Ρεαλιστικός πατριωτισμός και πατριωτικός ρεαλισμός

Αναμφίβολα, οι διεθνείς σχέσεις συνιστούν ίσως το πλέον σύνθετο και πολυδιάστατο πεδίο της σύγχρονης πολιτικής. Ορίζονται από περισσότερες παραμέτρους που εκφεύγουν των εθνικών ορίων και απαιτούν διαρκή ανάλυση. Και, σίγουρα, δεν είναι ανεκτό να γίνονται αντικείμενο ρηχής ανάλυσης και επικοινωνιακής διαχείρισης, με όρους πολιτικής συγκυρίας και εκλογικών κύκλων. Η πρόοδος των σχέσεων της χώρας μας με την Τουρκία αποτελεί το πλέον χαρακτηριστικό παράδειγμα.

Πράγματι, η διαχείριση του ελληνοτουρκικού διαλόγου αλλά και του κυπριακού ζητήματος – στην εξωτερική του διάσταση – πρέπει να χαρακτηρίζεται από σύνεση και νηφαλιότητα και να λαμβάνει υπόψη όλες τις ευρύτερες γεωπολιτικές εξελίξεις. Ωστόσο, η ΝΔ δείχνει πως διαχειρίζεται την εξωτερική πολιτική με επικοινωνιακούς και μάλλον συναισθηματικούς όρους: Η μεν κυβέρνηση, με σχεδόν αφελή υπεραισιοδοξία, φιλοτεχνεί μια εικόνα μεγάλων προσδοκιών, αποσιωπώντας κάθε αντίθετο σημείο. Η δε εσωκομματική αντιπολίτευση με νεοσυντηρητικά συνθήματα, όπως εκείνα του κ. Σαμαρά, καλλιεργεί ισχυρά εθνικιστικά ανακλαστικά που ναρκοθετούν κάθε προσπάθεια διαλόγου. Οι αμήχανες κυβερνητικές αντιδράσεις δεν μπορούν να μετριάσουν τις εντυπώσεις: Ο κ. Σαμαράς είναι πρώην πρωθυπουργός και εν ενεργεία βουλευτής της ΝΔ, τη στηρίζει με την εμπιστοσύνη του. Κανείς δεν μπορεί να υιοθετεί άκριτα τους ισχυρισμούς του, ωστόσο ο μόνος που μπορεί και οφείλει, τελικά, να τους αντικρούσει είναι ο ίδιος ο Πρωθυπουργός.

Η αμφισημία και η εσωκομματική περιδίνηση είναι πρόβλημα της κυβέρνησης, αλλά δεν πρέπει να γίνει πρόβλημα της χώρας. Τα εσωκομματικά αδιέξοδα της ΝΔ δεν μπορούν να μετατραπούν σε εθνικά. Και η υποχρέωση της κυβέρνησης να ενημερώνει αναλυτικά τις πολιτικές δυνάμεις του τόπου για την πορεία και το περιεχόμενο του ελληνοτουρκικού διαλόγου είναι όχι μόνο διαρκής αλλά και διαρκώς αυξανόμενη όσο η προσέγγιση προχωρεί. Οι εθνικές θέσεις είναι, άλλωστε, σαφείς και αναμφίβολες και κανείς δεν δικαιούται να αποστεί από αυτές. Ιδίως σε σχέση με την οριοθέτηση της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης και της υφαλοκρηπίδας σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο, ακόμη και με διεθνή δικαστική κρίση, χωρίς άλλα παρεμπίπτοντα ή κύρια αντικείμενα ή αναθεωρητικές αιτιάσεις της Τουρκίας. Το Κυπριακό συνιστά διεθνές πρόβλημα στρατιωτικής κατοχής, όμως η Ελλάδα, πενήντα χρόνια μετά την εισβολή οφείλει να μη μένει σιωπηλή, αναδεικνύοντας – ιδίως στο κρίσιμο ευρωτουρκικό επίπεδο – τη μεθοδική προσπάθεια της Αγκυρας για διχοτόμηση του νησιού.

Από την πλευρά του, το ΠΑΣΟΚ εξακολουθεί να είναι το κόμμα εκείνο που χάραξε, εφάρμοσε και εγγυήθηκε μια ενεργητική εξωτερική πολιτική. Που οδήγησε σε έναν διαρθρωμένο, διερευνητικό – αλλά ποτέ δεδομένο – διάλογο με την Τουρκία, με ευρωπαϊκό πλαίσιο κινήτρων – με την πολιτική του Ελσίνκι που εγκατέλειψε η ΝΔ. Είναι η παράταξη που υλοποίησε την είσοδο της Κύπρου στην ΕΕ και τη στρατηγική της αναβάθμιση. Το ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής δεν έχει, πράγματι, ανάγκη να «δανειστεί» από πουθενά πατριωτισμό. Είναι κόμμα με θέσεις πατριωτικές από την ίδρυσή του και σε κάθε ιστορική εξελικτική του περίοδο – δεν υπάρχει ΠΑΣΟΚ «πατρωτικό» και «μη πατριωτικό». Με μια θεμελιώδη διάκριση: ότι ο πατριωτισμός του ήταν πάντα ρεαλιστικός και μέτρο του ήταν πάντα το αληθινό εθνικό συμφέρον, όχι το κατά φαντασίαν ή κατά παράδοσιν.

Ο Δημήτρης Μάντζος είναι βουλευτής Επικρατείας, υπεύθυνος Τομέα Εξωτερικών ΚΟ ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής