«Η καρδιά του είναι γεμάτη μαύρες τρύπες»

Ο παραμυθάς τούρκος συγγραφέας Αχμέτ Ουμίτ είναι γνωστός και στη χώρα μας για τις αστυνομικές του ιστορίες, οι οποίες πάντα ή σχεδόν πάντα συνδέονται με την ιστορία της πατρίδας του και όχι μόνο. Το τελευταίο του βιβλίο που κυκλοφόρησε στα ελληνικά έχει τίτλο «Για χάρη της αγάπης» και υπότιτλο «Παραμύθι σαν μυθιστόρημα». Σε αυτήν την αλληγορία, που έχει ως θέμα τον έρωτα αλλά και την υπέρτατη αρετή που είναι η ελευθερία του ατόμου, πέντε πρίγκιπες από πέντε διαφορετικές χώρες βλέπουν το ίδιο όνειρο: να περπατούν στους στενούς δρόμους μιας αρχαίας πόλης και να συναντούν μια όμορφη κοπέλα, ίδια με φάντασμα, που μοιάζει με τη θεά του έρωτα. Αποφασίζουν να συγκρουστούν με τους σοφούς ηγεμόνες πατέρες τους γιατί ο καθένας επιθυμεί να αναζητήσει την κοπέλα και να την παντρευτεί. Οι πέντε πρίγκιπες ενώνουν τις δυνάμεις τους και δημιουργούν μια μυστηριώδη πόλη με πέντε πύλες, «μια πόλη που συμβολίζει τους άσβεστους πόθους και τις μάταιες ελπίδες μας», ενώ όταν έρχεται η στιγμή να διεκδικήσει ο καθένας ξεχωριστά τη γυναίκα, ο ένας δημιουργεί προσκόμματα στον άλλον και η μέχρι τότε αλληλεγγύη διαλύεται, και μαζί με αυτήν εξαφανίζονται και οι αυταπάτες για την επίτευξη της ευτυχίας. Οι γνώσεις που αποκτούν και το πάθος που διαθέτουν τους ωθούν να επινοήσουν καινούργια πράγματα, ωστόσο δεν κατακτούν το αντικείμενο του πόθου τους γιατί οι ίδιοι στήνουν εμπόδια σε αυτό.

Γίνεται φανερό ότι για την ευδαιμονία των κοινωνιών αλλά και για να αποκτήσει νόημα η ζωή δεν αρκεί να διαθέτουν οι πολίτες θάρρος, πάθος, καλοσύνη και αποφασιστικότητα, αλλά πρέπει να είναι και ελεύθεροι, καθώς η ελευθερία είναι η απαραίτητη προϋπόθεση για να ευδοκιμήσουν και να αποκτήσουν νόημα οι τέσσερις πρώτες λέξεις. Οι πέντε πρίγκιπες αναγνωρίζουν ότι κυνήγησαν μια φαντασίωση και ότι οι ίδιοι καταδίκασαν τον εαυτό τους να ζούνε στη φυλακή που κτίσανε μόνοι τους: «Καταλάβετέ το πια, στον κόσμο δεν υπάρχει ούτε τρόπος ούτε δύναμη ν’ ανοίξει τις πύλες…».

Η πλοκή σε αυτό το παραμύθι μπορεί να είναι απλή, ωστόσο κάθε γεγονός διαθέτει εικονογραφική ζωντάνια, τα πρόσωπα είναι ανώνυμα και ό,τι συμβαίνει διαδραματίζεται πέραν του χρόνου και του τόπου, με τα φυσικά τοπία και τα υπερφυσικά πλάσματα να συμβολίζουν τα ανθρώπινα.

Ο Αχμέτ Ουμίτ και με αυτό το έργο του αποδεικνύει πόσο καλός «παραμυθάς» είναι και με πόση μαεστρία παρουσιάζει και ενώνει το ατομικό με το συλλογικό, αναδεικνύοντας διαχρονικές ατομικές και κοινωνικές αξίες χωρίς να ωραιοποιεί τις καταστάσεις, αλλά αντιθέτως με τρόπο πρωτότυπο να συνθέτει τις θετικές με τις αρνητικές ή και διαιρετικές δυνάμεις των κοινωνιών. Αλλωστε, όπως σημειώνει: «Το ον που λέγεται άνθρωπος είναι ελλιπές, το μυαλό του είναι κατακερματισμένο, η καρδιά του γεμάτη μαύρες τρύπες» (σελ. 353).

Πολύ καλή η μετάφραση.