Καμπανάκι ΠΟΥ για την ψυχική υγεία των εργαζομένων

Η 10η Οκτωβρίου σηματοδοτεί την Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας που φέτος είναι αφιερωμένη στον χώρο της εργασίας. Ουσιαστικά, μέσω αυτής της θεματικής, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας χτυπάει καμπανάκι για την επιβαρυμένη ψυχική υγεία των εργαζομένων διεθνώς, συμπεριλαμβανομένων των Ελλήνων, οι οποίοι σύμφωνα με πρόσφατες μελέτες βρίσκονται στην τελευταία θέση μεταξύ των Ευρωπαίων.

Σήμερα το 20% των ενηλίκων σε ηλικία εργασίας υποφέρει από κάποια ψυχική διαταραχή και δυστυχώς μόνο ένας στους τέσσερις πάσχοντες θα απευθυνθεί σε ειδικό ψυχικής υγείας. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι από τους 1.000 εργαζομένους μια επιχείρησης οι 200 νοσούν και από αυτούς μόνο οι 50 θα απευθυνθούν σε ειδικό ενώ οι υπόλοιποι 150 υποφέρουν και δυσλειτουργούν, μεταφέροντας αυτή τη δυσλειτουργία στο εργασιακό και οικογενειακό περιβάλλον, που ενίοτε αδυνατεί να κατανοήσει ή παρερμηνεύει τη συμπεριφορά τους. Παράδειγμα, η κατάθλιψη είναι πρωτεϊκή νόσος, δηλαδή εκδηλώνεται με διαφορετικές μορφές ανάλογα με το άτομο. Στους άνδρες συχνά εκδηλώνεται με ευερεθιστότητα και ροπή στο αλκοόλ ενώ σε κάποιες γυναίκες κρύβεται πίσω από ανεξήγητους πόνους.

Οι εποχές που οι συζητήσεις για την ψυχική υγεία δεν αφορούσαν τον χώρο εργασίας έχουν παρέλθει ανεπιστρεπτί, καθώς η κατάθλιψη και το άγχος, που είναι τα πιο διαδεδομένα προβλήματα στον εργασιακό χώρο, έχουν φτάσει σε πρωτοφανή επίπεδα τα τελευταία χρόνια. Είτε πρόκειται για τα απόνερα της πανδημίας είτε για αυξανόμενες οικονομικές προκλήσεις είτε για τον αδυσώπητο ρυθμό της σύγχρονης εργασίας, οι εργαζόμενοι παγκοσμίως βρίσκονται υπό σημαντική πίεση. Τα παραδοσιακά όρια μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής απαλείφονται και μαζί τους η παρωχημένη αντίληψη ότι η ψυχική υγεία είναι αποκλειστικά προσωπικό και όχι οργανωτικό ζήτημα.

Τα προβλήματα ψυχικής υγείας που δεν αντιμετωπίζονται έχουν μετρήσιμες συνέπειες, από τη μείωση της εργασιακής αποδοτικότητας και τη λήψη λανθασμένων ή παρακινδυνευμένων αποφάσεων μέχρι και την αύξηση των απουσιών από τον χώρο εργασίας. Πέρυσι μάλιστα τα προβλήματα ψυχικής υγείας ήταν η 4η συχνότερη αιτία απουσιών λόγω ασθένειας, ενώ η απώλεια παραγωγικότητας μόνο ως αποτέλεσμα της κατάθλιψης και του άγχους εκτιμάται ότι κοστίζει ετησίως στην παγκόσμια οικονομία σχεδόν 2 τρισεκατομμύρια δολάρια.

Οξυδερκείς επιχειρήσεις που ενσωματώνουν την ψυχική υγεία στην εταιρική κουλτούρα, επενδύουν σε πρωτοβουλίες για την προαγωγή της ψυχικής υγείας και παρέχουν πόρους που εξυπηρετούν τις σύγχρονες ανάγκες του ανθρώπινου δυναμικού βλέπουν οφέλη όχι μόνο στην υγεία των εργαζομένων αλλά και στην παραγωγικότητά τους. Πρόσφατα, εκτιμήθηκε για παράδειγμα ότι για κάθε 1 δολάριο που επενδύεται στην υποστήριξη των εργαζομένων με προβλήματα ψυχικής υγείας υπάρχει απόδοση 5 δολαρίων σε παραγωγικότητα.

Η επένδυση στην ψυχική υγεία δεν είναι λοιπόν ούτε συμπόνια ούτε πολυτέλεια – είναι ανάγκη των καιρών και στρατηγική επιχειρηματική απόφαση που ωφελεί όλους. Για αυτό φέτος ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας μάς καλεί να αρχίσουμε να δημιουργούμε χώρους εργασίας όπου η ψυχική υγεία δεν αποτελεί ταμπού αλλά προτεραιότητα. Το συλλογικό μας μέλλον εξαρτάται από αυτό.

Ο Αντώνης Ντακανάλης είναι καθηγητής Ψυχιατρικής και Ψυχοθεραπείας, Πανεπιστήμιο Μπικόκα του Μιλάνου