Υμνοι λαϊκοί και βυζαντινοί

Και τίποτε άλλο να μην ακουγόταν από το μουσικό «σώμα» του Τσιτσάνη, το ισοκράτημα στο «Αντιλαλούνε τα βουνά» θα αρκούσε για να υποδηλώσει τη μουσική σύνδεση που επιχειρήθηκε στη χθεσινή συναυλία του 3ου Φεστιβάλ Λατρευτικής Μουσικής. Το ίδιο και η ψαλμωδική εκφορά της Ελληνικής Βυζαντινής Χορωδίας στον στίχο «Μάνη μη με κλαις» (σε ένα κομμάτι γραμμένο σε δρόμο χιτζάζ, κατά τ’ άλλα). Ο «διάλογος» του κορυφαίου έλληνα συνθέτη με τους βυζαντινούς ύμνους, σε σύλληψη – επιμέλεια του Ανδρέα Κατσιγιάννη και ερμηνεία της Δήμητρας Γαλάνη, συγκέντρωσε, όπως ήταν αναμενόμενο, το ενδιαφέρον των ακροατών στον προαύλιο χώρο του Μουσείου Ακρόπολης. Σε σημείο που αρκετοί μετά το πέρας της συναυλίας ζητούσαν περισσότερες «γέφυρες» ώστε να υποδηλώνεται ακριβώς η κοίτη από την οποία ο Τσιτσάνης αντλούσε πρώτες ύλες για να αφήσει τα διαχρονικά αριστουργήματά του.

Δεκατρία από αυτά ακούστηκαν στη μία ώρα που διήρκεσε η συναυλία. Με τη Δήμητρα Γαλάνη να ξέρει επακριβώς σε ποια παράδοση στρέφεται – σε τραγούδια, δηλαδή, που έχουν «καταγωγή» και έχουν κονταροχτυπηθεί πολλοί στο παρελθόν μαζί τους–, τον Μανώλη Πάππο να αναλαμβάνει ρόλο σολίστ στο «Κάποια μάνα αναστενάζει» (το αγαπημένο του Μίκη Θεοδωράκη, παρεμπιπτόντως), το «Ισως αύριο» και της «Γερακίνας γιος» και με την Ορχήστρα Εστουδιαντίνα Νέας Ιωνίας Βόλου να ξαναγράφει τον ήχο των λαϊκών τραγουδιών (πιθανότατα με περισσότερο βάθος λόγω του μόνιτορ). Στις εμβόλιμες εναλλαγές τα 19 μέλη της Βυζαντινής Χορωδίας, υπό τη διεύθυνση του Γιώργου Κωνσταντίνου,  έψαλλαν τους ύμνους από την εξέλιξη και κορύφωση του Θείου Δράματος (το εξαποστειλάριο «Τον νυμφώνα σου βλέπω, Σωτήρ μου», το τροπάριο της Κασσιανής, το απόστιχο «Επί ξύλου βλέπουσα κρεμάμενον», το ιδιόμελο «Εξέδυσαν με τα ιμάτιά μου» και αποσπάσματα από τα εγκώμια της Μ. Παρασκευής -αυτή η τελευταία ίσως ακουγόταν λιγάκι παράταιρη ως πρόταση).

Πορεία στον πόνο

Η σπουδαία ερμηνεύτρια επέλεξε αρκετές φορές την εσωτερική θεατρικότητα για να αποδώσει την ιστορία των λαϊκών κομματιών, όπου επίσης περιγραφόταν η πορεία στον πόνο, στη θυσία, στον θάνατο και τέλος στη λύτρωση – χώρια ο έρωτας. Ενα από τα πρώτα που ακούστηκαν, άλλωστε, ήταν το «Γεννήθηκα για να πονώ», για να ακολουθήσει το λοξά σπαρακτικό «Κυριακή σε γνώρισα». Εκανε επίσης δικό της το κομμάτι «Μάτια παλάτια» (με τον τρόπο της ήταν μια στιγμή συγκινητική – φόρος τιμής στον εκλιπόντα Μανώλη Λιδάκη), υπήρξε λαμπερή στο «Η σκιά μου κι εγώ» και κάλεσε το κοινό να γίνει η δεύτερη χορωδία στο «Κάνε λιγάκι υπομονή».

Η συναυλία έκλεισε με τα μέτρα που ακούστηκαν και στην αρχή. Το φινάλε ανήκε έτσι σε έναν άλλο «ύμνο» που παραμένει κοινή παρακαταθήκη για τους νεοέλληνες (τα «συμφωνημένα υπονοούμενα» του Σεφέρη). Ηταν η ώρα της «Συννεφιασμένης Κυριακής».