Ηχοδύναμα

Νταβίντ Οϊστραχ: Οι πλήρεις ηχογραφήσεις στην Columbia και την HMV – η νέα επεξεργασμένη έκδοση της Warner. Περιλαμβάνει σπάνιες και ανέκδοτες ηχογραφήσεις, 3 DVD, 58 CD

Ποιος ήταν ο Νταβίντ Οϊστραχ; Κάποιος θα μπορούσε και να διορθώσει το ερώτημα: ποιος είναι ακόμα – και θα είναι πάντοτε: ο Αστεροειδής 42516. Δεν είναι κάποιο είδος αστείου: γιατί ο σοβιετικός βιολονίστας, για πολλούς, ίσως για τους περισσότερους ρέκτες της τέχνης του βιολιού, υπήρξε ο σπουδαιότερος των μεγάλων του είδους του. Τόσο, που ένας αστεροειδής πήρε το όνομά του για να το διατηρήσει εσαεί στο ίδιο το Σύμπαν.

Ομως, μια πιο ρομαντική εκδοχή αυτής της ονοματοδοσίας θα μπορούσε να είναι ότι ακούγοντας τον Οϊστραχ ταξιδεύεις στο Σύμπαν, βρίσκεσαι ανάμεσα στ’ άστρα. Και η αλήθεια είναι ότι δεν θα μάκραινε πολύ από την πραγματικότητα, μα και ότι πολύ δύσκολα άλλος ομότεχνός του θα μπορούσε ποτέ να «υπνωτίσει» τον ακροατή του ώστε να τον οδηγήσει τόσο μακριά, τόσο βαθιά, σε τέτοια απροσπέλαστα βάθη του κόσμου αλλά και της ίδιας του της ύπαρξης, που ενίοτε ίσως να φωτίζονταν από την τέχνη του ακόμα και για πρώτη φορά. Επειδή, τελικά, αυτό ακριβώς ήταν ο Οϊστραχ: ένας μέγας, μοναδικός και ανεπανάληπτος μύστης, πρωτοπόρος εξερευνητής και χαρτογράφος της ύπαρξης, που απλώς όλα τα μέσα για τους μυθικούς του πλόες τα κρατούσε στα δυο του χέρια και δεν χρειαζόταν να κάνει ούτε ένα βήμα μακριά, για να φτάσει εκεί όπου ουδέποτε άλλος έφτασε ποτέ πριν και, ενίοτε, έπειτα από αυτόν.

Τώρα η Warner, διάδοχος της EMI η οποία είχε στα χέρια της τη «μερίδα του λέοντος», ποσοτικά και, κυρίως, ποιοτικά, από τη μεγάλη μουσική και πνευματική κληρονομιά του Οϊστραχ στην ανθρωπότητα, τη συγκέντρωσε σε μία νέα πλήρη έκδοση, εξ αρχής όλη ηχητικά με πολύ μεγάλη επιτυχία επεξεργασμένη, δίνοντας νέα πνοή σε ένα υλικό το οποίο αποτελεί θεμέλιο στην ιστορία της δισκογραφίας, καθώς σχεδόν οτιδήποτε ηχογράφησε ο Οϊστραχ και περιλαμβάνεται εδώ, συνιστά αξεπέραστο σημείο αναφοράς στον χρόνο, απτόητο, απρόσιτο ουσιαστικά από τις ερμηνευτικές εξελίξεις και τάσεις των δεκαετιών που μεσολάβησαν από τον αρκετά πρώιμο ξαφνικό θάνατό του. Δεν μπορείς δηλαδή να μιλάς περίπου σχεδόν για οτιδήποτε έχει να κάνει με το ρεπερτόριο του «βασιλιά των οργάνων» αν δεν περάσεις (και) από τις δικές του ερμηνείες – κάθε απόπειρα κατανόησης αυτής της αδιανόητα απαιτητικής τέχνης είναι παραπλανητικά ατελής όταν δεν έχεις εγκύψει πρώτα στον μεγάλο αυτόν δάσκαλο του βιολιού, είτε τελικά αποδειχθεί ότι ερμηνευτικά σε «αγγίζει» περισσότερο από κάθε άλλον, είτε όχι – αυτό δεν είναι το πρωτεύον.

Εκείνο που μετράει, είναι η αισθητική, πνευματική, τεχνική, ολιστικά μουσική μοναδικότητα αυτού του τόσο σπάνιου ανθρώπου, ο οποίος επιτρέπει στο βιολί να αγγίξει τα ακρότατα όρια των δυνατοτήτων του – κάτι του οποίου τη σημασία είναι αδύνατον να περιγράψεις με λέξεις. Αλλωστε, το υλικό που περιλαμβάνεται σε αυτή την έκδοση, εκτός των όποιων ιδιαίτερα σπάνιων προσθηκών της, είναι τόσο πολύ βαθιά ριζωμένο στις συνειδήσεις των μουσικόφιλων όλου του κόσμου, ώστε είναι περιττό να μπει κανείς αναλυτικά σε οποιεσδήποτε λεπτομέρειες. Αν και εδώ βρίσκεται πλέον συγκεντρωμένο στη μέγιστη πληρότητα που είχε ποτέ, με την αντίστοιχα μέγιστη ηχητικής ποιότητας ηχητική φροντίδα που το στηρίζει πολύ αποτελεσματικά.

Οσο για εκείνους που ίσως δεν είναι ακόμα εξοικειωμένοι με αυτές τις ηχογραφήσεις, στις οποίες ο Οϊστραχ, καθηγητής στο θρυλικό Ωδείο της Μόσχας, Καλλιτέχνης του Λαού της ΕΣΣΔ και δύο φορές τιμημένος με το Βραβείο Λένιν, αλλά, δίπλα σε όλα αυτά, με τεράστιας κλίμακας καριέρα και στη Δύση, συμπράττει άλλωστε με πολλούς από τους σπουδαιότερους συναδέλφους του μουσικούς του προηγούμενου αιώνα, δεν θα πρέπει να έχουν την ελάχιστη δεύτερη σκέψη: βρίσκονται εδώ μπροστά σε έναν αληθινό θησαυρό που τους περιμένει να τον ανακαλύψουν και που η δύναμή του είναι τέτοια, ώστε μπορεί να αλλάζει ζωές: ίσως, μία από αυτές, να αποδειχθεί και η δική τους.