Το πορνό της φτώχειας

«Η απαίσια Αθήνα». Ετσι μεταφράζεται στα ελληνικά ο τίτλος τουριστικών περιηγήσεων που προσφέρονται αντί αντιτίμου (οι τιμές ξεκινούν από 23 ευρώ) στην πρωτεύουσα. Διαβάζω στο λινκ που μου έστειλε ο φίλος μου ο Αντώνης, σοκαρισμένος κι αυτός, ότι προσφέρονται σε δύο γλώσσες: αγγλικά και ισπανικά και υπόσχονται μέσα από μια ξενάγηση στις γειτονιές της Ομόνοιας, της Βικτώριας, του Αγίου Παντελεήμονα και του Μεταξουργείου, ενός κομματιού της πόλης, το οποίο χαρακτηρίζουν στο σάιτ τους «μέρος για σύγχρονους τυχοδιώκτες, μετανάστες και κατεστραμμένα σώματα και ψυχές» (sic!), να συστήσουν σε όσους ακολουθήσουν την περιήγηση «παλιά ετοιμόρροπα νεοκλασικά σπίτια καθώς και κάποια διάσπαρτα “εναλλακτικά” (όπως αυτοσυστήνονται) κέντρα διασκέδασης, τα οποία φαίνεται να προσπαθούν να αλλάξουν βίαια την ταυτότητα των περιοχών αυτών. Στο τέλος, θα επισκεφτούμε το εντελώς εξευγενισμένο Ψυρρή, για να δούμε πώς είναι το μέλλον».

Προφανώς αυτοί που εφηύραν το παραπάνω και βγάζουν χρήματα από τις ξεναγήσεις αυτές νομίζουν (ή λένε) ότι μάχονται το gentrification, τον πολεοδομικό εξευγενισμό που – σε συνδυασμό με τον υπερτουρισμό και τη στεγαστική κρίση – αλλάζει την αισθητική των πόλεων, μεταμορφώνοντας τις γειτονιές σε πανομοιότυπα ντεκόρ. Μαζί με την αισθητική, αλλάζει άρδην και η ζωή των κατοίκων βέβαια. Το πρόβλημα όμως είναι πως αυτό που διάβασα ως διαφήμιση το βρήκα πιο βίαιο από το gentrification στο οποίο υποτίθεται ότι αντιτίθεται. Κάποιος βγάζει λεφτά ξεναγώντας τουρίστες στις πιο υποβαθμισμένες περιοχές του αθηναϊκού κέντρου.

Εκεί που μένουν πρόσφυγες, μετανάστες, εργάτες και πολλοί νέοι άνθρωποι που αναγκάστηκαν να αναζητήσουν φθηνά σπίτια την τελευταία πενταετία. Σαν να σου λένε «πλήρωσε για να σου δείξουμε τι έκανε η οικονομική κρίση σε αυτές τις γειτονιές», «πλήρωσε για να σου δείξουμε πώς ζουν οι λιγότεροι ευνοημένοι, αυτοί που προσπαθούν να αφομοιωθούν μόνοι τους στον κοινωνικό ιστό, αυτοί που μένουν σε κακοφωτισμένα διαμερίσματα, σε ημιυπόγεια, με είδη υγιεινής της δεκαετίας του ’70», «πλήρωσε να σου δείξουμε την αυθεντική Αθήνα, πριν τη χαλάσει το gentrification, να δεις τη βρωμιά και την υποβάθμιση».

Μπορεί να σας θύμισε όλο αυτό και το αλήστου μνήμης πακέτο διακοπών που διαφήμιζε ο «Guardian» το 2018, όπου με 2.500 λίρες το άτομο, μπορούσες να ζήσεις από κοντά μια «συναρπαστική/μαγευτική εξερεύνηση της συνεχιζόμενης επίδρασης της προσφυγικής και οικονομικής κρίσης στην Ελλάδα»! Αυτό πάντως είχε ματαιωθεί πριν καν πραγματοποιηθεί ύστερα από διαδικτυακές επικρίσεις για «τουρισμό της κρίσης». Στις διαδικτυακές κριτικές των περιηγήσεων, μια τουρίστρια έγραψε «Μας άρεσε που μάθαμε περισσότερα για την πραγματική Αθήνα, τη μεταναστευτική της ιστορία και τις συνέπειες του gentrification». Φαντάζομαι μετά το τουρ που της έμαθε τόσα για τις επιπτώσεις του gentrification, θα επέστρεψε στο airbnb της πριν πάει για brunch σε κάποιο χιπ καφέ στα Εξάρχεια, στο Κουκάκι ή αλλού. Σοβαρά τώρα: αυτό δεν είναι περιήγηση για να μάθεις την «αθέατη» Αθήνα και τις επιπτώσεις του gentrification και άλλα φαντεζί. Αυτό είναι μια ειδεχθής χίπστερ εκδοχή του gentrification. Είναι πορνό της φτώχειας.