Η Ευρώπη αλλάζει στάση στο Μεταναστευτικό

Η Ευρωπαϊκή Ενωση βρίσκεται σε μια κρίσιμη καμπή όσον αφορά το Μεταναστευτικό, με τις πολιτικές της να προσαρμόζονται για να ανταποκριθούν στις νέες προκλήσεις. Η μεταναστευτική πολιτική της ΕΕ δείχνει να αλλάζει. Στον πυρήνα αυτής της αλλαγής βρίσκεται το Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Ασυλο, που αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή από το επόμενο έτος, έπειτα από τριετείς διαπραγματεύσεις.

Η ανάγκη για ευρωπαϊκές λύσεις στο Μεταναστευτικό αναδεικνύεται και από τη γενικότερη γεωπολιτική κατάσταση. Η εμπόλεμη κατάσταση στη Μέση Ανατολή, αλλά και οι εντάσεις σε άλλες περιοχές, δημιουργούν πιέσεις που επιβαρύνουν την κατάσταση. Η ασφάλεια στα σύνορα της Ευρώπης είναι πλέον μια προτεραιότητα για την αντιμετώπιση του ζητήματος της παράνομης μετανάστευσης, κάτι που επισημαίνεται σε όλες τις πρόσφατες ευρωπαϊκές συνομιλίες.

Οι πρόσφατες πολιτικές εξελίξεις σε χώρες της ΕΕ καταδεικνύουν μια μεταστροφή προς αυστηρότερες πολιτικές, καθώς οι κοινωνίες αντιδρούν στους αυξημένους αριθμούς παράτυπων μεταναστών και στις προκλήσεις ασφάλειας που προκύπτουν από αυτούς. Η δυσαρέσκεια τροφοδοτεί την Ακροδεξιά, με αποτέλεσμα την άσκηση πολιτικών πιέσεων που αναγκάζουν τις κυβερνήσεις να μεταβάλουν τη στάση τους όπως στη Γερμανία και άλλες χώρες με πλούσιες κοινωνικές παροχές, που κατά το παρελθόν λειτούργησαν ως μαγνήτης για μετανάστες, πλέον αναθεωρούν τις πολιτικές τους.

Η πολιτική στροφή προς το αυστηρότερο διαφαίνεται και με την πρόσφατη επιστολή της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η οποία κάνει αναφορά στις επιστροφές σε τρίτες χώρες και την απόδοση του ασύλου. Προανήγγειλε ουσιαστικά ένα νέο κύκλο διαλόγου με φόντο μια αλλαγή πολιτικών που θα περιλαμβάνει πιο αυστηρές διατάξεις για τις επιστροφές σε τρίτες χώρες.

Η Ελλάδα επιμένει στη σημασία της ευρωπαϊκής λύσης. Οι προτάσεις σε επίπεδο διμερών συμφωνιών δεν θα οδηγήσουν πουθενά. Κανένας δεν μπορεί να αντιμετωπίσει από μόνος του το πρόβλημα. Η Ελλάδα, έχοντας επωμιστεί μεγάλο βάρος από το Μεταναστευτικό, επιζητεί έναν πιο δίκαιο καταμερισμό των ευθυνών και υποστηρίζει την ανάγκη εφαρμογής συντονισμένων ευρωπαϊκών πολιτικών.

Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η συνεργασία με την Τουρκία. Η συμφωνία ΕΕ – Τουρκίας για το Μεταναστευτικό, που ισχύει από το 2016, δεν εφαρμόζεται από το 2019. Με τα σημερινά δεδομένα φαίνεται ότι θα ασκηθούν πιέσεις στην Τουρκία για να την επαναφέρει σε εφαρμογή, οι όποιες πιέσεις μπορεί να συνοδεύονται από οικονομικά ανταλλάγματα, ώστε να εξασφαλιστεί μια πιο ουσιαστική συνεργασία.

Η χώρα μας καλείται να συνεχίσει να διαδραματίζει ενεργό ρόλο στις ευρωπαϊκές συνομιλίες για το Μεταναστευτικό, διεκδικώντας μια πιο δίκαιη κατανομή των βαρών. Είναι ευκαιρία να διαπραγματευθούμε κατά τρόπο εθνικά επωφελή και έξυπνο. Εχουμε αποδείξει ότι μπορούμε να επιδείξομε ηγετικό ρόλο σε αυτές τις συνομιλίες λόγω της μεγάλης εμπειρίας που έχουμε αποκτήσει. Η πορεία των επόμενων μηνών θα κρίνει την αποτελεσματικότητα των νέων πολιτικών κατευθύνσεων, με την Ελλάδα να συμμετέχει ενεργά στη διαμόρφωση μιας κοινής ευρωπαϊκής απάντησης στο μεταναστευτικό ζήτημα.

Ο Νικόλαος Παναγιωτόπουλος είναι υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου