Μακάριοι οι πτωχοί {LF}τω πνεύματι

Το κράτος πρόνοιας των ΗΠΑ είναι το λιγότερο ανεπτυγμένο από κάθε άλλη χώρα του πρώτου κόσμου. Η απουσία του σοσιαλισμού από την πολιτική ιστορία της Αμερικής και το μονοπώλιο του φιλελευθερισμού στα δυο κόμματα που ανταγωνίζονται για την εξουσία εξηγεί το μέγεθος και τη μοναξιά των παραμελημένων Αμερικανών. Σε μια χώρα 337.000.000 κατοίκων, οι 140.000.000 τοποθετούνται στην κατηγορία των μικρών εισοδημάτων (Mathew Desmond, «Α prophet for the poor» NYRB, 3 Οκτωβρίου 2024, σελίδα 21). Στις τελευταίες δύο προεδρικές εκλογές πάνω από το 60% όσων δεν ψήφισαν ζούσαν με ετήσιο εισόδημα λιγότερο από $40.000. Κάποτε η κατηγορία αυτή προτιμούσε τους Δημοκρατικούς. Στις τωρινές εκλογές οι περισσότεροι ψηφοφόροι των χαμηλών εισοδημάτων επέλεξαν τον Ντόναλντ Τράμπ αντί της Κάμαλα Χάρις. Σύμφωνα με τις στατιστικές του 2022, οι φτωχοί ψηφοφόροι αντιστοιχούσαν στο 12,4% του πληθυσμού.

Οι λευκοί και οι μαύροι που στερούνται την εκπαίδευση και τις φυσικές ικανότητες για να προοδεύσουν είναι καταδικασμένοι σε περιθώριο το οποίο δεν προσφέρει ελπίδες διαφυγής. Ωστόσο οι μεταπηδήσεις ψηφοφόρων από το Δημοκρατικό Κόμμα στο Ρεπουμπλικανικό υπήρξαν μοτίβο των τελευταίων εκλογών. Ακόμα και στις συνδικαλιστικές οργανώσεις παρατηρήθηκε αυτό το άλμα.

Ο Τραμπ δεν πρόκειται να αλλάξει πολιτική για να συντρέξει τους φτωχούς ψηφοφόρους του, ούτε αυτοί τρέφουν ανάλογες ψευδαισθήσεις. Αν αποθαρρύνει τον εισαγόμενο ξένο ανταγωνισμό με υψηλούς δασμούς στα ευρωπαϊκά και κινεζικά προϊόντα, ίσως αυξήσει τις θέσεις εργασίας στη δικιά του χώρα. Ομως ο πόλεμος των δασμών θα έχει αντίκτυπο στο διεθνές εμπόριο και στις αμερικανικές εξαγωγές.

Ο νέος υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο έχει ενοχλήσει τον τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν με τη δήλωσή του για ανεξάρτητο κουρδικό κράτος. Επιπλέον η φιλική προς το Ισραήλ πολιτική του Τραμπ και των συνεργατών του θα αποτελέσει ασφάλεια για την Ελλάδα έναντι μελλοντικής τουρκικής φιλοδοξίας στη Μεσόγειο. Στο μεταξύ ο υπουργός Εθνικής Αμυνας της Τουρκίας απειλεί το Ισραήλ με κήρυξη πολέμου αν συνεχίσει τις επιχειρήσεις του εναντίον των ισλαμικών κρατών και οργανώσεων. Αναφερόταν μάλιστα στον Γ’ Παγκόσμιο Πόλεμο σαν πιθανότητα.

Οι επιλογές των νέων αξιωματούχων στην κυβέρνηση του Τραμπ επιβεβαιώνουν την προσωπική του σχέση με αυτούς και οι απειλές του εναντίον όσων τον καταδίωξαν νομικά είναι πιθανόν να υλοποιηθούν. Το μεγάλο ζήτημα στην κυβέρνηση αυτή είναι η άρνησή της να δεχτεί την ύπαρξη της καταστροφής του ανθρώπινου περιβάλλοντος. Η εξαίρεση των ΗΠΑ από τις προσπάθειες του Πρώτου Κόσμου να λάβει μέτρα στα διεθνή συνέδρια για το περιβάλλον θα αποτελέσει την πιο προβληματική επιλογή του Τραμπ. Η μεγάλη ανάπτυξη της εξαγωγής ενεργειακών πόρων, η οποία βασίζεται στο σχιστολιθικό πετρέλαιο στις ΗΠΑ, καθιστά ανεπιθύμητη την κατάργηση των ρυπογόνων πηγών ενέργειας (το ίδιο ισχύει για τη Ρωσία, το Ιράν και την Αραβική Χερσόνησο). Μήπως η σχέση του Τραμπ με τον Πούτιν βασίζονται και στον παράγοντα αυτόν;

Ο Θάνος Μ. Βερέμης είναι ομότιμος καθηγητής στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών