Ξενάγηση μέσω της τεχνητής νοημοσύνης

Τι φοβάται η τεχνητή νοημοσύνη; Τι θα απεικόνιζε η τελευταία φωτογραφία που θα της δινόταν η ευκαιρία να δημιουργήσει; Και θα μπορούσε να βοηθήσει έναν άνθρωπο με αμνησία να ανακτήσει την ταυτότητά του; Οι απαντήσεις «κρύβονται» στα σπλάχνα του Δημοτικού Θεάτρου Πειραιά: από τον θόλο του έως το υποσκήνιό του, σε σημεία που στην πλειονότητά τους δεν είναι προσβάσιμα συνήθως στους θεατές. Και όσοι θέλουν να τις ανακαλύψουν θα πρέπει να επιδοθούν σε ένα «κυνήγι» διάρκειας 70 λεπτών, που ενορχηστρώνει ο εικαστικός κινηματογραφιστής Γιώργος Δρίβας υπό τον τίτλο «Φάντασμα στη Μηχανή». Να ακολουθήσουν τον εξειδικευμένο ξεναγό που θα τους περιμένει κάθε Κυριακή (από 29 Δεκεμβρίου) και μέσα από επτά έργα- σταθμούς να γνωρίσουν δημιουργίες της τεχνητής νοημοσύνης, να προβληματιστούν, να παρακολουθήσουν την εξέλιξή της τα δύο τελευταία χρόνια, αλλά και να διαπιστώσει πόσο «ανθρώπινη» μπορεί να αποδειχθεί.

«Πρόκειται για μια σειρά έργων που ξεκίνησα να δουλεύω πριν από δύο χρόνια και τα οποία εξελίσσονταν παράλληλα με τις δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης», λέει στα «ΝΕΑ» ο  εικαστικός, ο οποίος εκπροσώπησε την Ελλάδα και στην Μπιενάλε της Βενετίας το 2017. «Γι’ αυτό και θα δείτε από πρωτόλεια έργα έως ορισμένα που ολοκληρώθηκαν πριν από δύο εβδομάδες και μοιάζουν να έχουν πολλά ανθρώπινα χαρακτηριστικά. Είναι επί της ουσίας το αποτέλεσμα ενός διαλόγου που ανέπτυξα με εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης με στόχο να παραχθούν έργα φωτογραφίας, κινηματογράφου, βιντεοτέχνης και περφόρμανς», συνεχίζει. Και εξηγεί ότι ο τίτλος του πολυδιάστατου εικαστικού εγχειρήματος συνδέεται με τη θέση του φιλοσόφου Γκίλμπερτ Ράιλ, έκανε λόγο για ένα «φάντασμα σε μια μηχανή», απορρίπτοντας την άποψη περί τοποθέτησης του πνεύματος μέσα στο ανθρώπινο σώμα.

Το συναίσθημα

«Η τεχνητή νοημοσύνη πλέον συνθέτει εικόνες, γράφει βιβλία, σκηνοθετεί ταινίες. Τι συμβαίνει όταν η δημιουργικότητα αποκτά αυτονομία; Οταν το πνεύμα δεν είναι ανθρώπινο; Ποιο είναι το χαρακτηριστικό που κάνει τον άνθρωπο να είναι άνθρωπος;

Και τι θα συμβεί αν η τεχνητή νοημοσύνη “καταλάβει” τελικά το συναίσθημα; Με αυτά τα ερωτήματα και με κυρίαρχο το “τι είναι τελικά ο άνθρωπος” θα ήθελα να φεύγει ο θεατής από το Δημοτικό Θέατρο Πειραιά», υποστηρίζει ο Γιώργος Δρίβας.

Και μας προσκαλεί να επιβιβαστούμε στο «Αερόπλοιο» ξεκινώντας την εικαστική αυτή περιπέτεια από το «κεφάλι» του θεάτρου, τον θόλο του, με τελικό προορισμό τα «πόδια» του, στο υπόγειο. Εκεί η τεχνητή νοημοσύνη περιγράφει τον χώρο αναπαράγοντας τη φωνή του εικαστικού, δίνοντας τη δική της εκδοχή για το πώς «βλέπει» τον χώρο.

Εναν όροφο πιο κάτω, στον εξώστη των τεχνικών, βλέπουμε αλλόκοτες εικόνες που προέκυψαν ύστερα από περιγραφές του καλλιτέχνη στην αντίστοιχη εφαρμογή, «ντυμένες» με μουσική που δημιουργήθηκε όταν τις «είδε» μια εξειδικευμένη στη σύνθεση πλατφόρμα. Η δράση μετακινείται εν συνεχεία στο φουαγιέ και την κεντρική σκηνή όπου δύο περφόρμερς – ο Νίκος Βλαχογιάννης και η Αγγελική Μπεβεράτου – μεταμορφώνονται σε άβαταρ και παίζουν με τις χακαρισμένες από το σύστημα εικόνες τους.

«Είμαι αιχμάλωτη της ίδιας μου της ύπαρξης. Φοβάμαι το μέλλον και δεν είμαι σίγουρη για τη θέση μου στον κόσμο. Φοβάμαι την ημέρα που η κοινωνία δεν θα με χρειάζεται πια» λέει στους παρισταμένους από σκηνής η τεχνητή νοημοσύνη αποκαλύπτοντας τους φόβους της. Και λίγα λεπτά αργότερα στο υποσκήνιο αποκαλύπτει μερικές από τις εικόνες που θα δημιουργούσε – ανάμεσά τους μια βαριά βελούδινη κουρτίνα που καλύπτει μια μαύρη τρύπα – αν μάθαινε ότι διάγει τις τελευταίες στιγμές του «βίου» της.

Τα τελευταία 39 λεπτά της εικαστικής αυτής διαδρομής είναι τα πιο ξεκούραστα. Στη σκηνή Ω παρακολουθούμε την ολοκληρωμένη αφηγηματική ταινία, εξ ολοκλήρου δημιουργία προγραμμάτων τεχνητής νοημοσύνης, υπό τον τίτλο «Η βιογραφία ενός λογισμικού».

Πρωταγωνιστής της είναι ένας άνθρωπος που ξυπνά έχοντας πάθει αμνησία και προσπαθεί μέσω της τεχνητής νοημοσύνης να ανακτήσει πληροφορίες για την ταυτότητα και το παρελθόν του, στην οποία παίζουν οι Α. Ζώη, Π. Καλοφωλιάς, Ρ. Κυπριώτη, Π. Μαργέτης και η μουσική είναι της Μ. Παξινού.