Ανάπτυξη 2,3% με επιφυλάξεις λόγω ΗΠΑ

Αβεβαιότητα και κινδύνους από το διεθνές περιβάλλον, μετά την ανακοίνωση της επιβολής υψηλών δασμών από την κυβέρνηση των ΗΠΑ, «βλέπει» για την ελληνική οικονομία η Τράπεζα της Ελλάδος με τον Γιάννη Στουρνάρα να υπογραμμίζει ότι «το 2025 αναμένεται να είναι μια χρονιά σημαντικών προκλήσεων, με την ανάγκη για σταθερότητα και υπεύθυνες οικονομικές πολιτικές να καθίσταται πιο επιτακτική από ποτέ».

Για την Ελλάδα, ο κεντρικός τραπεζίτης εκτίμησε ότι οι άμεσες επιπτώσεις του εμπορικού πολέμου θα είναι περιορισμένες, αλλά η χώρα ενδέχεται να επηρεαστεί εμμέσως καθώς η υποχώρηση της παγκόσμιας ανάπτυξης θα περιορίσει και τις προοπτικές για τη χώρα μας, ενώ η απάντηση βρίσκεται στην αξιόπιστη δημοσιονομική πολιτική, την προσέλκυση ξένων επενδύσεων και τις μεταρρυθμίσεις.

Προβλέψεις – Συστάσεις

Οικονομία

• Ανάπτυξη. Η ελληνική οικονομία προβλέπεται ότι θα αναπτυχθεί με ρυθμό 2,3% το 2025, πολύ υψηλότερο από τον μέσο όρο της ευρωζώνης και 2,1% το 2026. Οι κίνδυνοι που περιβάλλουν την πρόβλεψη για το ΑΕΠ συνδέονται κυρίως με την έκταση των συνεπειών από την επιβολή μέτρων εμπορικού προστατευτισμού σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο, με δυσμενέστερες γεωπολιτικές εξελίξεις και τις επιπτώσεις τους στην ευρωπαϊκή οικονομία, με τη στενότητα στην αγορά εργασίας και ενδεχόμενες μισθολογικές πιέσεις, καθώς και με την εκδήλωση καταστροφικών φαινομένων που απορρέουν κυρίως από την κλιματική κρίση.
• Πληθωρισμός. Ο πληθωρισμός θα διαμορφωθεί σε 2,9% το 2025 και 2,3% το 2026. Υποχώρηση αναμένεται να καταγράψει ο πληθωρισμός των ειδών διατροφής και των μη ενεργειακών βιομηχανικών αγαθών. Ο ενεργειακός πληθωρισμός εκτιμάται ότι θα επιστρέψει σε θετικό έδαφος, συμβάλλοντας αυξητικά στον γενικό πληθωρισμό μαζί με τον πληθωρισμό των υπηρεσιών, ο οποίος αναμένεται να ενισχυθεί.
• Πρωτογενές πλεόνασμα. Προβλέπεται να διαμορφωθεί σε 2,6% του ΑΕΠ το 2025.
• Επενδύσεις. Θα συνεχίσουν να αυξάνονται (+6%) με σχετικά υψηλούς ρυθμούς, με τη στήριξη των ευρωπαϊκών πόρων.
• Δημόσιο χρέος. Περαιτέρω αποκλιμάκωση σε 144,4% του ΑΕΠ το 2025.
• Αμοιβές. Το 2025 προβλέπεται αύξηση των συνολικών αμοιβών κατά 5,6% (7,4% το 2024) και των μέσων αποδοχών κατά 4,5% (6% το 2024).

Φορολογία

• ΕΝΦΙΑ. Η ΤτΕ προτείνει την είσπραξη και διαχείριση του ΕΝΦΙΑ από τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης, αν και αναγνωρίζει ότι «πρόκειται για ένα δύσκολο εγχείρημα που απαιτεί προσεκτικό σχεδιασμό ώστε να είναι επιτυχές».
• Ενίσχυση ηλεκτρονικών συναλλαγών. Η ενίσχυση της φορολογικής συμμόρφωσης απαιτεί ένα ολοκληρωμένο σύστημα κινήτρων και στοχευμένων πολιτικών, υπογραμμίζει η ΤτΕ, συστήνοντας φορολογικά κίνητρα προς τους καταναλωτές ώστε να αποτρέπεται η απόκρυψη συναλλαγών σε τομείς με υψηλή φοροδιαφυγή.
• Επανεξέταση των φοροαπαλλαγών βάσει της αναπτυξιακής και κοινωνικής τους αποτελεσματικότητας.

Ακίνητα

• Οι προοπτικές για την αγορά ακινήτων το 2025 παραμένουν θετικές. Η περιορισμένη προσφορά και η υψηλή ζήτηση για κατοικίες, ιδίως επενδυτικής χρήσης, αναμένεται να συντηρήσουν την ανοδική τάση των τιμών, με ηπιότερους ωστόσο ρυθμούς σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο. Οι ξένες επενδύσεις στην αγορά ακινήτων ανήλθαν σε 2,75 δισ. ευρώ το 2024 έναντι 2,133 δισ. ευρώ το 2023.

Τράπεζες

• Ισχυρές επιδόσεις κατέγραψαν οι ελληνικές τράπεζες στα θεμελιώδη μεγέθη τους το 2024, αυξάνοντας τα έσοδά τους και την κερδοφορία τους, ενώ η ρευστότητα διατηρήθηκε σε υψηλά επίπεδα και οι δείκτες κεφαλαιακής επάρκειας βελτιώθηκαν σημαντικά.
• Η απόκλιση μεταξύ των επιτοκίων δανεισμού σε Ελλάδα και ευρωζώνη περιορίστηκε σημαντικά το 2024, τόσο στα δάνεια των επιχειρήσεων όσο και σε αυτά των νοικοκυριών. Μειωμένα ήταν τα μεσοσταθμικά επιτόκια δανείων των τραπεζών το 2024 σε σχέση με τα αντίστοιχα του 2023 σε ονομαστικούς όρους, με τα επιχειρηματικά και τα καταναλωτικά δάνεια να καταγράφουν σημαντικές μειώσεις. Στα στεγαστικά δάνεια τα επιτόκια παρέμειναν σχετικά σταθερά, εξαιρουμένων αυτών που συνδέονται με χρηματοδοτικά εργαλεία, όπως τα δάνεια του «Σπίτι Μου» (περίπου 25% των νέων στεγαστικών δανείων, 400 εκατ. ευρώ).
• Σχεδόν 1 στα 4 ευρώ από τη συνολική χρηματοδότηση της ελληνικής οικονομίας από τις τράπεζες προέρχεται από κοινοτικούς πόρους: το 10% αντιστοιχεί στο ΤΑΑ, το 14% σε ΕΣΠΑ, ΕΤΕπ και άλλα εργαλεία, ενώ οι τράπεζες έδωσαν το υπόλοιπο 76% (82% το 2023).
• Το μεγαλύτερο μέρος των επιχειρηματικών δανείων κατευθύνθηκε προς μεγάλες επιχειρήσεις, με τις χορηγήσεις να φτάνουν τα 18 δισ. ευρώ, έναντι 6 δισ. για τις μικρομεσαίες.
• Οι καταθέσεις αυξήθηκαν στα 204 δισ. ευρώ (+8,6 δισ.), στο υψηλότερο επίπεδο από το 2011. Η αύξηση αυτή προήλθε κυρίως από τις επιχειρήσεις (+5,1 δισ.), ενώ οι καταθέσεις των νοικοκυριών αυξήθηκαν σε μικρότερο βαθμό (+3,5 δισ.), καθώς παρατηρείται στροφή προς εναλλακτικές επενδυτικές επιλογές (π.χ. έντοκα γραμμάτια, αμοιβαία κεφάλαια) λόγω των χαμηλών επιτοκίων καταθέσεων.
• Το 2025 εκτιμάται ότι θα συνεχιστεί η πορεία μείωσης των επιτοκίων δανεισμού, ως αποτέλεσμα της χαλάρωσης της νομισματικής πολιτικής της ΕΚΤ και των ισχυρών επιδόσεων των τραπεζών. Ωστόσο, η αύξηση της ζήτησης ενδέχεται να φέρει ανοδικές πιέσεις στο κόστος δανεισμού.