Πιάνει… ταβάνι {CR}ο «σκοτεινός» στόλος

Η ανάπτυξη των πλοίων που απαρτίζουν τον λεγόμενο «σκοτεινό» στόλο αντιπροσωπεύει μια σημαντική και αυξανόμενη πρόκληση για την παγκόσμια ναυτιλία, με τα πλοία αυτά – κυρίως πετρελαιοφόρα – να επιδίδονται σε παράνομες μεταφορές πετρελαίου με απενεργοποίηση των συστημάτων αυτόματης αναγνώρισης (AIS), χειραγώγηση των παγκόσμιων δορυφορικών συστημάτων πλοήγησης (GNSS) και αλλοίωση των σημάτων αναγνώρισης και εντοπισμού τους.

Μάλιστα, σύμφωνα με αναλυτές, το τελευταίο διάστημα έχουν εντοπιστεί περίπου 1.400 σκάφη που βοηθούν τη Ρωσία να παρακάμψει τις κυρώσεις και να συνεχίσει να πουλάει πετρέλαιο στους συμμάχους της. Ωστόσο, στο σημείο αυτό και με δεδομένο το διαρκές «κρυφτούλι» για μεταφορτώσεις ρωσικού πετρελαίου από πλοίο σε πλοίο (STS) ακόμη και στη γειτονιά μας (στα διεθνή ύδατα μεταξύ Χίου και Ικαρίας), η Lloyd’s List εκτιμά πως το ανώτατο όριο για τα πλοία που αποτελούν τον «σκοτεινό» ή «αόρατο» στόλο είναι κοντά.

Εκτός διαλυτηρίων

Σύμφωνα με το βρετανικό οίκο, την τελευταία διετία οι ροές των μεγάλων δεξαμενοπλοίων προς τα διαλυτήρια είναι σχεδόν μηδενικές, καθώς ο «σκοτεινός» στόλος απορροφά όλα τα πλοία που κανονικά θα πωλούνταν για ανακύκλωση. Παράλληλα, επισημαίνει πως επειδή αντιμετωπίζονται τα ίδια βασικά στοιχεία προσφοράς – ζήτησης με τα πλοία που συμμορφώνονται, η έκταση που μπορεί να φτάσει είναι δεδομένη.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και ο διευθύνων σύμβουλος της Frontline Λαρς Μπάρσταντ, ο οποίος προβλέπει ότι αυτό το ανώτατο όριο θα φτάσει «σύντομα». «Πιστεύω ότι ο σκοτεινός στόλος θα συνεχίσει να αυξάνεται για ένα διάστημα, γιατί για ένα πλοίο που γίνεται 20 ετών είναι πολύ λογικό να μπει σε αυτήν την αγορά. Ομως, αξίζει να σημειωθεί ότι δεν κατασκευάζονται πλοία για να μπουν στον “σκοτεινό” στόλο. Παίρνουν μερίδιο από τα “νόμιμα” πλοία και εκμεταλλεύονται τη γήρανση του συνολικού στόλου δεξαμενοπλοίων. Τα πλοία αλλάζουν “χρώμα” γιατί έχουμε μηδενική διάλυση και αυτή η γήρανση επιταχύνεται με γοργούς ρυθμούς».

Με βάση αυτά τα στοιχεία, ο CEO της Frontline επισημαίνει ότι το 23% του παγκόσμιου στόλου δεξαμενοπλοίων θεωρείται ότι εμπλέκεται σε εμπορικές συναλλαγές με κυρώσεις και εκτιμά ότι ο αριθμός των πλοίων που καταρτίζουν τον συγκεκριμένο στόλο θα πιάσει «ταβάνι» το επόμενο διάστημα. Και αυτό διότι – σύμφωνα με τον ίδιο – «ο “σκοτεινός” στόλος θα βρεθεί αντιμέτωπος με την ίδια καθοδική πίεση στα περιθώρια κέρδους από την πλεονάζουσα προσφορά έναντι της ζήτησης που συνήθως παρατηρείται στον “νόμιμο” στόλο. Η παράνομη αγορά σύντομα θα κορεστεί καθώς η γήρανση του στόλου επιταχύνεται, εκτός αν δούμε το Ιράν, τη Ρωσία και τη Βενεζουέλα να μπορούν να παράγουν πολύ περισσότερο πετρέλαιο, αλλά να συμβεί και για τις τρεις μαζί είναι απίθανο».

«Συμμαχία» των νηολογίων

Πρόσφατα, μια σειρά από κορυφαία νηολόγια προχώρησαν σε μια πρωτοβουλία ενάντια στον «σκοτεινό» στόλο, ανακοινώνοντας πως θα αξιοποιήσουν μια κοινή βάση δεδομένων για την αναγνώριση πλοίων που αλλάζουν συχνά νηολόγιο και ιδιοκτήτη.

Οπως τονίζεται, στόχος αποτελεί η μείωση του «flag hopping», του φαινομένου δηλαδή μεταπήδησης πλοίων από τη μία σημαία στην επόμενη. Η βάση δεδομένων Registry Information Sharing Compact περιλαμβάνει νηολόγια όπως της Λιβερίας, του Παναμά και των Νήσων Μάρσαλ και επί της ουσίας αποτελεί ένα δωρεάν διαδικτυακό εργαλείο που θα μπορούν να αξιοποιούν τα νηολόγια για τον διαμοιρασμό και την εύρεση πληροφοριών αναφορικά με το παρελθόν πλοίων.

Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία έχει ως άξονα τη διαφάνεια και τον διαμοιρασμό πρωτοβουλιών και δύναται να αποτελέσει ένα σημαντικό βήμα στην καταπολέμηση πλοίων που εμπορεύονται φορτία χωρών που υπόκεινται σε κυρώσεις, αλλά και συγκεκριμένων πλοίων τα οποία αποφεύγουν να συμμορφωθούν με τους διεθνείς κανόνες.