Διπλάσια τα κρούσματα κακοποίησης γυναικών

Οταν μιλάμε για τη βία που υφίστανται οι γυναίκες, μιλάμε για έμφυλη βία. Για βία που ασκείται εις βάρος τους εξαιτίας του φύλου τους, επειδή ακριβώς είναι γυναίκες. Μπορεί να είναι ψυχολογική ή και σωματική, ενώ στην πιο τραγική της έκφανση φτάνει στη γυναικοκτονία. Μέσα στο 2024 η χώρα μας μετράει 13 γυναίκες που έπεσαν νεκρές από τα χέρια πρώην συζύγων, συντρόφων ή μελών του στενού τους περιβάλλοντος. Οπως χαρακτηριστικά σημειώνει στα «ΝΕΑ» η δικηγόρος Ανθούλα Ανάσογλου, «στις γυναικοκτονίες οι δράστες σκοτώνουν τις γυναίκες επειδή τις θεωρούν κτήματά τους και γιατί είναι γυναίκες», επισημαίνοντας την ανάγκη «να αναγνωριστεί πλέον και νομικά ο όρος γυναικοκτονία».

Εξαιρετικά ανησυχητικά είναι τα στοιχεία της ΕΛ.ΑΣ., σύμφωνα με τα οποία στο 11μηνο του έτους καταγράφηκαν 21.154 θύματα ενδοοικογενειακής βίας, εκ των οποίων η συντριπτική πλειονότητα, δηλαδή τα 15.571, είναι γυναίκες. Οι δράστες ανέρχονται στους 18.978, με τους 12.303 να είναι άνδρες. Συνολικά έχουν γίνει 18.427 καταγγελίες, ενώ οι συλλήψεις έφτασαν από τις αρχές του έτους τις 11.308. Οσον αφορά τις καταγγελίες για ενδοοικογενειακή βία, την οποία υφίστανται κατά κύριο λόγο γυναίκες, σχεδόν διπλασιάστηκαν σε σχέση με το αντίστοιχο εξάμηνο του προηγούμενου έτους, όπου ανέρχονταν στις 9.860, εκ των οποίων 8.409 αφορούσαν γυναίκες. Αυτή η αύξηση, σύμφωνα με αστυνομικές πηγές, οφείλεται σε δύο λόγους: από τη μία, οι γυναίκες έχουν αρχίσει και βρίσκουν τη δύναμη να καταγγέλλουν τους θύτες τους, από την άλλη όμως καταδεικνύεται ότι η βία που υφίστανται οι γυναίκες αποτελεί καθημερινό φαινόμενο που δεν έχει αντιμετωπιστεί ακόμη.

Συνομιλώντας με φεμινιστικές οργανώσεις, αλλά και διασταυρώνοντας τα στοιχεία της ΕΛ.ΑΣ., φαίνεται πως οι γυναίκες κινδυνεύουν περισσότερο μέσα στα ίδια τους τα σπίτια, με τους κακοποιητές τους να είναι νυν ή πρώην σύντροφοι/σύζυγοι, καθώς και άτομα από τον οικογενειακό τους κύκλο. Αυτό φάνηκε πιο έντονα από ποτέ κατά τη διάρκεια της καραντίνας. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), οι κλήσεις για περιστατικά ενδοοικογενειακής/ενδοσυντροφικής βίας τον Απρίλιο του 2020 αυξήθηκαν κατά 60% σε σχέση με το 2019, σε κάποια από τα κράτη-μέλη του. Στη χώρα μας το 2020, στη φάση δηλαδή της πρώτης καραντίνας,  καταγράφηκε αύξηση της ενδοοικογενειακής βίας από 4,4% σε 14,8%, με βάση τα στοιχεία της Ετήσιας Εκθεσης για τη Βία κατά των Γυναικών της Γενικής Γραμματείας Δημογραφικής, Οικογενειακής Πολιτικής και Ισότητας. Την αύξηση της βίας κατά των γυναικών μαρτυρούν και οι κλήσεις στη γραμμή έκτακτης ανάγκης Γραμμή SOS, 15900. Οι σχετικές κλήσεις που καταγράφηκαν τον Μάρτιο του 2020, πρώτο μήνα της καραντίνας, ήταν 325, ενώ τον αντίστοιχο μήνα του 2019 ήταν 69. Οι κλήσεις εκτοξεύθηκαν τον Απρίλιο του 2020, καθώς έχουμε 1.070 κλήσεις αντί για 167 τον ίδιο μήνα πέρυσι.

Αρκεί το panic button;

Δεν είναι τυχαίο λοιπόν ότι το εννεάμηνο του έτους 4.741 γυναίκες εγκατέστησαν την εφαρμογή του panic button, με την Αστυνομία να δέχεται συνολικά 700 μηνύματα. Aν και το κουμπί πανικού μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να σώσει μια γυναίκα και να προστατεύσει τη σωματική της ακεραιότητα, εντούτοις δεν πρέπει να θεωρείται πανάκεια. Οπως τονίζει στα «ΝΕΑ» η δικηγόρος Ιωάννα Στεντούμη, «όταν η ζωή μιας γυναίκας βρίσκεται σε άμεσο κίνδυνο το panic button δεν μπορεί βοηθήσει». Η ίδια προσθέτει ότι «εκείνο που θα είχε ουσία είναι να γίνεται σωστή πρόβλεψη κινδύνου». Τι είναι αυτό δηλαδή που οδηγεί στο φαινόμενο να υπάρχουν γυναίκες οι οποίες, ενώ έχουν καταγγείλει τους κακοποιητές τους, τελικά εξακολουθούν να κινδυνεύουν από τα χέρια τους. Η δικηγόρος εξηγεί πως ένα από τα μείζονα προβλήματα είναι οι συνεχείς αναβολές σε δίκες που αφορούν την ενδοοικογενειακή βία: «Αυτές οι αναβολές μπορεί να αποβούν μοιραίες» υπογραμμίζει, αφού εξαιτίας τους δεν καταδικάζονται οι δράστες και δεν προστατεύονται τα θύματα. Σε πολλές περιπτώσεις σχηματίζονται δικογραφίες για αυτόφωρα αδικήματα που μπορεί να δικαστούν ακόμα και δύο χρόνια μετά. Μέχρι τότε οι γυναίκες δεν είναι ασφαλείς και οι κακοποιητές τους κυκλοφορούν ελεύθεροι, ενώ ούτε τα ασφαλιστικά μέτρα δεν προστατεύουν απαραίτητα, αφού αν παραβιαστούν οι όροι δεν υπάρχει άμεσα υποστήριξη και προστασία του θύματος. Παράλληλα, η αξιωματικός της ΕΛ.ΑΣ. και πρόεδρος της Επιτροπής Δικαιωμάτων και Ισότητας Αστυνομικού Προσωπικού της ΠΟΑΣΥ, Σοφία Βαγενά, χαρακτηρίζει «επιτακτική την ανάγκη να υπάρξει όχι μόνο επίσπευση της δικαστικής διαδικασίας, αλλά και ένας συγκεκριμένος κρατικός προϋπολογισμός, για τη νομική και οικονομική υποστήριξη των γυναικών που είναι θύματα κακοποίησης».