Ενεργειακός Αρμαγεδδών στην Ιβηρική Χερσόνησο

H χειρότερη διακοπή ρεύματος στη σύγχρονη ιστορία της Ισπανίας και της Πορτογαλίας άφησε χθες επί ώρες εκατομμύρια πολίτες της Ιβηρικής Χερσονήσου στο σκοτάδι, καθώς παρέλυσαν όλες οι λειτουργίες των υποδομών, τηλεπικοινωνίες, δρόμοι, σιδηροδρομικοί σταθμοί και αεροδρόμια, με πολλούς να εγκλωβίζονται σε ασανσέρ και στο μετρό. Νοσοκομεία και άλλα ιδρύματα συνέχισαν τη λειτουργία τους με τη χρήση γεννητριών, ενώ από τη διακοπή επηρεάστηκαν και κάποιες περιοχές της Γαλλίας. Η βλάβη κράτησε αρκετές ώρες και στη συνέχεια άρχισε να αποκαθίσταται σταδιακά, με τις Αρχές να εξετάζουν όλα τα σενάρια, μεταξύ άλλων και την περίπτωση της κυβερνοεπίθεσης.

Ο ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ σε δηλώσεις του ανέφερε πως δεν έχει διευκρινιστεί ακόμα η ακριβής αιτία του μπλακάουτ. Ομως οι Πορτογάλοι έδωσαν τη δική τους εξήγηση. Οπως ανακοίνωσε η πορτογαλική εταιρεία διαχείρισης REN, στην Ισπανία σημειώθηκαν έντονες μεταβολές της θερμοκρασίας, οι οποίες προκάλεσαν «ανώμαλες ταλαντώσεις» στις γραμμές υπερυψηλής τάσης. Το φαινόμενο αυτό, γνωστό ως «επαγόμενη ατμοσφαιρική μεταβολή», επηρέασε τη σταθερότητα του συστήματος και προκάλεσε αποτυχίες συγχρονισμού μεταξύ διαφορετικών τμημάτων του ηλεκτρικού δικτύου. Η αστοχία στη συγχρονισμένη λειτουργία των δικτύων οδήγησε σε αλλεπάλληλες διαταραχές στο ευρωπαϊκό σύστημα ηλεκτροδότησης, αναφέρεται στην ανακοίνωση, όπου προστίθεται ότι η πλήρης αποκατάσταση της ομαλής λειτουργίας του δικτύου μπορεί να χρειαστεί έως και μία εβδομάδα.

Η διακοπή, έγραψε η εφημερίδα «El Pais», έφερε ξαφνικά την Ισπανία και την Πορτογαλία πίσω στον 19ο αιώνα. Φανάρια εκτός λειτουργίας, κυκλοφοριακή συμφόρηση σε όλη τη χώρα, πεζοί που περιπλανιούνταν σε δρόμους πόλεων χωρίς μέσα μαζικής μεταφοράς, απελπισμένοι πολίτες που προσπαθούσαν να επικοινωνήσουν με συγγενείς, επιβάτες που έμειναν εγκλωβισμένοι χωρίς τρένα ή πτήσεις, ακυρωμένα ιατρικά ραντεβού, διασώσεις σε σταθμούς του μετρό και ανελκυστήρες. Περίπου 30.000 επιβάτες απομακρύνθηκαν από την ισπανική σιδηροδρομική εταιρεία Renfe από 116 τρένα που βρίσκονταν σε κίνηση και ακινητοποιήθηκαν λόγω της διακοπής ρεύματος.

Σε συνέντευξη Τύπου που έδωσε ο Σάντσεθ αναγνώρισε τον «τεράστιο» αντίκτυπο στη ζωή των κατοίκων, αλλά προσπάθησε να τους καθησυχάσει ότι η κυβέρνηση εργάζεται για την επίλυση του προβλήματος το συντομότερο δυνατό. Σε τρεις περιοχές της Ανδαλουσίας, της Εξτρεμαδούρας και της Μαδρίτης, η κυβέρνηση χρησιμοποίησε επιπλέον εξουσίες έκτακτης ανάγκης βάσει των νόμων περί πολιτικής προστασίας. Ανέφερε ότι η διαδικασία αποκατάστασης της ενέργειας βρίσκεται σε εξέλιξη σε όλη τη χώρα, χάρη στις διασυνδέσεις με τη Γαλλία και το Μαρόκο και στις εγχώριες πηγές ενέργειας, κάτι που θα πρέπει να επιτρέψει την αποκατάσταση του ενεργειακού εφοδιασμού «σύντομα». Προειδοποίησε εύστοχα κατά των εικασιών σχετικά με την αιτία της διακοπής. «Δεν αποκλείουμε καμία υπόθεση, αλλά πρέπει να επικεντρωθούμε σε αυτό που είναι πιο σημαντικό, δηλαδή την αποκατάσταση του ηλεκτρικού ρεύματος στα σπίτια μας», τόνισε. Ζήτησε επίσης από τους πολίτες να ελαχιστοποιήσουν τα ταξίδια, να μη διαδίδουν μη επαληθευμένες πληροφορίες και να χρησιμοποιούν τα κινητά τηλέφωνα «υπεύθυνα» διατηρώντας τις κλήσεις σύντομες και χρησιμοποιώντας τη γραμμή έκτακτης ανάγκης 112 μόνο όταν είναι απαραίτητο.

Η Red Eléctrica, η δημόσια εταιρεία που διαχειρίζεται το εθνικό δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας στην Ισπανία, τόνισε τον πρωτοφανή χαρακτήρα της κατάστασης. «Ενα τέτοιο συμβάν δεν έχει γίνει ποτέ πριν», αναφέρεται σε ανακοίνωση. Σύμφωνα με τον διαχειριστή του δικτύου, από τις 13.00 τοπική ώρα, οπότε και σημειώθηκε η βλάβη, ξεκίνησαν οι προσπάθειες αποκατάστασης της τάσης στα βόρεια και νότια τμήματα της χερσονήσου, «κάτι που είναι το κλειδί για την προοδευτική αποκατάσταση της παροχής ηλεκτρικής ενέργειας».

Στο θέμα αναφέρθηκε και ο πρώην πρωθυπουργός της Πορτογαλίας Αντόνιο Κόστα, που είναι πλέον πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, στη διάρκεια της επίσκεψής του στη Βουλγαρία. Αφού διευκρίνισε ότι βρίσκεται σε διαρκή επαφή με τον ισπανό πρωθυπουργό Πέδρο Σάντσεθ και τον πορτογάλο πρωθυπουργό Λουίς Μοντενέγκρο, πρόσθεσε ότι οι φορείς «εργάζονται για τον ακριβή εντοπισμό της αιτίας και την αποκατάσταση των βλαβών», σημειώνοντας πως «δεν υπάρχουν ενδείξεις κυβερνοεπίθεσης».

Διακοπές ρεύματος αυτής της κλίμακας είναι σπάνιες στην Ευρώπη. Το 2003, ένα πρόβλημα με μια υδροηλεκτρική γραμμή μεταξύ Ιταλίας και Ελβετίας προκάλεσε μια μεγάλη διακοπή σε ολόκληρη την ιταλική χερσόνησο επί περίπου 12 ώρες.

Στη Μαδρίτη, η ατμόσφαιρα γέμισε με τον ήχο σειρήνων της αστυνομίας και ασθενοφόρων. Ο πανύψηλος ουρανοξύστης Torre Emperador στην ισπανική πρωτεύουσα εκκενώθηκε, με τους παρόντες να κατεβαίνουν από τις σκάλες. Ανήσυχοι γονείς προσπαθούσαν με κάθε τρόπο να φτάσουν στα σχολεία των παιδιών τους καθώς το σήμα κινητής τηλεφωνίας είχε χαθεί εντελώς.

Σε βίντεο που δημοσιεύτηκε στην πλατφόρμα X, ο δήμαρχος της Μαδρίτης Χοσέ Λουίθ Μαρτίνεθ – Αλμέιδα προέτρεψε τους κατοίκους της πρωτεύουσας να ελαχιστοποιήσουν τις μετακινήσεις τους και, ει δυνατόν, να παραμείνουν στις τρέχουσες τοποθεσίες τους, ενώ έκανε έκκληση, όταν αποκατασταθούν οι τηλεπικοινωνίες, να γίνεται λελογισμένη χρήση, καθώς τα προβλήματα θα πάρουν μέρες να διορθωθούν εντελώς.

Οι φορείς εκμετάλλευσης των πυρηνικών αντιδραστήρων της Ισπανίας γνωστοποίησαν ότι δεν υπήρξε κανένα πρόβλημα και ετοιμάζονται να επανασυνδεθούν στο ηλεκτρικό δίκτυο καθώς ανακτούν την εξωτερική παροχή ηλεκτρικής ενέργειας. Το συμβούλιο πυρηνικής ασφάλειας είχε ανακοινώσει το απόγευμα ότι οι αντιδραστήρες ήταν σε ασφαλή κατάσταση μετά τη διακοπή ρεύματος που έπληξε τη χώρα. Τέσσερις αντιδραστήρες σταμάτησαν να λειτουργούν αυτόματα μετά τη διακοπή και στη συνέχεια τέθηκαν σε λειτουργία γεννήτριες έκτακτης ανάγκης. Για τρεις αντιδραστήρες που δεν λειτουργούσαν εκείνη τη στιγμή άρχισαν επίσης να λειτουργούν γεννήτριες έκτακτης ανάγκης για να τους διατηρήσουν σε ασφαλή κατάσταση.