«Ξύλο» στο μεγάλο διάλειμμα;

Αυτή είναι μία έκφραση που έχουμε συνηθίσει να ακούμε τα τελευταία χρόνια στον χώρο του σχολείου και με αφορμή το περιστατικό με τον ξυλοδαρμό της 14χρονης στη Γλυφάδα, γίνεται αντιληπτό ότι το φαινόμενο της μαθητικής βίας είναι «εδώ». Ωστόσο, ποιες είναι οι αιτίες που οδηγούν τους νέους σε τέτοιες συμπεριφορές; Τι μπορούμε να κάνουμε εμείς για την αντιμετώπιση του προβλήματος αυτού;

Αρχικά, υπάρχουν πολλοί λόγοι που μπορεί να οδηγήσουν ένα παιδί στην εκδήλωση επιθετικών και βίαιων συμπεριφορών με κυρίαρχη αιτία να είναι το κακοποιητικό οικογενειακό περιβάλλον. Γιατί το οικογενειακό περιβάλλον είναι η σημαντικότερη αιτία πρόκλησης της νεανικής βίας; Οι γονείς κυρίως (και η συμπεριφορά τους) λειτουργούν ως πρότυπα για το παιδί. Οταν αυτό γίνεται μάρτυρας κακοποιητικών συμπεριφορών (π.χ. λεκτικών, σωματικών), το υποσυνείδητο τις καταγράφει και  καθώς είναι ευάλωτο λόγω του ευθραύστου της ηλικίας του, τις υιοθετεί στον σχολικό χώρο ή σε άλλους χώρους που συχνάζει με τις παρέες του. Επιπλέον, η βίαιη συμπεριφορά των νέων είναι αποτέλεσμα ερεθισμάτων και εμπειριών που δέχονται κατά τη διάρκεια της αναπτυξιακής τους πορείας, όπως από τα βιντεοπαιχνίδια ή τη σύγχρονη μουσική. Βλέποντας βίαιες σκηνές ή ακούγοντας βωμολοχίες και στίχους με επιθετικό περιεχόμενο, τα παιδιά θεωρούν φυσιολογική τη βία, αφού έχουν μεγαλώσει με αυτήν, έχει γίνει κομμάτι της καθημερινότητάς τους. Η επίδειξη ανωτερότητας, τέλος, μπορεί να θεωρηθεί ένας παράγοντας πρόκλησης βίας, αφού δεν είναι λίγοι οι μαθητές που συχνά έχουν τέτοιες συμπεριφορές για να νιώσουν ανώτεροι από τους άλλους, καθώς αντλούν ισχύ και δύναμη από τη συγκεκριμένη μορφή συμπεριφοράς.

Οπωσδήποτε στην εποχή μας έχει σημειωθεί πρόοδος σε θέματα που σχετίζονται με τη νεανική βία. Το πρόβλημα πια αντιμετωπίζεται με σοβαρό τρόπο και μεγάλο μέρος της κοινωνίας δείχνει να είναι ευαισθητοποιημένο. Ωστόσο, η πρόοδος αυτή δεν αρκεί· χρειάζεται να γίνουν κι άλλα βήματα για την περαιτέρω μείωση των βίαιων συμπεριφορών. Για την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση του φαινομένου, πρέπει να δοθεί η δέουσα προσοχή στην πρόληψη τέτοιων συμπεριφορών. Η οικογένεια και το σχολείο διαδραματίζουν τεράστιο ρόλο στην ανάπτυξη του παιδιού. Συνεπώς ο ρόλος που έχουν να διαδραματίσουν είναι καθοριστικής σημασίας. Το εκπαιδευτικό σύστημα πρέπει να επιδιώξει τη δημιουργία ειδικά καταρτισμένων «ομάδων εκπαιδευτικών συμβούλων» σε κάθε σχολική μονάδα που θα παρεμβαίνουν ύστερα από εκδήλωση βίαιων ενεργειών με σκοπό τη συμφιλίωση των μαθητών. Παράλληλα, θα ήταν καλό να δοθεί έμφαση στη διεξαγωγή ομαδικών προγραμμάτων που στόχο θα έχουν τη βελτίωση των κοινωνικών δεξιοτήτων των μαθητών. Η οικογένεια μπορεί να καλλιεργήσει στο παιδί αξίες, όπως η ενσυναίσθηση και ο σεβασμός. Πρέπει επίσης να συμπληρώσω ότι η επίλυση των συγκρούσεων γονέων – παιδιών και η επικράτηση αρμονικού κλίματος αγάπης και θαλπωρής, συμβάλλουν στην ομαλή ανάπτυξη του παιδιού. Επιπλέον, η τοπική κοινωνία με τη δημιουργία ασφαλών χώρων ψυχαγωγίας, πολιτισμού και αναψυχής για τη νεολαία και η ενίσχυση των κοινοτικών σχέσεων βοηθούν στην ομαλή κοινωνική συμβίωση και στην αναβάθμιση της ποιότητας ζωής.

Συνοψίζοντας, λοιπόν, αν και κάθε περιστατικό βίας είναι μοναδικό και χρήζει ιδιαίτερης ερμηνείας, οι αίτιες πυροδότησης πολλές φορές έχουν κοινή αφετηρία. Ωστόσο, πρέπει να δώσουμε την κατάλληλη έμφαση τόσο στην πρόληψη όσο και στην αντιμετώπιση της νεανικής βίας, γιατί είναι ένα φαινόμενο που πρέπει να σταματήσει.

Ο Σταύρος Νικολόπουλος είναι μαθητής Γ’ Λυκείου