Οικογενειακές οι 8 στις 10 επιχειρήσεις στην Ελλάδα

Οικογενειακή υπόθεση αποτελεί η επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα, καθώς οι οκτώ στις δέκα επιχειρήσεις στη χώρα είναι οικογενειακές. Μάλιστα, σχεδόν οι μισές επιχειρήσεις είναι δεύτερης γενιάς, με την ανεπάρκεια πόρων, τη διαδοχή και την τεχνολογική εξέλιξη (10,78%) να αποτελούν μέρος των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν. Την εικόνα αυτή δίνει η έρευνα που πραγματοποίησαν από κοινού το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Αθηνών (ΕΒΕΑ) με την Ελληνική Λέσχη Μη-Εκτελεστικών Μελών ΔΣ (NED Club) με στόχο την κατανόηση των προκλήσεων και των αναγκών που αφορούν τη διακυβέρνηση των οικογενειακών επιχειρήσεων στην Ελλάδα καθώς και τη συνεισφορά τους.

Οι οικογενειακές επιχειρήσεις αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της ευρωπαϊκής οικονομίας, συνεισφέροντας ουσιαστικά στην ανάπτυξη και την απασχόληση. Το 25% από τις κορυφαίες 100 εταιρείες της Ευρώπης είναι οικογενειακές, παρέχουν 100 εκατ. θέσεις εργασίας και ο τζίρος τους αποτελεί το 9% του ευρωπαϊκού ΑΕΠ. Στην Ελλάδα ο ρόλος αυτός είναι ακόμη πιο σημαντικός, καθώς το 80% του συνόλου των επιχειρήσεων είναι οικογενειακές, παράγουν το 12% του ΑΕΠ και προσφέρουν το 45% των θέσεων εργασίας στη χώρα. Στην Ελλάδα προτιμούν κυρίως τον μοναδικό ιδιοκτήτη ως τύπο ιδιοκτησίας, κάτι που προσφέρει συγκεντρωτικό έλεγχο αλλά ενέχει προκλήσεις στη διαδοχή. Ο συνεταιρισμός αδελφών αποτελεί τη δεύτερη πιο συχνή επιλογή, παρέχοντας ένα πιο συλλογικό μοντέλο διοίκησης, ενώ οι συνεταιρισμοί εξαδέλφων είναι λιγότερο συνηθισμένοι. Τέλος, η ύπαρξη και άλλων τύπων ιδιοκτησίας υποδηλώνει ότι κάποιες επιχειρήσεις επιδιώκουν καινοτόμες λύσεις για να διατηρήσουν την ευελιξία και την επιτυχία τους στην αγορά.

Σημαντικό εύρημα στην έρευνα αποτελεί η κυριαρχία των πολύ μικρών επιχειρήσεων, καθώς το 69,40% των συμμετεχόντων απασχολεί 2-10 εργαζομένους, γεγονός που αντικατοπτρίζει τη δομή της ελληνικής οικονομίας. Οι περισσότερες επιχειρήσεις εστιάζουν σε μία βασική δραστηριότητα, δείχνοντας μια στρατηγική σταθερότητας και εξειδίκευσης, με τις περισσότερες να λειτουργούν για περισσότερα από είκοσι ένα έτη και να βρίσκονται στις πρώτες δύο γενιές ιδιοκτησίας, υποδεικνύοντας μεν σταθερότητα αλλά και την ανάγκη για την ανάπτυξη στρατηγικής για τη διαδοχή στην οικογένεια και την ιδιοκτησία.

Η πλειονότητα των επιχειρήσεων επιλέγουν να διατηρήσουν τον έλεγχο της επιχείρησης εντός της οικογένειας, με το 82,76% των επιχειρήσεων να έχουν διοικητικό συμβούλιο που αποτελείται αποκλειστικά από μέλη της οικογένειας. Σημαντικό ποσοστό δείχνει προθυμία για περαιτέρω ανάπτυξη και εξωστρέφεια με το 62,07% των επιχειρήσεων να έχουν σχέδια επέκτασης, με εστίαση στην καινοτομία, την τεχνολογία και τη δημιουργία νέων συνεργασιών.

Ωστόσο, στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν περιλαμβάνονται: ανεπάρκεια πόρων (27,16%), η διαδοχή στην επιχείρηση (9,48%), η έλλειψη εστίασης και στόχων (9,05%), η ανάπτυξη της επιχείρησης (6,47%), η τεχνολογία, καινοτομία, βιωσιμότητα, ESG και απουσία ευελιξίας (10,78%), ενώ για σχεδόν τέσσερις στις δέκα υπάρχει συνδυασμός των προβλημάτων αυτών (37,07%).

Πάντως, για τη συνέχειά τους και στο μέλλον, η πιο συχνά αναφερόμενη πρόκληση είναι η διαδοχή στην οικογένεια και την ιδιοκτησία, με το 27,16% να υποδεικνύει αυτό το ζήτημα ως το πιο κρίσιμο. Ακολουθούν η διαδοχή στη διοίκηση (24,14%), οι οικογενειακές συγκρούσεις (12,07%), η εξασφάλιση της οικογενειακής περιουσίας (15,09%).