Οι αναδρομικές συνέπειες {LF}του νομοθετικού λαϊκισμού

Από τις τρεις γνωστές αρχές της Γαλλικής Επανάστασης που διαμόρφωσαν τις παραδόσεις των δυτικών δημοκρατιών, εκείνη στην οποία έμενε μέχρι σήμερα ευλαβικά προσηλωμένη η πλειοψηφία τόσο των γάλλων πολιτών όσο και των δικαστών τους ήταν σίγουρα η ισότητα, ειδικά η ισότητα ενώπιον του νόμου.

Εξού και η γαλλική κοινή γνώμη παρέμεινε σε πρώτη φάση ψύχραιμη, παρά το μέγεθος του πολιτικού σεισμού που προκάλεσε η πρωτοφανής για την ιστορία της Πέμπτης Γαλλικής Δημοκρατίας καταδίκη του φαβορί των επερχόμενων προεδρικών εκλογών σε δυσανάλογα βαριές ποινές για ένα αδίκημα (υπεξαίρεση πόρων του Ευρωκοινοβουλίου) που θεωρούνταν συγγνωστό ως συνήθης κομματική πρακτική τουλάχιστον μέχρι την αυστηροποίηση της γαλλικής πολιτικής ηθικής και της αντίστοιχης νομοθεσίας προς τα τέλη της προεδρίας Ολάντ.

Μόνο που η αυστηροποίηση εκείνη είχε γίνει βιαστικά, πρόχειρα και άστοχα, κατά πώς φυσούσε ο άνεμος των δημοσκοπήσεων της εποχής που φούντωσε τον νομοθετικό λαϊκισμό ενόψει των αλλεπάλληλων σκανδάλων πολιτικών προσώπων της περιόδου 2013 – 2017.

Ηρθε τώρα η σειρά της Λεπέν να πληρώσει αναδρομικά τον λογαριασμό της ευκολίας με την οποία οι πολιτικοί, εν οις και η ίδια, συνηθίζουν να εργαλειοποιούν το δίκαιο και τη δικαιοσύνη . Τότε, βέβαια, η ίδια παρίστανε την ακέραια και αδιάφθορη φτάνοντας στο σημείο να ζητά μέχρι και την επαναφορά της θανατικής ποινής για τους καταχραστές της εμπιστοσύνης των ψηφοφόρων. Τώρα θυματοποιείται καταγγέλοντας κατά το πρότυπο Τραμπ το «σύστημα» που όπως ισχυρίζεται θέλει να της κλέψει τη νίκη στις προεδρικές εκλογές παρεμποδίζοντας την άνοδό της στην εξουσία.

Είναι αλήθεια ότι ούτε και οι δικαστές είχαν φτάσει ποτέ στο σημείο να επιβάλλουν την άμεση εκτέλεση μιας τόσο βαριάς ποινής, όσο είναι για μια υποψήφια πρόεδρο της Δημοκρατίας, υποστηριζόμενη μάλιστα από το μεγαλύτερο κόμμα της χώρας, η στέρηση για πέντε ολόκληρα χρόνια του δικαιώματος του εκλέγεσθαι χωρίς δε δυνατότητα αναστολής της εκτέλεσης της ποινής μέχρι να τελεσιδικήσει η υπόθεση.

Είναι επίσης αλήθεια ότι οι δικαστές δεν το έκαναν ποτέ, επειδή απλούστατα κάτι τέτοιο θα ισοδυναμούσε με κατάργηση του τεκμηρίου της αθωότητας. Που θα σήμαινε αναίρεση των αρχών του κράτους δικαίου και άρα της Δημοκρατίας. Το έκαναν τώρα που ο νόμος τούς παρείχε τη δυνατότητα να το κάνουν.

Αραγε τον εφάρμοσαν αδιαφορώντας για τις πολιτικές επιπτώσεις της ετυμηγορίας τους ή αντιθέτως το έκαναν επιδιώκοντας ως μη όφειλαν τον αποκλεισμό της ακροδεξιάς ηγέτιδας από την κούρσα των προεδρικών εκλογών;

Πρόκειται για ερώτημα που δύσκολα θα απαντηθεί όσο τουλάχιστον θα βαθαίνει η κρίση του αντιπροσωπευτικού συστήματος, θα χαμηλώνει ο δείκτης της κοινωνικής εμπιστοσύνης προς τους συνταγματικούς θεσμούς, θα μαίνεται η σύγκρουση ανάμεσα σε ριζικά διαφορετικές αντιλήψεις για τις σχέσεις μεταξύ πολιτικής και δικαιοσύνης και θα οξύνεται η αντίθεση μεταξύ αυτών που πιστεύουν ότι μόνον ο λαός μπορεί να κρίνει την τύχη των ηγετών του και αυτών που από την άλλη πλευρά θεωρούν ότι κανένας δεν μπορεί να είναι υπεράνω του νόμου.

Δυστυχώς για τη Γαλλία έχει επιπλέον ανοίξει και συνεχίζει να εξελίσσεται μια βεντέτα με ιστορικό βάθος μεταξύ πολιτικού και δικαστικού συστήματος, που κάνει πιο πολύπλοκη τη λήψη μέτρων αποκατάστασης της  εμπιστοσύνης στη διάκριση των εξουσιών και στους πυλώνες του δημοκρατικού πολιτεύματος.

Προς το παρόν, πάντως, έχει σημάνει η ώρα της αναδίπλωσης υπό τον φόβο της ανατροπής της εξαρτώμενης από τους βουλευτές της Εθνικής Συσπείρωσης κυβέρνησης Μπαϊρού. Ο τελευταίος κάλεσε την Εθνοσυνέλευση να σκεφθεί την αναθεώρηση του νόμου περί εξυγίανσης της δημοκρατίας και το εφετείο των Παρισίων δεσμεύτηκε να εκδικάσει την έφεση Λεπέν εντός προθεσμιών που θα της επιτρέπουν να ξαναβρεί την ελευθερία να τεθεί υπό την κρίση του γαλλικού λαού. Παραμένει ωστόσο άγνωστο αν αυτό αρκεί για να αποκατασταθεί η ζημιά που έχει ήδη προκληθεί.

Ο Γιώργος Σεφερτζής είναι πολιτικός επιστήμονας – αναλυτής