Η μακρά πορεία {LF}της οικονομίας {LF}της Κίνας

Διανύουμε μια περίοδο βαθιών οικονομικών και γεωπολιτικών αλλαγών. Το παγκόσμιο σύστημα ελεύθερου εμπορίου διαβρώνεται σταθερά, δίνοντας τη θέση του σε δασμολογικά εμπόδια και αυξανόμενη εξάρτηση από διμερείς συμφωνίες. Ταυτόχρονα, η εποχή κατά την οποία οι χώρες μπορούσαν να βασίζονται στον αυξανόμενο πλούτο για να θωρακίσουν τους πολίτες τους από την ανασφάλεια των γηρατειών και της ανεργίας φτάνει στο τέλος της, καθώς η ανάγκη για υψηλότερες αμυντικές δαπάνες αναγκάζει τις κυβερνήσεις να κάνουν δύσκολες επιλογές σχετικά με τον τρόπο κατανομής των πόρων.

Η άνοδος της Κίνας υπήρξε σημαντικός μοχλός αυτών των μετασχηματισμών και παραμένει στο επίκεντρο των συζητήσεων σχετικά με τις αλυσίδες εφοδιασμού, τη μεταφορά τεχνολογίας, την κλοπή πνευματικής ιδιοκτησίας και τη διεθνή χρηματοδότηση του χρέους. Η συνεχιζόμενη οικονομική επιβράδυνση της χώρας, ειδικότερα, έχει εγείρει δύο κρίσιμα ερωτήματα: Θα εμποδίσει η τρέχουσα ύφεση εκατομμύρια κινέζους καταναλωτές να στηρίξουν τόσο την εγχώρια όσο και την παγκόσμια ανάπτυξη; Και θα ωθήσει την κυβέρνηση της Κίνας να ακολουθήσει μια πιο συγκρουσιακή εξωτερική πολιτική, ιδίως έναντι της Ταϊβάν και της Θάλασσας της Νότιας Κίνας;

Τα ερωτήματα αυτά γίνονται όλο και πιο επείγοντα καθώς ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ επιδιώκει να επαναπροσδιορίσει τη στάση της Αμερικής έναντι του κύριου γεωπολιτικού της αντιπάλου.

Δύο πρόσφατα βιβλία – το «The Conscience of the Party» του Robert Suettinger και το «The Southern Tour» του Jonathan Chatwin – διερευνούν τη δυναμική που διαμόρφωσε την εποχή της «μεταρρύθμισης και του ανοίγματος» στην Κίνα. Ο Suettinger αφηγείται την ιστορία του Χου Γιαομπάνγκ, πρώην γενικού γραμματέα του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας (ΚΚΚ). Σε αντίθεση με τον στενό του σύμμαχο Ντενγκ Σιαοπίνγκ, στον οποίο αποδίδεται ευρέως η ηγεσία του οικονομικού μετασχηματισμού της Κίνας, ο Χου απουσιάζει σε μεγάλο βαθμό από τις επίσημες αφηγήσεις για τη μεταρρυθμιστική εποχή. Ο Χου ήταν μία από τις πιο ισχυρές φιλελεύθερες φωνές στο ΚΚΚ κατά τη διάρκεια μεγάλου μέρους της μεταρρυθμιστικής περιόδου.

Ελλείψει ενός ενιαίου φιλελεύθερου ηγεμόνα, όπως ήταν οι ΗΠΑ για μεγάλο μέρος της μεταπολεμικής εποχής, ο κόσμος μετατοπίζεται προς τον εθνικισμό, τον προστατευτισμό και τον στρατηγικό ανταγωνισμό. Αν και αυτή η στροφή αναγνωρίζεται πιο ανοιχτά στις ΗΠΑ απ’ ό,τι στην Κίνα, οι πολιτικές και των δύο χωρών αντανακλούν μια ευρύτερη, πιθανώς διαρκή αποδιάρθρωση αυτών που είχαν γίνει παγκόσμιοι κανόνες.

Οι φιλελεύθερες μεταρρυθμίσεις που υπερασπίστηκαν ο Χου και ο Ντενγκ διαμορφώθηκαν από ένα πνεύμα που έκανε έναν πιο ανοιχτό κόσμο να φαίνεται αναπόφευκτος. Τα γεγονότα και οι εντάσεις που εξαπολύονται από τον παγκόσμιο εμπορικό πόλεμο του Τραμπ δείχνουν μια αποφασιστική στροφή προς την εσωστρέφεια.

Ο Ράνα Μίτερ είναι πρόεδρος στο τμήμα σχέσεων ΗΠΑ – Ασίας στο Harvard Kennedy School