Αμεσα μειωμένοι συντελεστές ΦΠΑ στα νησιά

Η οικονομία των νησιωτικών περιοχών στη χώρα μας επηρεάζεται αρνητικά από το υψηλό μεταφορικό κόστος που σχετίζεται με τη μεταφορά αγαθών και ανθρώπων. Οι θαλάσσιες και αεροπορικές μεταφορές αγαθών (όπως τρόφιμα και οικοδομικά υλικά) αυξάνουν σημαντικά το κόστος ζωής, με τους ναύλους και τους φόρους να επιβαρύνουν την τελική τιμή των προϊόντων. Επιπλέον, οι εξαγωγές προϊόντων από τα νησιά είναι πιο δαπανηρές, επηρεάζοντας την ανταγωνιστικότητά τους.

Η γεωγραφική απομόνωση των νησιών περιορίζει την πρόσβαση σε υπηρεσίες όπως υγειονομική περίθαλψη και εκπαίδευση, με άμεσες αρνητικές επιπτώσεις στην παραγωγικότητα και την ανάπτυξη τοπικών επιχειρήσεων. Οι περιορισμένες ευκαιρίες ζήτησης για τα τοπικά προϊόντα συμβάλλουν στη δυσκολία των επιχειρήσεων να αναπτυχθούν. Το μεταφορικό κόστος μπορεί να φτάνει το 30% ή και περισσότερο της συνολικής αξίας εισαγωγών και εξαγωγών, ανάλογα με την απόσταση και την εποχή (π.χ. τουριστική περίοδος). Ετσι, οι τοπικές επιχειρήσεις συχνά αναγκάζονται να αυξήσουν τις τιμές τους, με συνέπεια οι καταναλωτές να πληρώνουν περισσότερα για τα ίδια προϊόντα σε σχέση με την ηπειρωτική χώρα.

Η βέβαιη λύση για ισονομία και στήριξη των Δωδεκανήσων είναι η εφαρμογή μειωμένων συντελεστών ΦΠΑ, που είχαν καταργηθεί με το 3ο Μνημόνιο κατά την περίοδο του ΣΥΡΙΖΑ. Η πρόσφατη πολιτική της κυβέρνησης Μητσοτάκη, μέσω επιτυχημένων διαπραγματεύσεων με την ΕΕ, οδήγησε στη δυνατότητα, από το 2025, η Ελλάδα να μπορεί να επαναφέρει μειωμένους συντελεστές ΦΠΑ στα νησιά, σύμφωνα με τη συμφωνία ECOFIN του Δεκεμβρίου 2021.

Σύμφωνα με τη νέα Οδηγία της ΕΕ 2022/542, η Ελλάδα έχει τη δυνατότητα να εφαρμόσει σε νησιά όπως Λέσβος, Χίος, Σάμος, Δωδεκάνησα και Κυκλάδες συντελεστές έως 30% χαμηλότερους από τους αντίστοιχους της ηπειρωτικής χώρας. Αυτή η διαφοροποιημένη φορολογική πολιτική μπορεί να συμβάλλει στην αποκατάσταση της οικονομικής ισότητας και στη στήριξη των τοπικών επιχειρήσεων, βελτιώνοντας ταυτόχρονα την ποιότητα ζωής των νησιωτών.

Εξάλλου επισημαίνω ότι, με την παράδοση στην ουσία, με το 3ο Μνημόνιο αυτού του «κοινοτικού κεκτημένου» για τη νησιωτική Ελλάδα, εισάγεται το περιορισμένης εμβέλειας και χρησιμότητας, σε σχέση με τους μειωμένους συντελεστές ΦΠΑ, λεγόμενο «Μεταφορικό Ισοδύναμο», καθώς επίσης σε ορισμένα μόνο νησιά, τη Λέρο, τη Λέσβο, την Κω, τη Σάμο και τη Χίο, με πρόσχημα την επιβάρυνση που υφίστανται λόγω του μεταναστευτικού και με απόφαση του υπουργού Οικονομικών, εφαρμόζονται μειωμένοι  συντελεστές ΦΠΑ κατά 30% και ορίζονται σε 17%, 9% και 4% αντίστοιχα στα νησιά αυτά.

Το μέτρο όμως αυτό παράγει, μέσα στον ίδιο τον νομό Δωδεκανήσου, μια κατάσταση άνισης μεταχείρισης των νησιών μεταξύ τους.

Η κατάσταση αυτή, για όλα ανεξαρτήτως τα Δωδεκάνησα, καθιστά αναγκαία την επιβολή μειωμένων συντελεστών ΦΠΑ σ’ αυτά.

Τούτο θα αποτελέσει απόφαση μείζονος εθνικής σημασίας, δεδομένου ότι είναι το πλέον ενδεδειγμένο  εργαλείο νησιωτικής πολιτικής, για την οικονομική επιβίωση και την περαιτέρω ανάπτυξη των νησιών μας και μέσο, με πολλές θετικές προεκτάσεις για τα νησιά, όπως η στήριξη της παραμονής των κατοίκων σε αυτά.

Ο Βασίλης Α. Υψηλάντης είναι κοσμήτορας και πρόεδρος
της Επιτροπής Οικονομικών της Βουλής, βουλευτής Δωδεκανήσου