Το Βρετανικό Μουσείο έχει «ηθική υποχρέωση» να αναγνωρίσει ότι τα Γλυπτά του Παρθενώνα ανήκουν στην Ελλάδα, διαμηνύει η Βικτόρια Χίσλοπ, ανακοινώνοντας, μέσω των «ΝΕΩΝ», την ένταξή της στο Parthenon Project, τον βρετανικό οργανισμό που τα τελευταία χρόνια προωθεί συστηματικά μια αμοιβαία επωφελή λύση, η οποία θα οδηγήσει στη μόνιμη επανένωση των αριστουργημάτων της κλασικής αρχαιότητας στο Μουσείο Ακρόπολης. Η πολυβραβευμένη βρετανίδα λογοτέχνιδα – που από το 2020 έχει πολιτογραφηθεί Ελληνίδα – δηλώνει ότι θα εργαστεί για να καταλήξουν οι δύο χώρες σε μια «win-win» συμφωνία και προσάπτει στον πρόεδρο του λονδρέζικου ιδρύματος Τζορτζ Οσμπορν ότι μέχρι στιγμής «δεν έχει επιτύχει τίποτε εκτός από το να δημιουργεί ψεύτικες ελπίδες». Παράλληλα, με παρεμβάσεις τους στα «ΝΕΑ», ο διάσημος βρετανός συγγραφέας και ηθοποιός Στίβεν Φράι, οι δύο πρόεδροι του Parthenon Project – και κορυφαίοι βρετανοί πολιτικοί –, λόρδος Εντ Βέιζι και βαρόνη Θάνγκαμ Ντεμπονέρ, και ο ιδρυτής του οργανισμού Γιάννης Λέφας ξετυλίγουν την πρότασή τους για το πώς θα γυρίσουν τα Γλυπτά.
Η συγγραφέας του «Νησιού» – και άλλων 10 μπεστ σέλερ που έχουν μεταφραστεί σε 40 γλώσσες – τάχθηκε για πρώτη φορά υπέρ του επαναπατρισμού τον Μάρτιο του 2021, επειδή «εξοργίστηκε» όταν διάβασε τη συνέντευξη του Μπόρις Τζόνσον στα «ΝΕΑ», στην οποία ο τότε βρετανός πρωθυπουργός απέκλειε την επιστροφή των τεχνουργημάτων στην Ελλάδα. Εκτοτε, το πάθος της για την επανένωση των απαράμιλλων θησαυρών που σχεδίασε ο Φειδίας έχει «γιγαντωθεί», όπως λέει. «Είμαι πανευτυχής που εντάσσομαι στη συμβουλευτική επιτροπή του Parthenon Project. Η πρόσκληση του Γιάννη Λέφα αποτέλεσε για εμένα μεγάλη τιμή. Ελπίζω να μπορέσω να ενισχύσω την εκστρατεία για την εξεύρεση μιας αμοιβαία επωφελούς λύσης», τονίζει μιλώντας στα «ΝΕΑ». «Πιστεύω ακράδαντα ότι το Βρετανικό Μουσείο έχει την ηθική υποχρέωση να αναγνωρίσει ότι ο Ελγιν δεν είχε κανένα νόμιμο δικαίωμα να ξεριζώσει τα γλυπτά από τον Παρθενώνα και, ως εκ τούτου, να αναγνωρίσει ότι έχει αποκτήσει κλεμμένα αντικείμενα», συνεχίζει η Χίσλοπ, υποστηρίζοντας ότι «ακόμη και χωρίς το ιστορικό υπόβαθρο της κλοπής και του βανδαλισμού, δεν πρόκειται για μια συνηθισμένη υπόθεση επαναπατρισμού. Οπως έχει πει ο έλληνας Πρωθυπουργός, είναι σαν το Βρετανικό Μουσείο να εκθέτει τη μισή “Μόνα Λίζα”, ενώ η άλλη μισή βρίσκεται κάπου αλλού. Τα Γλυπτά πρέπει να εκτίθενται ενωμένα, υπό το λαμπρό αττικό φως».
Η αλαζονεία του Μουσείου
Η διακεκριμένη συγγραφέας και μέλος της Βασιλικής Εταιρείας Λογοτεχνίας του Ηνωμένου Βασιλείου σημειώνει ότι «δεν έχω κανέναν δισταγμό να μιλήσω ανοιχτά για την αλαζονεία του Βρετανικού Μουσείου. Η στάση του παραμένει αμετάβλητη, παρά τις αποδείξεις για τον βανδαλισμό που διέπραξε ο Ελγιν· παρά τα χιλιάδες τέχνεργα που έκλεψε πρόσφατα ένας από τους επιμελητές του Μουσείου, πολλά από τα οποία δεν έχουν βρεθεί, ενώ ο δράστης δεν έχει ακόμη διωχθεί· και παρά τη σπουδαιότητα της αγγλοελληνικής φιλίας, στην οποία δεν φαίνεται να αποδίδει καμία αξία». Κατά την 66χρονη Χίσλοπ, «ο αρχικός ενθουσιασμός για τις συνομιλίες μεταξύ Βρετανίας και Ελλάδας με σκοπό την εξεύρεση λύσης έχει χαθεί. Οχι μόνον ο δικός μου, αλλά και όλων όσοι επιθυμούν την επανένωση». Κι αυτό, εξηγεί, «καθώς δεν φαίνεται να έχει σημειωθεί πραγματική πρόοδος στα τέσσερα χρόνια που έχουν περάσει από τότε που άρχισαν οι συνομιλίες (τις οποίες αποκάλυψαν “ΤΑ ΝΕΑ”). Τέσσερα χρόνια συνομιλιών; Μιλάμε σοβαρά; Οι Κινέζοι χτίζουν ολόκληρες πόλεις σε 18 μήνες. Γιατί; Επειδή το θέλουν!».
Κατόπιν, αναφέρεται στο γνωστό «πινγκ – πονγκ» μεταξύ της βρετανικής κυβέρνησης και του Μουσείου που στεγάζει τα Μάρμαρα: «Το Βρετανικό Μουσείο ισχυρίζεται ότι η απόφαση πρέπει να ληφθεί από την κυβέρνηση και ότι ένας νόμος του 1963 το εμποδίζει να δράσει. Ολοι, όμως, γνωρίζουμε ότι ένας νόμος μπορεί να αλλάξει πολύ εύκολα. Θα πρέπει να τους έχει πιάσει ζαλάδα με όλους αυτούς τους κύκλους που κάνουν!». Στη συνέχεια, στρέφει τα πυρά της προς τον πρόεδρο του Μουσείου: «Με μπέρδεψε πάρα πολύ η φαινομενική αισιοδοξία του Οσμπορν στους “Σάντεϊ Τάιμς” την περασμένη Κυριακή. Δεν υπάρχει καμία απόδειξη ότι έχει πετύχει κάτι, εκτός από το να καλλιεργεί φρούδες ελπίδες. Εκτός αν πρόκειται να μας ανακοινώσουν ότι το Βρετανικό Μουσείο αποφάσισε να κάνει το σωστό. Αυτός είναι ο μόνος λόγος που μπορώ να σκεφτώ για μια τέτοια έκφραση αυταρέσκειας».
Το θέμα «δεν είναι αστείο», υπογραμμίζει το επίτιμο μέλος της Εθνικής Εταιρείας των Ελλήνων Λογοτεχνών. «Ενδιαφέρει πραγματικά τον ελληνικό λαό – και όχι μόνο. Πολλοί Βρετανοί νιώθουν ντροπή για την παρωχημένη στάση του Βρετανικού Μουσείου. Τα Γλυπτά ανήκουν στην παγκόσμια κληρονομιά. Κατά μία έννοια, ανήκουν σε όλους μας, αλλά η φυσική τους παρουσία ανήκει στην Αθήνα, όπου πρέπει να βρίσκονται όλα μαζί ενωμένα». Και καταλήγει: «Μετέχοντας στο Parthenon Project, ενώ παράλληλα παραμένω μέλος της Βρετανικής Επιτροπής για την Επανένωση των Μαρμάρων του Παρθενώνα (BCRPM), θα ενισχύσω με ακόμη μεγαλύτερο πάθος και αποφασιστικότητα τον κοινό μας αγώνα».
Ο Γιάννης Λέφας
«Είναι τιμή και ιδιαίτερο προνόμιο για εμένα να καλωσορίζω τη Βικτόρια Χίσλοπ στο Parthenon Project. Μολονότι δεν γεννήθηκε Ελληνίδα, έγινε Ελληνίδα στην καρδιά και στο μυαλό. Εχει καταφέρει να εκφράζει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τα συναισθήματα, τα όνειρα και τις προσδοκίες των Ελλήνων.
Η προϋπάρχουσα σημαντική της συμβολή στην προσπάθεια της επανένωσης θα συνεχιστεί με νέα δυναμική καθώς κοιτάζουμε προς το μέλλον», είπε στα «ΝΕΑ» ο ιδρυτής του Parthenon Project Γιάννης Λέφας.
Μιλώντας στα «ΝΕΑ», από την Οξφόρδη όπου βρέθηκε στις αρχές του μήνα, ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης αποκρίθηκε «Οχι ακόμη», ερωτώμενος εάν αισιοδοξεί για θετική κατάληξη στις διαπραγματεύσεις με τον Οσμπορν. Λίγες ημέρες πριν, «ΤΑ ΝΕΑ» είχαν αποκαλύψει ότι ο πρόεδρος του Βρετανικού Μουσείου έχει προτείνει τη μεταφορά στην Αθήνα του 20% των Γλυπτών – και συγκεκριμένα λίθων της ζωφόρου – για μια ολιγοετή περίοδο.
«Βρισκόμαστε σε ένα σταυροδρόμι όπου πρέπει να ληφθούν σημαντικές αποφάσεις, καθώς χαράζουμε την πορεία για τα επόμενα εκατό χρόνια. Η αναδιαμόρφωση και ο επανασχεδιασμός της Δυτικής Πτέρυγας του Βρετανικού Μουσείου, όπου σήμερα στεγάζονται τα Γλυπτά του Παρθενώνα, αποτελούν μια μοναδική ευκαιρία αλλά ταυτόχρονα και μια απειλή», επεσήμανε ο Λέφας. «Η ευκαιρία είναι ότι, με αφορμή την αναδιαμόρφωση της Αίθουσας Ντουβίν, τα Γλυπτά μπορούν να επανενωθούν για πάντα στο Μουσείο Ακρόπολης. Αυτή είναι η μόνη λογική και έντιμη λύση. Η εναλλακτική λύση – και εδώ κρύβεται η απειλή – είναι ο περαιτέρω κατακερματισμός αυτού του απαράμιλλου έργου τέχνης. Αυτό θα αποτελούσε μια φρικτή εξέλιξη για όλους μας», σημείωσε ο ομογενής επιχειρηματίας, προσθέτοντας ότι «καθήκον μας είναι να επανενώσουμε και να αξιοποιήσουμε τις ευκαιρίες για συνεργασία, όχι να κατακερματίσουμε. Ελπίζουμε να συνεργαστούμε με τους απανταχού Ελληνες και τους πολυάριθμους βρετανούς φίλους μας για να κάνουμε αυτό που είναι σωστό. Να κάνουμε το καλύτερο για τα παιδιά μας και για τις επόμενες γενιές».
Η τελευταία δημοσκόπηση
Στην τελευταία δημοσκόπηση που διεξήχθη στη Βρετανία για το θέμα (τον περασμένο Σεπτέμβριο, από την JL Partners, για λογαριασμό του Parthenon Project) οι περισσότεροι Βρετανοί τάχθηκαν ξεκάθαρα υπέρ της επιστροφής των Γλυπτών. Το 61% των ερωτηθέντων στους οποίους επιδείχθηκαν φωτογραφίες των τεχνουργημάτων είπε ότι πρέπει να γυρίσουν στην Ελλάδα, και μάλιστα χωρίς κανένα προαπαιτούμενο, ενώ το 67% δήλωσε ότι ο επαναπατρισμός τους θα αντανακλούσε τις βρετανικές αξίες και θα ανεδείκνυε τον ρόλο της χώρας ως ηγέτιδας δύναμης στην πολιτιστική διπλωματία.
Στόχος του Parthenon Project είναι η μόνιμη επανένωση όλων των Γλυπτών στην Αθήνα και η διοργάνωση περιοδικών εκθέσεων με άλλα ελληνικά τέχνεργα στο Βρετανικό Μουσείο, σε μια αίθουσα που θα ονομαστεί Prince Philip (ή King Charles) Hellenic Gallery. «Η φιλοσοφία της πρότασής μας έγκειται στην εφαρμογή της αρχής του “συμφωνούμε ότι διαφωνούμε” (προκειμένου να παρακαμφθούν οι νομικές προκλήσεις που αφορούν την ιδιοκτησία), στην υιοθέτηση μιας προσέγγισης “win-win” (καθώς και οι δύο χώρες έχουν ανάγκη από ένα αποδεκτό και επωφελές αφήγημα) και στην “πολιτιστική σύμπραξη” (που θα εξασφαλίζει τη δημιουργία μιας συνεχούς ροής ιδεών και συνεργασίας)», υπογράμμισε ο Λέφας. «Προτείνουμε επίσης μια δυναμική εκστρατεία συγκέντρωσης κεφαλαίων, εφόσον τα δύο μέρη αναπτύξουν μια βιώσιμη συνεργασία, που θα είναι ελκυστική για τους δωρητές σε παγκόσμιο επίπεδο. Πιστεύουμε ότι αυτά τα συστατικά μπορούν να ανοίξουν τον δρόμο για την οριστική επίλυση αυτού του χρονίζοντος προβλήματος».
