Η πόλη που δεν υπήρξε

Ο Χάρης Δούκας, ο δήμαρχος Αθηναίων, αυτές τις μέρες πρέπει να νιώθει θλίψη και μοναξιά. Η βιασύνη του και οι πολιτικές επιλογές του τον οδήγησαν όχι μόνο σε μια μεγάλη ήττα αλλά, κυρίως, έφεραν στο προσκήνιο τις αδυναμίες και τις ανεπάρκειες της δημαρχιακής του θητείας που, συνδυασμένες με τον πολιτικό λόγο του, τις εξαπλουστευτικές κορόνες του, την κοινοτοπία, το χρεοκοπημένο λαϊκομετωπικό σχήμα που υποστηρίζει, ακόμα και την αδυναμία του να κατανοήσει την αυτόνομη λειτουργία της γελοιογραφίας, τον αποδίδουν, παρά τις φιλοδοξίες του, ως έναν δογματικό και αδύναμο αυτοδιοικητικό. Ο,τι ο ίδιος απέδιδε κακοπροαίρετα στον Κώστα Μπακογιάννη, του έχει επιστραφεί πολλαπλά σε μερικές μόνο ημέρες.

Κι όμως. Μόλις πέρυσι, τέτοια εποχή, ζούσε τον θρίαμβό του. Είχε γίνει δήμαρχος από το πουθενά. Οι πολίτες της πρωτεύουσας τον εμπιστεύτηκαν, χωρίς να τον ξέρουν, περιμένοντας απ’ αυτόν να πέσει με τα μούτρα στην πόλη. Τότε έκανε το πρώτο λάθος. Αδιαφορώντας ή αδυνατώντας να αναλύσει τη νίκη του στον δεύτερο γύρο (και ενώ στον πρώτο γύρο είχε λάβει μόλις 14,19% των ψήφων) πίστεψε ότι η εκλογή του στον Δήμο Αθηναίων ήταν το εφαλτήριο για την κεντρική σκηνή. Και μαζί έκανε το δεύτερο λάθος. Αντιμετώπισε τον Κώστα Μπακογιάννη με την αλαζονεία του νικητή. Σαν να μην μπορούσε να καταλάβει ότι η πολιτική είναι ένας διαρκής ανήφορος κι ότι στις δημοκρατίες τα στερνά τιμούν τα πρώτα.

Βρήκα το περσινό σημείωμά μου στα «ΝΕΑ», μετά τις δημοτικές εκλογές (16 Οκτωβρίου 2023, σαν χθες). Επισήμαινα μερικά μόνο προβλήματα: «τα πεζοδρόμια (στην ηλικία μου, και μεγαλύτεροι, οι πολίτες τρέμουν όταν βγαίνουν για περπάτημα στην πόλη), το έλλειμμα καθαριότητας εκτός της βιτρίνας, την ανοχή στα τραπεζοκαθίσματα των εστιατορίων, […] την αδυναμία ένταξης υποβαθμισμένων κομματιών του ιστορικού κέντρου στον εμπορικό και κοινωνικό κορμό (όπως η Ομόνοια, που παραμένει περιθωριοποιημένη, προορισμός)».

Αλλ’ η πόλη για τον Χάρη Δούκα δεν υπήρξε. Προτίμησε να κάνει ακτιβισμό. Να φτιάξει μηχανισμό προβολής, να συνταχθεί με τα φρικιά των Εξαρχείων, να κλείνει το μάτι σε Παλαιστίνιους της Αθήνας αδυνατώντας να κατανοήσει τι διακυβεύεται στο Ισραήλ από τη Χαμάς και τους φανατικούς εντολοδόχους του Ιράν που έχει χαϊδέψει… Παράτησε έργα, επέστρεψε λεφτά, κάνει δημόσιες σχέσεις με τους δημοτικούς υπαλλήλους – και στο μεταξύ η Αθήνα, σε σχέση με τις υποδομές που πέρυσι προανέφερα, είναι χειρότερη. Ε, τι περίμενε, ότι θα του έλεγαν κι ευχαριστώ οι δημότες;

Ξέρω το πάθος για την πολιτική, αναγνωρίζω ότι ο δήμαρχος θα επιδιώξει να παίξει ρόλο στο ΠΑΣΟΚ, ως ο δεύτερος της εκλογικής αναμέτρησης. Προσωπικά, θα προτιμούσα να αλλάξει πορεία και να ασχοληθεί με την πρωτεύουσα. Να αφήσει τις δημόσιες σχέσεις, τις φιγούρες και τα αγάλματα (στο κάτω κάτω, δύσκολα θα πάρει από τον Δημήτρη Αβραμόπουλο το πρωτείο της κακογουστιάς). Και να ασχοληθεί με την ουσία. Ας ελέγξει καταρχήν τους αντιδημάρχους του – για τα σκουπίδια, τη ρύπανση των δρόμων, την κοινωνική πολιτική. Ιδίως για τα σκουπίδια, ας αναζητήσει λύσεις από την επάρατο αγορά και όχι από το κράτος. Κι ας δει τα πεζοδρόμια, τους τοίχους, τους δρόμους, τον φωτισμό, το παρκάρισμα.

Αν μπορεί, δηλαδή, ας ξαναπροσπαθήσει να βοηθήσει την καθημερινότητά μας στην πόλη – κι η πόλη θα τον ανταμείψει. Αλλιώς, στο τέλος του δρόμου θα περιμένει ο Μπακογιάννης, που σήμερα κάνει αντιπολίτευση – και τότε ο Χάρης Δούκας θα κατανοήσει ότι υπάρχει και τρίτος γύρος.

Ηγεμών εκ Δυτικής Λιβύης

Ηταν ηγεμών από τη Δυτική Λιβύη κι είχε πάει ταξίδι στην κοσμοπολίτικη Αλεξάνδρεια. Ηταν καλοντυμένος, αγόραζε βιβλία, μιλούσε λίγο – αφήνοντας μια φήμη που τον συνόδευε, ότι ήταν σπουδαίος άνθρωπος, βαθύς, ένας σοφός, να προηγείται. Αλλά… «Μήτε βαθύς στες σκέψεις ήταν, μήτε τίποτε. / Ενας τυχαίος, αστείος άνθρωπος. / Πήρε όνομα ελληνικό, ντύθηκε σαν τους Ελληνας, / έμαθ’ επάνω, κάτω σαν τους Ελληνας να φέρεται· / κι έτρεμεν η ψυχή του μη τυχόν / χαλάσει την καλούτσικην εντύπωσι / μιλώντας με βαρβαρισμούς δεινούς τα ελληνικά, / κι οι Αλεξανδρινοί τον πάρουν στο ψιλό, / ως είναι το συνήθειο τους, οι απαίσιοι. […]» Τελικά, το κράξιμο το γλίτωσε – αλλά με πολλή προσποίηση, με πολύ ζόρι. Και γι’ αυτόν δεν ήταν καθόλου ωραίο.

Ο «Ηγεμών εκ Δυτικής Λιβύης» του Καβάφη ήταν το μπόνους του προέδρου της Βουλής, Κωνσταντίνου Τασούλα, στους γελοιογράφους, στα εγκαίνια της έκθεσής τους, στο μετρό Συντάγματος, με θέμα τη Μεταπολίτευση. Είναι μια γραμμένη γελοιογραφία σε βάρος ενός πολιτικού, επισήμανε – και έχει τα χαρακτηριστικά μιας καλής γελοιογραφίας. Δεν είναι δηλαδή ονειδιστική, είναι δηκτική. Κι όσο κι αν ενοχλεί, είναι χρήσιμη για τους πολιτικούς.

Για όσους τελοσπάντων αναγνωρίζουν την αξία της ευθύβολης, της διαπεραστικής κριτικής.