«Nα εφεύρουμε ξανά τον ανώτερο εαυτό μας»

Ο,τι διαπερνά τον χρόνο δεν είναι απλώς μνήμη αλλά το νήμα που ενώνει παρελθόν, παρόν, μέλλον. Ο σκηνοθέτης Γιώργος Βάλαρης αναβιώνει ξανά την εμβληματική «Ομορφη πόλη», δίνοντας μια νέα πνοή σε ένα έργο το οποίο έχει κατακτήσει τον δικό του χώρο στο χθες, στο σήμερα και στο πάντα.

Επιστροφή

«Επέστρεψα ξανά στην “Ομορφη πόλη” γιατί η σύνδεσή μου με τον Μίκη Θεοδωράκη παραμένει ανεξάντλητη στη μνήμη μου, στην ψυχή μου και στη συνείδησή μου. Θεωρώ χρέος, με αφορμή το αφιερωματικό έτος 100 χρόνια Μίκης Θεοδωράκης, να δώσω στο κοινό την παρουσία μου και να ανακαλέσω στη μνήμη, τη δική μου αλλά και των θεατών, αυτή τη σύνδεση που είχα με τον Μίκη Θεοδωράκη. Ηταν η τελευταία παράσταση που παρακολούθησε και επειδή είχα την ευτυχία να τη ζήσω δίπλα του, μπορώ να πω πόση χαρά ένιωσε. Ηταν ευτυχής, όπως μου είχε πει σε συζητήσεις που κάναμε. Είμαι σίγουρος ότι θα ένιωθε δικαιωμένος με το νέο ανέβασμα.

Προκλήσεις

Σαφώς υπήρχαν προκλήσεις και επεδίωξα να τονίσω νέα στοιχεία τα οποία θ’ αναδείξουν τη διαφορετική διάσταση του έργου. Προσπάθησα να κρατήσω τον κύριο όγκο της παράστασης ως είχε, γιατί ήταν δομημένος μ’ έναν τρόπο που μας άρεσε. Από την άλλη, αφαίρεσα κάποια τραγούδια και έβαλα κάποια άλλα εμβληματικά, που δεν μπορούσαν να χωρέσουν στην πρώτη παράσταση, όπως το “Στα περβόλια”. Επίσης, προστέθηκαν νέα ποιήματα από τις ποιητικές του συλλογές, ενώ αφαιρέθηκαν άλλα. Αλλη μια αλλαγή που προέκυψε σχετίζεται με το γεγονός ότι η πρώτη παράσταση ήταν ασπρόμαυρη, ενώ στη νέα εκδοχή της έχω προσθέσει χρώμα – στο video art. Αυτό το έκανα γιατί αισθάνομαι πως ταιριάζει τη συγκεκριμένη περίοδο. Ο Μίκης, για μένα, είναι το μπλε της Ελλάδας, και γι’ αυτόν τον λόγο επέλεξα όλη η καμπάνια να είναι σε αυτό το χρώμα. Διαφορετικό είναι και το καστ. (σ.σ. τραγουδούν οι Μανώλης Μητσιάς, Ελένη Βιτάλη, Δημήτρης Μπάσης, Γιώτα Νέγκα, Τάνια Τσανακλίδου. Παίζουν οι Λυδία Κονιόρδου, Μιχάλης Σαράντης). Ο καθένας φέρει τη δική του ταυτότητα και καλλιτεχνική σφραγίδα. Είναι πρόσωπα με τα οποία ήθελα πάρα πολύ να συνεργαστώ και είμαι χαρούμενος που συμβαίνει τώρα. Με τον Μανώλη Μητσιά συζητούσαμε τη συμμετοχή του από το 2020, αλλά λόγω υποχρεώσεων τότε δεν κατέστη δυνατό.

Καθρέφτες

Η «Ομορφη πόλη» είχε κάνει πρεμιέρα το 1962, πέντε μέρες πριν από την «Οδό ονείρων». Θεωρώ πως αυτοί οι δύο μύθοι, ο Μίκης Θεοδωράκης και ο Μάνος Χατζιδάκις, στη συνείδηση του κόσμου είναι καταγεγραμμένοι ως αντίπαλοι. Στην πραγματικότητα ήταν πολύ καλοί φίλοι. Πιστεύω πως ο ένας ανύψωνε τον άλλον με το σπουδαίο έργο του. Ισως λειτουργούσαν και ως καθρέφτης ο ένας για τον άλλον. Εκπροσωπούν δύο διαφορετικές μουσικές σχολές, που τέμνονται και διαχωρίζονται μέσα στην ομορφιά της ανυπέρβλητης δημιουργίας τους. Σήμερα δεν υπάρχει, ας πούμε, μια αντίστοιχη αναμέτρηση – σε καμία μορφή τέχνης – που να εμπνέει τον ίδιο ενθουσιασμό. Με την απώλεια αυτών των δύο σπουδαίων προσωπικοτήτων, έκλεισε ένας τεράστιος κύκλος. Ενας κύκλος που εμπεριείχε δύο ανθρώπους οι οποίοι έζησαν σε μια διαφορετική εποχή, όπου υπήρχε δημιουργία, πολιτισμός και σύνδεση – κάτι που λείπει στον καιρό μας. Οι δύο τους έδιναν ο ένας το χέρι στον άλλον και προσπαθούσαν να εξυψώσουν τον πολιτισμό. Σήμερα κυριαρχεί η εμπορικότητα σε κάθε έκφανση της κοινωνίας, με ελάχιστες εξαιρέσεις. Δεν υπάρχει κάποιος μαχητής, αγωνιστής, οραματιστής. Πάντα υπάρχουν θέματα για τα οποία θα πρέπει να παλέψουμε.

Εξύψωση

Η κοινωνία είναι ένας ζωντανός και πολύπαθος οργανισμός, μέσα στον οποίο κάθε μέρα αναδεικνύονται θέματα μείζονος σημασίας. Ομως, ειδικά στη χώρα που ζούμε, εξακολουθεί να υπάρχει η νοοτροπία της ατομικότητας και όχι της συλλογικότητας. Μιας επιλογής που είναι συνδεδεμένη μόνο με τη δική του ευημερία – δυστυχώς ίσως μόνο και επιβίωσης πια. Είναι μια εποχή που δεν έχει όνειρα, ιδεώδη, αξίες, πειραματισμό και χαρά. Θα ήταν απολύτως αναγκαίο να εφεύρουμε ξανά τον ανώτερο εαυτό μας. Είναι επιτακτική ανάγκη έργα τέτοιας αξίας, που εξυψώνουν να παρουσιάζονται για να μας το υπενθυμίζουν – σε μια εποχή που απουσιάζει η συγκίνηση και το συναίσθημα. Το κοινό στις μέρες μας, που οι ιδεολογικές γραμμές είναι σαφώς πιο θολές και πιο ρευστές, έστω και σε μικρό ποσοστό, μπορεί να συνειδητοποιήσει τα σπουδαία μηνύματα και την αξία της σπουδαίας δημιουργίας. Μπορεί να κατανοήσει τη σπουδαιότητά της και να συνδεθεί μαζί της. Η δύναμη που είχε πάντα η μουσική του Μίκη είναι ότι βρίσκεται στα περισσότερα σπίτια – ή στις σχολικές εκδηλώσεις – και ευτυχώς έχω την αίσθηση πως μπορεί ακόμη να τροφοδοτήσει τη νέα γενιά. Υπάρχει ακόμη μια εξοικείωση με το έργο του. Ενας τρόπος για να αντέξει η δημιουργία είναι η αναπαραγωγή της, όπως η παράστασή μας. Οπότε, ελπίζουμε να βάλουμε κι εμείς, ως προς αυτό, ένα λιθαράκι».