Οι θαλάσσιες μεταφορές {CR}στην εποχή Τραμπ 2.0

Η διακυβέρνηση Τραμπ έχει επιφέρει σημαντικές αναταράξεις στη διεθνή οικονομία. Αυτές ενδέχεται να αυξηθούν εξαιτίας των πολιτικών που έχουν ως στόχο μεν να πλήξουν την Κίνα, θα επηρεάσουν δε το θαλάσσιο εμπόριο, το οποίο αντιπροσωπεύει σχεδόν το 90% του συνολικού όγκου του διεθνούς εμπορίου.

Ο Τραμπ προχώρησε στον επαναπροσδιορισμό των Χούθι ως τρομοκρατικής οργάνωσης τρεις μόλις ημέρες μετά την ανάληψη της προεδρίας, ενώ τον περασμένο μήνα οι ΗΠΑ ξεκίνησαν νέα πολεμική επιχείρηση στην Ερυθρά Θάλασσα. Πέρα από την εξάλειψη των επιθέσεων των Χούθι σε εμπορικά πλοία, οι ΗΠΑ στοχεύουν να πλήξουν τόσο το Ιράν, που είναι ο κατ’ εξοχήν χρηματοδότης των Χούθι, όσο και την Κίνα, που αποτελεί τον μεγαλύτερο αγοραστή ιρανικού πετρελαίου. Ωστόσο, η παρέμβαση των ΗΠΑ απειλεί να κλιμακώσει την αστάθεια στην περιοχή, με το Ιράν να απειλεί να κλείσει τα Στενά του Ορμούζ, μέσω των οποίων διέρχεται καθημερινά πετρέλαιο που καλύπτει περίπου το 30% της παγκόσμιας κατανάλωσης.

Στο στόχαστρο του Τραμπ έχει βρεθεί και η Διώρυγα του Παναμά, η οποία, όπως ο ίδιος υποστηρίζει, έχει περιέλθει στον έλεγχο της Κίνας. Η ανάκτηση του ελέγχου μέρους της διώρυγας, μέσω της οποίας διέρχεται το 5% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου από τις ΗΠΑ, δεν θα είναι προς όφελος των διεθνών θαλάσσιων μεταφορών. Μια τέτοια κίνηση θα είχε ως αποτέλεσμα να περιοριστεί η διέλευση πλοίων.  Αρνητικά θα συμβάλει και το γεγονός ότι ο Τραμπ παραμένει αρνητής της ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής.   Τυχαία δεν είναι ούτε η επιμονή του Τραμπ να αποκτήσει τον έλεγχο της Γροιλανδίας, καθώς, μεταξύ άλλων, η τήξη των πάγων έχει αρχίσει να αναδεικνύει τη δυνατότητα αξιοποίησης των θαλάσσιων περασμάτων του Αρκτικού για την πιο σύντομη και οικονομική μεταφορά προϊόντων μεταξύ της Ασίας και της Βόρειας Αμερικής.

Η Κίνα έχει ήδη επενδύσει σε παγοθραυστικά και συνεργάζεται με τη Ρωσία για να ενισχύσουν την παρουσία τους στην περιοχή. Τυχόν επέκταση της κυριαρχίας των ΗΠΑ στη Γροιλανδία, εάν και φαίνεται πρακτικά δύσκολη, θα δώσει σημαντικό πλεονέκτημα στις ΗΠΑ ως προς τον έλεγχο των θαλάσσιων περασμάτων της περιοχής και θα εντείνει τη στρατιωτικοποίηση της Αρκτικής.

Καίριας σημασίας ήταν και η απόφαση Τραμπ να δοθούν 300 εκατ. δολάρια στις Φιλιππίνες, κατ’ εξαίρεση του παγώματος της αμερικανικής ανθρωπιστικής βοήθειας.

Αν μη τι άλλο, η κίνηση αυτή στοχεύει στην ενίσχυση της συνεργασίας των δύο χωρών στη Νότια Σινική Θάλασσα, ώστε να διασφαλιστεί η ελευθερία των θαλασσών έναντι των κινεζικών διεκδικήσεων και της αυξανόμενης χρήσης κινεζικών παραστρατιωτικών πλοίων. Η Νότια Σινική Θάλασσα αποτελεί μια ζωτική αρτηρία για το διεθνές εμπόριο. Ωστόσο, ελλοχεύει ο κίνδυνος να μετατραπεί σε πεδίο σύγκρουσης μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας.

Η παγκόσμια ναυτιλία, συμπεριλαμβανομένης της ελληνικής, έχει επιδείξει ανθεκτικότητα και προσαρμοστικότητα στις διάφορες κρίσεις. Οι επιθετικές οικονομικές κινήσεις Τραμπ, στις οποίες θα πρέπει να προστεθεί και η πρόταση να επιβληθούν τέλη σε πλοία κινεζικής ναυπήγησης/ιδιοκτησίας που επιθυμούν να προσεγγίσουν λιμένες των ΗΠΑ, δημιουργούν αβεβαιότητα αυξάνοντας το ρίσκο και το κόστος μεταφορών σε καίριας σημασίας θαλάσσιες οδούς.

Η Σοφία Γαλάνη είναι επίκουρη καθηγήτρια Διεθνούς Δικαίου στο Πάντειο Πανεπιστήμιο