικήσει τη ζωή τη δική της και του παιδιού της, με ξεπερνά κι αυτό ήθελα να φωτίσω», επισημαίνει.
Το στοιχείο που ενώνει τις τρεις γυναίκες της αφήγησης είναι η επιλογή τους να βαδίσουν παράλληλα, απέναντι στη βία, την περιθωριοποίηση, τον εξευτελισμό και τον φόβο. Συνδέονται μέσα από την ίδια ανάγκη να σηκώσουν το βλέμμα και να διεκδικήσουν την ελευθερία τους. Σαν τα μαλλιά μιας πλεξούδας, οι ιστορίες τους μπλέκονται μεταξύ τους, δημιουργώντας έναν δεσμό που φέρνει νόημα και δύναμη.
Ενα πλέξιμο ανθρώπων
«Η πλεξούδα είναι καθαρά συμβολική. Δείχνει πώς οι ζωές όλων μας είναι άρρηκτα δεμένες μεταξύ τους. Ως κοινότητες, ως σύνολο, δεν μπορούμε να υπάρξουμε μόνοι μας όπως η πλεξούδα δεν μπορεί να δημιουργηθεί αν δεν είναι δεμένες οι τούφες των μαλλιών η μία με την άλλη. Στην ουσία, πρόκειται για κάθε ανθρώπινο επίτευγμα που έχει φτιαχτεί από μια αλυσίδα, από ένα πλέξιμο ανθρώπων, από μια εμπλοκή που ο καθένας κουβαλάει. Είναι ένα δημιούργημα από μόνος του, με τη δική του ιστορία, την πορεία που εκείνος έχει φτιάξει κι όλοι μαζί, ο ένας με τον άλλον συνδεόμαστε άρρηκτα, δεν υπάρχει ζωή ή συνέχεια, χωρίς ο ένας με τον άλλον. Ειδικά στην εποχή μας που υπάρχει η τάση του κατακερματισμού και της απομόνωσης των ανθρώπων σε μονάδα κι όχι σε σύνολο, δεν γίνεται να προχωρήσουν οι άνθρωποι ως σύνολο αν δεν συνδεθούμε ο ένας με τον άλλον», τονίζει η ηθοποιός.
Οι ιστορίες της «Πλεξούδας» υπενθυμίζουν ότι οι καθημερινές μάχες που δίνουν οι γυναίκες για να κρατήσουν τη φωνή και την ελευθερία τους είναι ταυτόχρονα προσωπικές και συλλογικές. «Η βία, η περιθωριοποίηση, το μίσος, ο ρατσισμός, η περιφρόνηση, ο οικονομικός αποκλεισμός, είναι δυστυχώς άξονες στους οποίους κινούμαστε όλοι σ’ αυτόν τον πλανήτη. Είναι τελικά κοινά τα βιώματα όλων των γυναικών. Κι όσο τα πράγματα σκληραίνουν και ζούμε σε οικονομικές δυσκολίες και αβέβαιες εποχές, τόσο πιο σκληρές θα γίνονται αυτές οι κοινές συνθήκες», καταλήγει η Γιασεμί Κηλαηδόνη.
