Σε μια διαδικασία «σκωτσέζικου ντους» υπέβαλε χθες ο Ντόναλντ Τραμπ τους ηγέτες της Ευρώπης. Μετά τις σκληρές δηλώσεις που είχε κάνει την Τρίτη και την εξίσου σκληρή ομιλία του από το βήμα του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός, που ουσιαστικά ισοδυναμούσε με τελεσίγραφο για τη Γροιλανδία – «Μπορείτε να πείτε “ναι” και θα το εκτιμήσουμε. Ή μπορείτε να πείτε “όχι” και θα το θυμόμαστε» – το βράδυ ο πρόεδρος των ΗΠΑ όχι απλώς έκανε στροφή, αλλά προανήγγειλε και συμφωνία!
Ακολουθώντας την πάγια τακτική του, ανακοίνωσε ότι «παγώνει» την επιβολή δασμών που είχε προαναγγείλει εις βάρος σειράς ευρωπαϊκών χωρών, αρχής γενομένης από την 1η Φεβρουαρίου και αντ’ αυτού έκανε λόγο για έναρξη διαπραγματεύσεων για το μελλοντικό καθεστώς της Γροιλανδίας. Οχι μόνο αυτό, αλλά ισχυρίστηκε ουσιαστικά ότι υπάρχει ήδη ένα πλαίσιο συμφωνίας, η οποία «προσφέρει στις ΗΠΑ ό,τι ζητούσαν, ενώ παράλληλα αφήνει τους πάντες ικανοποιημένους». Οσο για τις λεπτομέρειες, περιορίστηκε να πει ότι αυτές θα γίνουν γνωστές εν καιρώ, προσθέτοντας ότι την ευθύνη από αμερικανικής πλευράς θα έχουν ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και ο ειδικός απεσταλμένος του, Στιβ Ουίτκοφ.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η κίνηση αυτή ήρθε μετά τη συνάντηση την οποία είχε ο Τραμπ με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε, ο οποίος τον διαβεβαίωσε πως η Συμμαχία θα στηρίζει πάντα τις ΗΠΑ και θα βρίσκεται στο πλευρό τους. Η πρώτη αντίδραση από την πλευρά των Ευρωπαίων και μάλιστα των άμεσα ενδιαφερομένων υπήρξε θετική. «Είναι καλό ότι ο Τραμπ έκανε πίσω από τους δασμούς εις βάρος εκείνων από εμάς που στήριζαν τη Δανία και τη Γροιλανδία», είπε χαρακτηριστικά η σουηδή υπουργός Εξωτερικών. Από την πλευρά του, ο δανός ομόλογός της δήλωσε, μάλλον ανακουφισμένος: «Η ημέρα τελειώνει καλύτερα από ό,τι άρχισε».
Με βάση όσα είπε, πάντως, ο Τραμπ στο CNBC, βάσει του προσχεδίου, οι ΗΠΑ και οι Ευρωπαίοι θα συνεργαστούν στην ανάπτυξη της αντιπυραυλικής ασπίδας «Χρυσός Θόλος» και στην εξόρυξη ορυκτών στη Γροιλανδία. Ερωτηθείς δε για το χρονικό διάστημα που θα διαρκέσει αυτή η συμφωνία, απάντησε: «Για πάντα».
Υπενθυμίζεται ότι νωρίτερα, κατά την ομιλία του από το βήμα του Φόρουμ, ο Τραμπ είχε διαβεβαιώσει ότι «δεν θα χρησιμοποιήσουμε βία – επιδιώκουμε άμεσες διαπραγματεύσεις για τη Γροιλανδία», την οποία χαρακτήρισε «ένα μεγάλο κομμάτι πάγου». Ο ίδιος παραπονέθηκε ότι «το ΝΑΤΟ δεν μας έχει φερθεί δίκαια», η Ευρώπη δεν κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση «αλλά πάει προς τα πίσω» και στο τέλος τέλος «τόσα χρόνια προσφέρουμε στη Βορειοατλαντική Συμμαχία χωρίς να πάρουμε πίσω τίποτα». Μάλιστα, κάποια στιγμή διεκδίκησε και την απόλυτη νίκη στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο λέγοντας: «Χωρίς εμάς τώρα θα μιλούσατε γερμανικά ή και λίγα ιαπωνικά».
«Κανένα έθνος ή ομάδα εθνών δεν είναι σε θέση να εξασφαλίσει τη Γροιλανδία εκτός από τις Ηνωμένες Πολιτείες» τόνισε, προσθέτοντας: «Επιδιώκω άμεσες διαπραγματεύσεις για να συζητήσουμε ξανά την απόκτηση της Γροιλανδίας από τις ΗΠΑ». Σε αρκετά σημεία, πάντως, φάνηκε να συγχέει τη Γροιλανδία με την Ισλανδία, ισχυριζόμενος ότι η «Ισλανδία» είχε προκαλέσει πτώση στις τιμές των μετοχών την Τρίτη – όμως η αλήθεια είναι ότι οι αγορές έπεσαν ως αποτέλεσμα της απειλής του να επιβάλει νέους δασμούς σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες που έστειλαν στρατιώτες στη Γροιλανδία.
Ο Τραμπ δεν χαρίστηκε, φυσικά, στους ηγέτες που του άσκησαν κριτική. Εκανε ιδιαίτερη μνεία στον καναδό πρωθυπουργό Μαρκ Κάρνεϊ, ο οποίος την προηγούμενη ημέρα είχε καλέσει τις χώρες μεσαίου δυναμικού να ενωθούν απέναντι στον «καταναγκασμό» των ΗΠΑ. «Οι μεσαίες δυνάμεις πρέπει να δράσουν από κοινού, γιατί αν δεν είμαστε στο τραπέζι, είμαστε στο μενού» είπε. «Ο Καναδάς ζει χάρη στις ΗΠΑ: Nα το θυμάσαι αυτό, Μαρκ, την επόμενη φορά που θα κάνεις τις δηλώσεις σου».
Ενώ δε ισχυρίστηκε ότι έχει «πολύ καλή σχέση με τον πρόεδρο Πούτιν και τον πρόεδρο Σι», δηλαδή τους ηγέτες Ρωσίας και Κίνας, δεν παρέλειψε να ειρωνευθεί τον γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν, ο οποίος έκανε την ομιλία του την Τρίτη φορώντας μαύρα γυαλιά, λόγω ρήξης αιμοφόρου αγγείου. «Τον παρακολούθησα χθες, με αυτά τα όμορφα γυαλιά ηλίου. Τι στο καλό συνέβη;» είπε ειρωνικά. Ο Μακρόν χαρακτήρισε «θεμελιωδώς απαράδεκτη» την απειλή της Ουάσιγκτον για νέους δασμούς, ενώ είχε υποσχεθεί ότι η χώρα του θα αντισταθεί στους «νταήδες», σε μια έμμεση αλλά ξεκάθαρη αναφορά στον Τραμπ.
Θα προσπαθήσει το Κογκρέσο να του βάλει φρένο;
Η ολοένα και πιο επιθετική εκστρατεία του Ντόναλντ Τραμπ για την κατάληψη του ελέγχου της Γροιλανδίας έχει προκαλέσει έντονες επικρίσεις στο εσωτερικό των ΗΠΑ ακόμα και από Ρεπουμπλικανούς νομοθέτες, γεγονός που εγείρει την πιθανότητα το Κογκρέσο να προσπαθήσει να περιορίσει τις εδαφικές φιλοδοξίες του προέδρου. Τουλάχιστον ένας Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής έχει δηλώσει δημόσια ότι εάν ο Τραμπ χρησιμοποιήσει στρατιωτική βία για να καταλάβει το νησί που αποτελεί αυτόνομο έδαφος της Δανίας, αυτό θα αποτελούσε αδίκημα που θα μπορούσε να οδηγήσει σε παραπομπή του προέδρου.
Αρκετοί άλλοι έχουν δηλώσει ότι αναμένουν ψήφισμα για τις πολεμικές εξουσίες, το οποίο θα εμποδίζει τον πρόεδρο να αναπτύξει στρατεύματα στη Γροιλανδία χωρίς την έγκριση του Κογκρέσου. Ενα τέτοιο ψήφισμα, θεωρούν αναλυτές, μπορεί να συγκεντρώσει την υποστήριξη της πλειοψηφίας των νομοθετών τις επόμενες εβδομάδες.
Ενα ψήφισμα για τις πολεμικές εξουσίες που αποσκοπούσε στον περιορισμό της περαιτέρω στρατιωτικής δράσης στη Βενεζουέλα απέτυχε την περασμένη εβδομάδα, αφού ο Τραμπ πίεσε με επιτυχία δύο Ρεπουμπλικανούς βουλευτές να αλλάξουν τις ψήφους τους την τελευταία στιγμή. Ωστόσο, η πληθώρα επικρίσεων από το εσωτερικό του κόμματος για τη Γροιλανδία είναι ένα από τα πρώτα σημαντικά σημάδια ότι ένας αυξανόμενος αριθμός Ρεπουμπλικανών είναι πρόθυμος να αντισταθεί σε αυτό που θεωρεί υπέρβαση των προεδρικών εξουσιών.
Ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής της Βόρειας Καρολίνας, Τομ Τίλις, δήλωσε ότι προσπαθεί να «αποκλιμακώσει» την κατάσταση με τη Γροιλανδία, και μάλιστα απείλησε να καθυστερήσει την έγκριση για τον υποψήφιο του προέδρου για την προεδρία της Ομοσπονδιακής Τράπεζας. «Νομίζω ότι θα μπορούσαμε εύκολα να αποκτήσουμε πλειοψηφίες χωρίς δικαίωμα βέτο» πρόσθεσε ο Τίλις, υπονοώντας ότι τουλάχιστον τα δύο τρίτα της 100μελούς Γερουσίας θα υπογράψουν.
Η Ρεπουμπλικανή γερουσιαστής της Αλάσκας, Λίζα Μουρκόφσκι, που πραγματοποίησε πρόσφατα ταξίδι στην Κοπεγχάγη, ανέφερε μετά τη συνάντηση με δανούς και γροιλανδούς αξιωματούχους ότι πολύ περισσότερα μέλη του κόμματός της συμμερίζονταν τις ανησυχίες της για τις ενέργειες του προέδρου. «Η Γροιλανδία πρέπει να θεωρείται σύμμαχός μας, όχι πλεονέκτημα» είπε. Μαζί με τη Δημοκρατική γερουσιαστή Τζιν Σάχιν από το Νιου Χάμσαϊρ, πρότεινε νομοθεσία που θα εμποδίζει τον αμερικανικό στρατό να κατέχει ή να προσαρτά εδάφη του ΝΑΤΟ, συμπεριλαμβανομένης της Γροιλανδίας. Παρόμοια νομοθεσία έχει κατατεθεί στη Βουλή των Αντιπροσώπων με διακομματική υποστήριξη.
