Οταν γελάμε με την Ιστορία

Ογδόντα σχεδόν χρόνια μετά το πρώτο ανέβασμα (1946) από τον θίασο Κοτοπούλη στο θέατρο Rex και πρωταγωνιστή τον Βασίλη Λογοθετίδη, το έργο «Η Δεξιά, η Αριστερά και ο κυρ Παντελής» των Αλέκου Σακελλάριου και Χρήστου Γιαννακόπουλου επιστρέφει στη σκηνή του Μικρού Παλλάς. Καθαρόαιμη κωμωδία με έντονο πολιτικό στοιχείο, διαχειρίζεται τη μόνιμη αντιπαράθεση του Ελληνα που ακούει στο δίπολο Αριστερά – Δεξιά.

Και μαζί ο Σταμάτης Φασουλής επιστρέφει σε ένα είδος που ξέρει πολύ καλά, την παλιά, κλασική, ελληνική κωμωδία την οποία και υπηρέτησε με μεγάλη επιτυχία τη δεκαετία του ’90, δίνοντάς της νέα πνοή. Επιλέγει το όχι ιδιαίτερα γνωστό «Η Δεξιά, η Αριστερά και ο κυρ Παντελής» το οποίο και αποτελεί το δεύτερο μέρος μιας εν δυνάμει τριλογίας που περιλαμβάνει τα «Οι Γερμανοί ξανάρχονται» και «Ανώμαλη προσγείωση» – το μετέπειτα κινηματογραφικό «Υπάρχει και φιλότιμο».

Χρονικά η ιστορία κινείται ανάμεσα σε αυτή τη δύσκολη για την Ελλάδα περίοδο, από την Απελευθέρωση και τα Δεκεμβριανά ως τη Συνθήκη της Βάρκιζας. Το έμπειρο συγγραφικό δίδυμο μεταφέρει την Ιστορία μέσα σε μια μικροαστική οικογένεια, όπου η αντιπαράθεση Αριστεράς – Δεξιάς εκφράζεται από τους δύο γιους. Οι τέσσερις τοίχοι του σπιτιού γίνονται το καταφύγιό τους, από το οποίο όμως δεν θα καταφέρουν να προστατευτούν πλήρως. Μια αντιπαράθεση που έμελλε να συνεχιστεί.

Αυτό το μεταπολεμικό κλίμα της Ελλάδας στα μέσα της δεκαετίας του ’40 γίνεται το σκηνικό για την οικογένεια του κυρ Παντελή, ο οποίος είναι άλλωστε και το πραγματικό «θύμα». Μοιρασμένος ανάμεσα στους δύο γιους του, είναι εκείνος που «πληρώνει» τελικά τις επαναστατικές και άκρως αντίθετες πολιτικές απόψεις τους με τον τρόπο που οι γονείς προστατεύουν πάντα τα παιδιά τους. Με τη βαθιά γνώση του θεατρικού είδους και την καθαρή ματιά πάνω στα έργα της παλιάς ελληνικής κωμωδίας, ο Φασουλής ενορχηστρώνει το υλικό του αναδεικνύοντας τις αρετές του έργου: Με τις κωμικές ατάκες και τις κωμικές καταστάσεις να αγκαλιάζουν το ιστορικό και κοινωνικό περιβάλλον της εποχής, βγαίνει στην επιφάνεια η διαχρονική ταυτότητα του Ελληνα. Που επαναστατεί, διεκδικεί, απειλεί, φωνάζει, είναι και πονηρός, μπορεί να φοβάται και λίγο. Και κάπου μέσα του κρύβει και μια μεγαθυμία…

Οι ερμηνείες

Και ερμηνεύει τον κυρ Παντελή με όλα εκείνα τα στοιχεία που ζητάει ο ήρωάς του: άμεσος και ζεστός, μοιράζεται ανάμεσα στην αγάπη για τα παιδιά του και τον θυμό του για τις κόντρες τους. Εχοντας βιώσει τον πόλεμο ο κυρ Παντελής του διακατέχεται από την επιθυμία του για ειρήνη και συμφιλίωση και την αγάπη του για την πατρίδα. Ο Φασουλής περνά μέσα από τον ρόλο του όλα τα χαρακτηριστικά εκείνης της εποχής, βουτηγμένα όμως μέσα στην κωμωδία που κλείνει το μάτι στα σοβαρά. Κι έτσι τα μεταδίδει στην πραγματική τους διάσταση. Με το κωμικό της ταμπεραμέντο η Ελένη Καστάνη προσεγγίζει την Αθηνά, τη γυναίκα του, ενσωματώνοντας την αφέλεια της ηρωίδας της. Ο Απόστολος Καμιτσάκης (Σταύρος, ο δεξιός γιος) και ο Γιώργος Βουρδαμής (Κώστας, ο αριστερός γιος) αλληλοσυμπληρώνονται, ξεκινώντας από την εμφάνιση και καταλήγοντας στις αντιδράσεις τους. Τον κυρ-Σωτήρη, τον φίλο του κυρ-Παντελή, ερμηνεύει ο Γιώργος Δεπάστας με μια υποδόρια περιπαικτική διάθεση. Η Δέσποινα Πολυκανδρίτου είναι η κλασική «υπηρέτρια» του σπιτιού. Εξυπνο το δίδυμο πολιτοφύλακα-εθνοφύλακα που ερμηνεύει ο Γιώργος Κορομπίλης, όπως και το αντίστοιχο της ελασίτισσας Φωφώς με την εθνικίστρια Πιπίτσα, της Μαρίας Καραβά.