Οι κύριοι παράγοντες {CR}κινδύνου για προδιαβήτη

Ο προδιαβήτης είναι μια μεταβολική κατάσταση που χαρακτηρίζεται από επίπεδα γλυκόζης στο αίμα υψηλότερα από το φυσιολογικό, αλλά όχι αρκετά υψηλά ώστε να διαγνωστεί ως σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2. Πρόκειται για μια κρίσιμη προειδοποιητική φάση, καθώς χωρίς έγκαιρη παρέμβαση, οι περισσότεροι άνθρωποι με προδιαβήτη θα αναπτύξουν διαβήτη τύπου 2 μέσα σε 5 χρόνια.

Οι κύριοι παράγοντες κινδύνου για προδιαβήτη περιλαμβάνουν:

1. Παχυσαρκία και αυξημένο σπλαχνικό λίπος: Το υπερβολικό βάρος, ειδικά στην περιοχή της κοιλιάς, συνδέεται άμεσα με την ινσουλινοαντίσταση.

2. Καθιστικός τρόπος ζωής: Η έλλειψη σωματικής δραστηριότητας μειώνει την ικανότητα του οργανισμού να χρησιμοποιεί τη γλυκόζη αποτελεσματικά.

3. Κακή διατροφή: Η υπερβολική κατανάλωση επεξεργασμένων υδατανθράκων, ζάχαρης και κορεσμένων λιπαρών αυξάνει τον κίνδυνο μεταβολικών διαταραχών.

4. Γενετική προδιάθεση: Τα άτομα με οικογενειακό ιστορικό διαβήτη τύπου 2 έχουν αυξημένες πιθανότητες να εμφανίσουν προδιαβήτη.

5. Ηλικία: Ο κίνδυνος προδιαβήτη αυξάνεται μετά τα 45 έτη, αν και τελευταία παρατηρείται αύξηση και στις νεότερες ηλικίες λόγω ανθυγιεινού τρόπου ζωής.

6. Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS): Οι γυναίκες με PCOS παρουσιάζουν αυξημένο κίνδυνο ινσουλινοαντίστασης και προδιαβήτη.

Ο προδιαβήτης συχνά δεν παρουσιάζει εμφανή συμπτώματα, γεγονός που καθιστά δύσκολη την έγκαιρη διάγνωσή του. Η διάγνωση γίνεται μέσω αιματολογικών εξετάσεων, όπως:

Γλυκόζη νηστείας: Επίπεδα μεταξύ 100-125 mg/dL υποδηλώνουν προδιαβήτη.

Δοκιμασία ανοχής γλυκόζης (OGTT): Επίπεδα μεταξύ 140-199 mg/dL δύο ώρες μετά τη λήψη γλυκόζης υποδηλώνουν προδιαβήτη.

Γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη (HbA1c): Τιμές μεταξύ 5.7% – 6.4% υποδεικνύουν προδιαβήτη.

Οι βασικοί άξονες πρόληψης και αντιμετώπισης περιλαμβάνουν:

1. Υγιεινή διατροφή. Περιορισμός των επεξεργασμένων υδατανθράκων και της ζάχαρης, κατανάλωση φυτικών ινών, υγιεινά λιπαρά και επαρκής πρόσληψη πρωτεϊνών.

2. Αύξηση της σωματικής δραστηριότητας. Η άσκηση βελτιώνει την ικανότητα των κυττάρων να χρησιμοποιούν τη γλυκόζη και μειώνει την ινσουλινοαντίσταση. Συνιστώνται τουλάχιστον 150 λεπτά μέτριας έντασης άσκηση την εβδομάδα, όπως περπάτημα, ποδηλασία ή κολύμβηση.

3. Απώλεια βάρους. Η απώλεια του 5-10% του σωματικού βάρους μπορεί να μειώσει σημαντικά τον κίνδυνο εξέλιξης σε διαβήτη.

4. Ελεγχος του στρες και του ύπνου. Το χρόνιο στρες αυξάνει τα επίπεδα κορτιζόλης, που μπορεί να οδηγήσει σε αντίσταση στην ινσουλίνη. Ο ποιοτικός ύπνος είναι επίσης σημαντικός για τη ρύθμιση του μεταβολισμού.

5. Ιατρική Παρακολούθηση. Τα άτομα με προδιαβήτη πρέπει να ελέγχουν τακτικά τη γλυκόζη τους.

Ο Θάνος Δημόπουλος είναι καθηγητής Θεραπευτικής Αιματολογίας – Ογκολογίας, τ. πρύτανης του ΕΚΠΑ