Τα τελευταία χρόνια, οι γιορτές φαίνεται να ξεκινούν νωρίτερα. Οι βιτρίνες φωτίζονται από τις αρχές Νοεμβρίου, τα σπίτια στολίζονται πριν ακόμη έρθει ο χειμώνας, ενώ οι πόλεις φορούν τα γιορτινά τους και οι πόλεις αποκτούν τη λάμψη των Χριστουγέννων ενώ το ημερολόγιο γράφει ακόμη φθινόπωρο. Το φαινόμενο δεν είναι τυχαίο και σίγουρα δεν αφορά μόνο το εμπόριο ή τη διάθεση για εντυπωσιασμό και υπερβολή. Είναι ένδειξη μιας βαθύτερης ψυχολογικής ανάγκης.
Σε περιόδους αβεβαιότητας, οι άνθρωποι τείνουν να αναζητούν σημάδια σταθερότητας και θαλπωρής. Ο στολισμός, όσο απλός κι αν φαίνεται, λειτουργεί ως τελετουργία συναισθηματικής ανακούφισης. Τα φωτάκια, τα στολίδια και η οικεία αισθητική των Χριστουγέννων προσφέρουν μια αίσθηση συνέχειας. Μας υπενθυμίζουν πως, παρά την αστάθεια γύρω μας, υπάρχουν ακόμη στιγμές ομορφιάς που μπορούμε να δημιουργήσουμε οι ίδιοι. Σε ψυχολογικό επίπεδο, η πρόωρη ενασχόληση με τα σύμβολα των γιορτών λειτουργεί κατευναστικά.
Ενισχύει τη διάθεση μέσω της ενεργοποίησης θετικών συναισθημάτων, προκαλεί μικρές «εκρήξεις» ντοπαμίνης και συμβάλλει στην επανασύνδεσή μας με τις ασφαλείς αναμνήσεις της παιδικής ηλικίας. Εκεί όπου το φως είχε πάντοτε νόημα, που συμβόλιζε τη θαλπωρή, την αγάπη, τη σιγουριά ότι ο κόσμος είναι, έστω για λίγο, όπως τον θέλουμε. Ο στολισμός, επομένως, δεν είναι απλώς μια αισθητική επιλογή, είναι μια μορφή ψυχικής ρύθμισης. Μια σιωπηλή ανάγκη να επιβραδύνουμε τον ρυθμό, να ξαναβρούμε το οικείο μέσα στο απρόβλεπτο.
Η πρόωρη γιορτινή ατμόσφαιρα μας επιτρέπει να προβάλλουμε ελπίδα στο παρόν, να θυμηθούμε το παρελθόν και να ανακτήσουμε την αίσθηση ελέγχου σε έναν κόσμο που διαρκώς μας τη στερεί. Ισως λοιπόν το ερώτημα δεν είναι «γιατί στολίζουμε νωρίτερα», αλλά «τι προσπαθούμε να φωτίσουμε». Ισως, μέσα από τα λαμπιόνια και τις γιρλάντες, αναζητούμε εκείνο το μικρό κομμάτι ψυχικής ανθεκτικότητας που μας επιτρέπει να προχωρούμε, ακόμη κι όταν το φως έξω λιγοστεύει. Ισως να ζωντανέψουμε ξανά το παιδί που κοιμάται μέσα μας. Γιατί τελικά, τα Χριστούγεννα δεν είναι εποχή, είναι ανάγκη. Και όπως κάθε ανάγκη, δεν υπακούει στο ημερολόγιο, αλλά στην ψυχή.
Η Στέλλα Αργυρίου είναι ψυχολόγος
