Η δημοσιονομική πλευρά των τιμών

Ο πληθωρισμός δεν οφείλεται μόνο σε νομισματικές πολιτικές, αλλά και σε δημοσιονομικές αποφάσεις, ιδιαίτερα όταν οι κυβερνήσεις αυξάνουν τα ελλείμματα και το χρέος χωρίς σαφή σχέδια αποπληρωμής. Η πρόσφατη έξαρση του πληθωρισμού σχετίζεται με τις μεγάλες δημοσιονομικές δαπάνες των ετών 2020 – 2022, χωρίς την απαραίτητη πρόβλεψη για την αποπληρωμή τους. Οταν οι κυβερνήσεις αυξάνουν τα ελλείμματα χωρίς σχέδιο αποπληρωμής, οι καταναλωτές τείνουν να ξοδεύουν περισσότερα, γεγονός που οδηγεί σε αύξηση των τιμών.

Η αύξηση των ελλειμμάτων υπήρξε καθοριστικός παράγοντας για τον πληθωρισμό, χωρίς τα «σοκ προσφοράς» να είναι η κύρια αιτία. Η αύξηση των τιμών δεν αποτελεί απλά μεταβολή στις σχετικές τιμές των αγαθών, αλλά αποτέλεσμα υπερβολικής ζήτησης λόγω της αυξημένης ρευστότητας στην οικονομία. Παράλληλα, υπάρχει συνεχής συζήτηση για τον ρόλο της νομισματικής πολιτικής στη διαχείριση του πληθωρισμού. Ειδικά η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Fed) καθυστέρησε στην αύξηση των επιτοκίων το 2021, με αποτέλεσμα ο πληθωρισμός να επιταχυνθεί. Σύμφωνα με τον «Κανόνα Taylor», που προβλέπει την ανάγκη αύξησης των επιτοκίων όταν ο πληθωρισμός αυξάνεται, η Fed θα έπρεπε να είχε κινηθεί πιο γρήγορα για να αποτρέψει τον υπερβολικό πληθωρισμό. Ωστόσο, δεν πρέπει να ακολουθούνται οι κανόνες αυτοί μηχανικά, καθώς απαιτείται προσαρμογή σε έκτακτες καταστάσεις, όπως οι πόλεμοι ή οι χρηματοοικονομικές κρίσεις. Η δημοσιονομική πολιτική πρέπει να συνεργάζεται στενά με τη νομισματική πολιτική για να αντιμετωπιστεί ο πληθωρισμός αποτελεσματικά. Η Fed δεν μπορεί να ελέγξει μόνη της τον πληθωρισμό, καθώς ο ρόλος της είναι πιο περιορισμένος απ’ ό,τι πολλοί πιστεύουν. Η κυβέρνηση πρέπει να λάβει δύσκολες αποφάσεις για τη μείωση των ελλειμμάτων και τον έλεγχο του χρέους, καθώς οι αγορές αναμένουν από το Κογκρέσο να βρει μακροπρόθεσμες λύσεις.

Η ανησυχία για πιθανές μελλοντικές κρίσεις είναι διάχυτη, στις οποίες οι κυβερνήσεις μπορεί να χρειαστεί να δανειστούν και να τυπώσουν ακόμα μεγαλύτερα ποσά χρημάτων, γεγονός που θα μπορούσε να οδηγήσει σε ταχύτερο πληθωρισμό ή ακόμα και σε κρίση χρέους.

Ο συνδυασμός υπεύθυνης δημοσιονομικής πολιτικής και νομισματικής διαχείρισης είναι καθοριστικός για τον περιορισμό του πληθωρισμού και τη σταθεροποίηση της οικονομίας μακροπρόθεσμα. Η ισχυρή δημοσιονομική υγεία και η σωστή εφαρμογή της νομισματικής πολιτικής μπορούν να αποτρέψουν παρόμοιες κρίσεις στο μέλλον. Το σημαντικό μέρος όλων αυτών των πολιτικών είναι πόσο επηρεάζουν τη συνολική οικονομική ανάπτυξη. Δεν αφορούν αποκλειστικά τον πληθωρισμό.

Ο John Cochrane είναι αμερικανός οικονομολόγος. Το άρθρο αποτελεί σύνοψη εκτενέστερης ανάλυσης που δημοσιεύθηκε στο «Harvard Business Review»