Η ιστορική διάσταση μιας ελληνικής εμπλοκής στην Ουκρανία

Μετά την ανάληψη της προεδρίας από τον Tραμπ, οι εξελίξεις και οι ανατροπές στο θέμα της Ουκρανίας είναι σχεδόν καθημερινές. Ενδεχομένως ΗΠΑ και Ρωσία να συμφωνήσουν και να επιβάλουν στο Κίεβο διακοπή των εχθροπραξιών και τη συνομολόγηση μιας συνθήκης ειρήνης. Το σενάριο αυτό θα συνοδεύεται και από την ανάπτυξη ειρηνευτικών δυνάμεων. Καίτοι η Ρωσία έχει απορρίψει την ανάπτυξη στρατευμάτων της Ατλαντικής Συμμαχίας και της Ευρωπαϊκής Ενωσης, δεν αποκλείεται να υπάρξει μια αναδίπλωσή της και αποδοχή μιας τέτοιας πρότασης που θα τύχει της έγκρισης του Συμβουλίου Ασφαλείας. Είναι πολύ πιθανόν η χώρα μας να δεχθεί το πιεστικό αίτημα της διάθεσης ειρηνευτικών δυνάμεων. Σε ένα δυσκολότερο σενάριο, μπορεί να τεθεί το ερώτημα της συμμετοχής μας σε έναν συνασπισμό «πρόθυμων» ευρωπαϊκών χωρών – που εκτός της αμερικανικής «ομπρέλας» – θα προσφέρει εγγυήσεις ασφαλείας στο Κίεβο.

Δεν μιλάμε βέβαια για συμμετοχή μας σε μια εκστρατεία απελευθέρωσης του ουκρανικού εδάφους, αλλά για μια τεραστίων διαστάσεων και πιθανόν υψηλού κινδύνου ανάπτυξη στρατευμάτων υπό συνθήκες που ακόμη δεν έχουν προσδιοριστεί.

Θα έπρεπε όμως η Ελλάδα να εμπλακεί για άλλη μια φορά στα ουκρανικά εδάφη δεδομένων των υπαρκτών απειλών που αντιμετωπίζει στα σύνορά της από τον επεκτατικό γείτονά της;

Ανατρέχοντας στην πρόσφατη ιστορία μας, 75 χρόνια πριν (1950), το ίδιο δίλημμα τέθηκε μετά επιτάσεως όταν ζητήθηκε η συμμετοχή μας στον πόλεμο της Κορέας. Η Ελλάδα ήταν κατεστραμμένη από μια δεκαετία πολέμων και Κατοχής (1940-1949). Υπό αυτές τις συνθήκες και με ένα κράτος που επιβίωνε χάρη στην εξωτερική βοήθεια, οικονομική, αμυντική και επισιτιστική, η διάθεση στρατευμάτων σε μια υπερπόντια εκστρατεία φαίνονταν αδιανόητη αλλά και η άρνηση συνδρομής πολιτικά αδύνατη.

Τελικά ο πολιτικός κόσμος, στο μεγαλύτερο μέρος του, αποδέχθηκε τη διάθεση στρατευμάτων και στα τέλη του 1950 έξι μεταφορικά αεροσκάφη και ένα ενισχυμένο Τάγμα Πεζικού (Εκστρατευτικό Σώμα της Ελλάδος) έφταναν στη μακρινή Κορέα για να πολεμήσουν για την απόκρουση της βορειοκορεατικής εισβολής. Οποιοσδήποτε δικαιολογημένος δισταγμός διάθεσης χερσαίων στρατευμάτων (η απόφαση διάθεσης των αεροσκαφών είχε ληφθεί νωρίτερα) άρθηκε όταν η Αγκυρα προσέφερε μια Ταξιαρχία Πεζικού. Βέβαια, 187 Ελληνόπουλα δεν γύρισαν πίσω από τη μακρινή Κορέα.

Οι λόγοι της ελληνικής απόφασης συμμετοχής, πολλαπλοί. Επίδειξη ευγνωμοσύνης προς τις ΗΠΑ που με τη συνδρομή του Δόγματος Τρούμαν και του Σχεδίου Μάρσαλ διέσωσαν το αστικό καθεστώς και έθεσαν τις βάσεις ανόρθωσης της οικονομίας μας. Προσδοκία παροχής εγγυήσεων ασφαλείας έναντι μιας στρατιωτικής εισβολής από τις βόρειες Λαϊκές Δημοκρατίες. Η Ελλάδα – και η Τουρκία – προσπαθούσαν διακαώς να αποκτήσουν εγγυήσεις ασφαλείας εντασσόμενες στην υπό συγκρότηση (1949) Ατλαντική Συμμαχία. Δεν πρέπει να παραγνωρίζουμε και την επιθυμία των αστικών κομμάτων να αποκτήσουν την εύνοια της αμερικανικής πρεσβείας.

Η Ουκρανία είναι πολύ εγγύτερα από τη μακρινή Κορέα. Σε ορισμένες δε περιοχές της εξακολουθούν να ζουν έλληνες στην καταγωγή κάτοικοι με αδιάκοπτη παρουσία αιώνων.

Παρά ταύτα φαίνεται ότι η τελική απόφαση της συμμετοχής μας (όπως και τότε) θα ρυμουλκηθεί από την ανάγκη να μην αφήσουμε την Αγκυρα να θεωρηθεί ο ισχυρός και ο μόνος στην περιοχή μας αμυντικός εταίρος, πόσω μάλλον σε ένα αναδυόμενο, αμιγώς ευρωπαϊκό πια συλλογικό μηχανισμό ασφαλείας.

Ο Ιπποκράτης Δασκαλάκης είναι αντιστράτηγος εν αποστρατεία