Χριστούγεννα με σοκολάτα Ντουμπάι

Πότε «άρχισαν» τα Χριστούγεννα; Πότε, δηλαδή, από μια θρησκευτική ημερολογιακή αναφορά, έγινε αυτή η παγκόσμια γιορτή, η μεγαλύτερη υπερπαραγωγή τη χρονιάς, με βασικά έθιμα την ανταλλαγή των δώρων και την επιβεβλημένη χαρά; Εγραφε η Διονυσία Μαρίνου στα «ΝΕΑ» της περασμένης Πέμπτης ότι όλα ξεκίνησαν από ένα παιδικό ποίημα που δημοσιεύτηκε την προπαραμονή των Χριστουγέννων του 1823 σε περιοδικό της Νέας Υόρκης. Σε αυτό έγινε η πρώτη αναφορά στον Αη Βασίλη (με εικαστική έμπνευση έναν ολλανδό ξυλουργό) και τους ταράνδους του, στα δώρα για τα παιδιά, στην οικογενειακή ατμόσφαιρα που συνηθίσαμε πια να λέμε «πνεύμα των Χριστουγέννων». Αν όμως όλα αυτά τα δούμε στο ιστορικό πλαίσιο της εποχής, ντάλα βιομηχανική επανάσταση δηλαδή και συγκέντρωση μεγάλων πληθυσμών στις πόλεις, καταλαβαίνουμε ότι στην πραγματικότητα επρόκειτο για μία αστική ανάγκη της εποχής και της έννοιας του καταναλωτισμού που άρχισε τότε να θεριεύει. Και μετά ήρθε η Coca Cola και έντυσε τον Αη Βασίλη στα κόκκινα για να ταιριάζει με το λογότυπό της και ho ho ho. Και ήρθε και ο Ντίκενς που έκανε τα Χριστούγεννα λογοτεχνία και οι φωτογραφίες και οι καρτ ποστάλ που φόρτωσαν στη γιορτή τα καλούδια της και ο κινηματογράφος που καλλιέργησε τον μύθο των Χριστουγέννων και ο Τζορτζ Μάικλ με το Last Christmas I gave you my heart.

Τα Χριστούγεννα στην Ελλάδα είναι μια άλλη πονεμένη ιστορία. Χωριάτες άνθρωποι εμείς δεν το ‘χαμε με την γκλαμουριά. Οταν το 1843 στο σπίτι του διπλωμάτη Ιωάννη Παπαρηγόπουλου στην Πλάκα, στολίστηκε ένα δίμετρο έλατο, το πρώτο στην Αθήνα, προκλήθηκε ένας μικρός πανικός. «Εγώ τα δένδρα μου δεν τα αφήνω να φυτρώνουν μέσα στο σπίτι μου» είχε πει ο στρατηγός Μακρυγιάννης. Και κάπως έτσι, πορευτήκαμε τα επόμενα εκατό, περίπου, χρόνια. Προσπαθώντας να ισορροπήσουμε ανάμεσα στην παράδοση και στα ξενόφερτα, νέα ήθη. Μόνο που αυτά τα τελευταία ήθελαν δραχμούλες για να αναδειχθούν και εδώ δεν περίσσευαν. Μου έλεγε ο Τίτος Πατρίκιος ότι, στη δεκαετία του 1930, μαζεύονταν τα παιδιά της πλατείας Αμερικής έξω από το σπίτι ενός βιομήχανου, για να δουν από το παράθυρο το πρώτο χριστουγεννιάτικο δένδρο στη ζωή τους.

Μετά τον πόλεμο αρχίσαμε να παίρνουμε φόρα προς τα εμπρός αφού το στοίχημα ήταν η έφοδος στο αύριο, να αφήσουμε πίσω το ασπρόμαυρο παρελθόν για να προχωρήσουμε σε ένα φωταγωγημένο μέλλον. Και άρχισαν τα χριστουγεννιάτικα δένδρα και οι γαλοπούλες που δεν τις ξέραμε, και μπολιάσαμε τα βορειοευρωπαϊκά έθιμα με τα βαλκάνια γούστα μας (αλβανικής προέλευσης είναι η λέξη «κουραμπιές») και κρεμάσαμε φωτάκια στα μπαλκόνια μας και υιοθετήσαμε τα ρεβεγιόν και καλλιεργήσαμε τον μύθο του Χριστουγεννιάτικου Μινιόν.

Τι άλλο να γράψω για να πείσω, πρώτα απ’ όλους τον εαυτό μου, ότι τα Χριστούγεννα είναι μια καταναλωτική γιορτή εκ κατασκευής. Και να μη δυσφορώ για τα ήθη που αλλάζουν κάθε τόσο. Που δεν είναι ήθη δηλαδή. Μόδες είναι που πρέπει να αλλάζουν για να συντηρείται το εμπόριο. Χριστούγεννα με πανετόνε και σοκολάτα Ντουμπάι (δηλαδή, γεμιστή με κανταΐφι, μπλιαχ); Χριστούγεννα με πανετόνε και σοκολάτα Ντουμπάι. Καλά να ‘μαστε μόνο.