Η Γερμανία χρειάζεται άμεσα ουσιαστικές μεταρρυθμιστικές τομές

Η οικονομία της Γερμανίας είναι στάσιμη εδώ και δύο χρόνια. Η ανταγωνιστικότητά της υποχωρεί. Δεν είναι ελκυστική για επενδύσεις. Επιχειρήσεις κλείνουν, όχι λόγω μειωμένης ζήτησης, αλλά επειδή λείπει το κατάλληλο πλαίσιο επενδύσεων και η παραγωγή δεν είναι πλέον κερδοφόρα. Αλλες μετακομίζουν – ακόμη και στην Ελβετία, παρά το σημαντικά υψηλότερο μισθολογικό κόστος – δεν επενδύουν πλέον στη Γερμανία. Κάτι είναι σάπιο στο κρατίδιο της Γερμανίας: Εδώ και καιρό οι εταιρείες αναφέρουν ως κύριο πρόβλημα τη σημαντικά αυξανόμενη γραφειοκρατική επιβάρυνση. Ταυτόχρονα, η φορολόγηση συγκρινόμενη με άλλες χώρες είναι πολύ υψηλή. Επιπρόσθετα, οι υποδομές, ψηφιακές και αναλογικές, είναι παρακμασμένες, επειδή οι δημόσιες επενδύσεις έμειναν στάσιμες επί δύο δεκαετίες, παρόλο που τα δημόσια έσοδα την ίδια περίοδο αυξήθηκαν σημαντικά. Αλλά κατευθύνθηκαν αποκλειστικά στην κατανάλωση, για παράδειγμα στις συντάξεις.

«Τα φάγαμε όλοι μαζί», θα μπορούσε να πει κάποιος, την ώρα που η χώρα αντιμετωπίζει μία άνευ προηγουμένου δημογραφική πρόκληση. Τουλάχιστον 300.000 περισσότεροι βγαίνουν στη σύνταξη από τους νέους που μπαίνουν στην αγορά εργασίας.

Τα προβλήματα δεν τελειώνουν εδώ: Αθροίζονται σ’ αυτά η κατάσταση της εκπαίδευσης, το υψηλό μισθολογικό κόστος, τα λάθος κίνητρα στην κοινωνική ασφάλιση, η έλλειψη κεφαλαίων επιχειρηματικού ρίσκου.

Επί 25 χρόνια, οι πολιτικοί προσπάθησαν να μειώσουν τη γραφειοκρατική επιβάρυνση και απέτυχαν. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι οι νόμοι που στοχεύουν στη μείωση της γραφειοκρατίας επικεντρώνονται σε μεμονωμένες πτυχές. Αυτό δεν έχει σχεδόν κανένα αποτέλεσμα, ενώ έρχονται συνεχώς νέοι νόμοι. 14.000 κανονισμοί μόνο από την ΕΕ τα τελευταία πέντε χρόνια και αυτό δεν θα αλλάξει στο μέλλον.

Είναι καιρός για μια νέα προσέγγιση: πρέπει να μειώσουμε τη γραφειοκρατία με τη δημιουργία διοίκησης υψηλής ποιότητας: Απλές, κατανοητές διαδικασίες, έγραφα, και κατανοητές και εύλογες υποχρεώσεις τεκμηρίωσης και αναφοράς. Και πάνω από όλα, μια διοίκηση που παίρνει αποφάσεις γρήγορα και αποτελεσματικά, με στόχο να μειώσει το βάρος των εταιρειών από τη γραφειοκρατία. Δεν θα είναι ο μόνος άθλος για την πολιτική. Απαιτούνται τεράστιες επενδύσεις στις υποδομές, γέφυρες, σχολεία, αυτοκινητοδρόμους, τρένα – υπολογίζονται σε 600 δισεκατομμύρια ευρώ τα επόμενα χρόνια. Το ίδιο ισχύει και για τις ψηφιακές υποδομές, μεγάλο μέρος των οποίων δεν υπάρχει ακόμη. Σ΄αυτό ακόμη και η Ελλάδα είναι πιο μπροστά από τη Γερμανία.

Το επίμαχο ζητούμενο είναι η χρηματοδότηση. Η αύξηση φόρων δεν είναι επιλογή δεδομένου του ήδη υψηλού επιπέδου φορολογίας. Η μείωση των δημόσιων δαπανών θα μπορούσε, για παράδειγμα, να επιτευχθεί με αύξηση του ορίου συνταξιοδότησης. Αλλά κανένα κόμμα δεν τολμά να αγγίξει το θέμα. Η μόνη επιλογή που μένει είναι ο δανεισμός. Και έχει ενδιαφέρον, να δούμε, αν η επόμενη κυβέρνηση θα χαλαρώσει το περίφημο γερμανικό «φρένο χρέους».

Η Γερμανία πρέπει να γίνει ελκυστικότερη και για τη μετανάστευση ειδικευμένου εργατικού δυναμικού. Η χώρα χρειάζεται καθαρή μετανάστευση 300.000 εργαζομένων κάθε χρόνο. Πρέπει να θεσπιστεί ένας καλύτερος νόμος για τη μετανάστευση που θα συνιστά πρόσκληση για ξένους ειδικευμένους εργάτες. Σήμερα, η υπέρμετρη γραφειοκρατία πνίγει επίσης τη μετανάστευση στη Γερμανία. Η έλευση ειδικευμένου δυναμικού επισκιάστηκε τελευταία από την αντιπαράθεση για την παράτυπη μετανάστευση.

Ο οικονομολόγος Αλέξανδρος Κρητικός είναι διευθυντής έρευνας, μέλος του προεδρείου στο Γερμανικό Ινστιτούτο Οικονομικής Ερευνας DIW Βερολίνου, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πότσνταμ