«‘‘Πατέρας’’ είναι η λέξη που με πληγώνει»

Η επιστροφή σας στο Θέατρο έχει την επανάληψη της επιτυχίας σας «Η λέξη πρόοδος στο στόμα της μητέρας μου ηχούσε πολύ φάλτσα» αλλά και ένα καινούργιο έργο.

Ξεκινάμε με την «Πρόοδο» από αρχές Οκτωβρίου χωρίς τη Μάνια διότι δεν μπορεί να είναι για προσωπικούς λόγους (σ.σ. Παπαδημητρίου). Ο ρόλος της θα ερμηνευτεί από τη Μαίρη Χηνάρη. Το νέο έργο που ετοιμάζουμε και θ’ ανέβει τον Νοέμβριο είναι το «Μεμοράντουμ» του Βάτσλαβ Χάβελ. Το έγραψε τη δεκαετία του ’60 και είναι ένα σχόλιο για το σοβιετικό καθεστώς που είχε επιβληθεί στην Τσεχοσλοβακία. Στην Ελλάδα ανέβηκε για πρώτη φορά την περίοδο της δικτατορίας, ως σχόλιο κατά των συνθηκών που είχαν διαμορφωθεί από τη χούντα. Είναι καυστικό και αλληγορικά γραμμένο. Μιλάει για τη γραφειοκρατική ασάφεια, για το πώς τα συστήματα είναι αυτοτροφοδοτούμενα, όχι για να εξυπηρετήσουν τον άνθρωπο αλλά για να εξυπηρετήσουν το ίδιο το σύστημα. Ολη αυτή η λειτουργία που είναι τόσο δύσκολη, αδυσώπητη για τον άνθρωπο που δημιουργήθηκε από ανθρώπους και από ανθρώπους συντηρείται. Πρόκειται για μία ιστορία η οποία μπορεί να αφορά τον οποιονδήποτε είχε κάποια στιγμή πρόβλημα με το Δημόσιο.

Η σύγκρουση των πολιτών με το σύστημα και ό,τι αυτό συνεπάγεται. Γιατί το επιλέξατε τώρα αυτό το έργο;

Διότι θεωρώ ότι οι κοινωνικοπολιτικές συνθήκες οι οποίες μας επιβάλλονται είναι πολύ βίαιες για τη ζωή μας. Θεωρώ ότι υπάρχει μία τρομερή σύγκρουση στο πώς νιώθουμε ότι μπορούμε να δράσουμε απέναντι σε πράγματα και στο ποια είναι η εμβέλεια τελικά επίδρασης και λειτουργίας μας. Θεωρώ ότι υπάρχει μια συνεχή ματαίωση σε σχέση με ό,τι υπάρχει γύρω μας, τα κοινωνικοπολιτικά και πολλή μοναξιά.

Εχετε αντιμετωπίσει ό,τι μου περιγράφετε; Βιώσατε τη βία της γραφειοκρατίας;

Εχω νιώσει πολλές φορές ότι υπάρχει μία συνθήκη αναξιοκρατίας. Η δύναμη του ίδιου του συστήματος είναι ερεβώδης. Δεν μπορείς να αντιληφθείς την πηγή του προβλήματος, αλλά εισπράττεις και βιώνεις το αποτέλεσμά του. Είναι πάρα πολύ δύσκολο να ιχνηλατηθεί – ο τόπος, από πού ξεκίνησε και γιατί. Αυτό αφορά και το πώς στήνεις ένα θέατρο τώρα στην Αθήνα, μία ομάδα νέων καλλιτεχνών όμως είμαστε εμείς (The Young Quill). Πώς υπάρχεις ως μονογονεϊκή οικογένεια στη σημερινή κοινωνία. Ακόμη τι θα πει «βγάζω χρήματα, πετυχαίνω, δουλεύω, κάνω αυτό που μ’ αρέσει χωρίς εκπτώσεις». Εχω, πολλές φορές, την εντύπωση ότι είναι τόσο πολύ στενό το πλαίσιο που ως άνθρωπος, ναι, συγκρούομαι. Οχι με την έννοια να το ανατρέψω, γιατί όπως περιγράφεται μέσα στο κείμενο είναι μία συνθήκη πολύ καλά εγκατεστημένη.

Βάλατε όλα τα ζητήματα που σας αφορούν. Πόσο δύσκολο είναι να μεγαλώνετε ένα παιδί μόνη σας, στα 27 σας χρόνια και ταυτόχρονα να προσπαθείτε να προσεγγίσετε και τα όνειρά σας;

Είναι πολύ απαιτητικό, πάρα πολύ δύσκολο. Το να γίνω μητέρα στα 23 μου δεν το είχα προγραμματίσει, αλλά όταν προέκυψε, μου ήταν αδύνατον να κάνω πίσω, να πω ότι δεν θα κρατήσω το παιδί. Είναι από εκείνες τις στιγμές που πρέπει να βρεθείς μέσα σ’ αυτές για να αντιληφθείς τον εαυτό σου.

Τι αντιληφθήκατε για τον εαυτό σας και σας οδήγησε να πάρετε αυτή τη δύσκολη απόφαση;

Η έννοια της μητρότητας με γοήτευε μολονότι εγώ δεν το είχα σκεφτεί ποτέ πριν.

Υπήρχαν συνθήκες για να αναλάβετε μία τέτοια ευθύνη;

Από πλευράς προσωπικής ζωής σε καμία των περιπτώσεων, όχι δεν υπήρχαν. Είχα όμως δίπλα μου τη μητέρα μου και τον σύζυγό της, οι οποίοι είναι δύο άνθρωποι που με στηρίζουν εν λευκώ. Η μητέρα μου τον παντρεύτηκε όταν ήμουν στην εφηβεία και ήταν πάντα δίπλα μου. Αν δεν υπήρχαν δεν νομίζω να έπαιρνα την απόφαση αυτή. Ημουν πολύ νέα, μόλις είχα αρχίσει να δουλεύω και τα χρήματα που έβγαζα ήταν λίγα. Δεν έφταναν ούτε για μένα. Η απουσία του πατέρα μου από τη ζωή μου ήταν τεράστια διότι οι γονείς μου χώρισαν και από τότε βρίσκονται σε μία χρόνια δικαστική διαμάχη – με πρωτοβουλία του πατέρα μου. Συνεπώς δεν είχα ν’ αντιμετωπίσω μόνο την απουσία του αλλά και να βλέπω να βάζει τη μητέρα μου σε μία συνεχή συνθήκη άμυνας.

Πότε νιώσατε έντονα την απουσία του πατέρα σας;

Σε πολλές στιγμές. «Πατέρας» είναι η λέξη που με πληγώνει. Στην αποφοίτηση του σχολείου και μολονότι υπήρχε όλη αυτή η δικαστική διαμάχη, επέλεξα να τον καλέσω. Ηρθε στην αρχή της διαδικασίας και έφυγε χωρίς να με χαιρετήσει. Εχουν υπάρξει δυσκολίες π.χ. όταν αντιμετώπισα σεξισμό ή έμφυλη βία και σκεφτόμουν αυτό το στερεοτυπικό. «Αν είχα τον μπαμπά μου δεν θα το τολμούσε αυτός να σκεφτεί ή να κάνει εκείνο». Και ακόμη καμιά φορά το σκέφτομαι, και ντρέπομαι, αυτό το «αν υπήρχε δεν θα ήμουν αβοήθητη».

Επαιξε ρόλο στο να πάρετε την απόφαση να γίνετε μητέρα και η απουσία του…

Τεράστια. Δεν σε άφησα να ολοκληρώσεις γιατί ξέρω ποια είναι η ερώτηση. Αντιμετώπισα μια πάρα πολύ δύσκολη κατάσταση για πολλά χρόνια. Τρέχαμε σε εισαγγελία ανηλίκων, δικαστικούς λειτουργούς κ.λπ. Δεν μου έλειπε μόνο η αγάπη από τον πατέρα, αλλά η αποδοχή και στήριξη. Οπότε όταν έμεινα έγκυος ήταν σαν να ήθελα να αδράξω την ευκαιρία για να δώσω αυτά που στερήθηκα. Ηθελα να σταματήσω να είμαι εγώ το παιδί. Μοιάζει σαν εκ του προχείρου ψυχανάλυση, αλλά ήταν πολύ σημαντικό το να φύγω από τον ρόλο του παιδιού, γιατί ήταν ένας ρόλος που με πλήγωνε. Ημουν ένα πληγωμένο παιδί και δεν το άντεχα πια. Οπότε είπα θα γίνω γονιός και αυτό θα είναι ένα νέο κεφάλαιο. Και αυτό ήταν σωτήριο.

Το δύσκολο βίωμά σας σε σχέση με την απουσία του πατέρα σας δεν σας απέτρεψε από το να επιλέξετε να μεγαλώσετε ένα παιδί μόνη σας. Δεν φοβηθήκατε;

Δεν ξέρω, αλήθεια. Εκείνη τη στιγμή έβρισκα ότι αυτό ήταν το σωστό. Σίγουρα πρόκειται για θέμα που αφορά την ψυχοθεραπεία μου. Το έχω σκεφτεί πάρα πολλές φορές. Ισως πάλι να έχω μια ροπή προς το ρίσκο. Και στα επαγγελματικά παίρνω αποφάσεις που το εμπεριέχουν. Ημασταν μια ομάδα νέων παιδιών (The Young Quill) που αποφασίσαμε να διαχειριστούμε ένα θέατρο – το Θέατρο Μπέλλος. Είπαμε «πάμε να το κάνουμε» χωρίς να έχουμε κάποια οικονομική βάση. Στο κομμάτι της οικονομικής ευθύνης – του ρίσκου – είμαστε εγώ και ο Φάνης Μιλλεούνης ο οποίος είναι δέκα χρόνια μεγαλύτερος. Το είδαμε ως ευκαιρία να το ανακαινίσουμε και να το λειτουργήσουμε ξανά. Ισως βουτάω στον κίνδυνο για να μη γλιστράω σε σκοτάδια. Δεν θεωρώ ότι έχω πάρει λανθασμένες αποφάσεις, αλλά πηγαίνω πάντα στα «άκρα» των επιλογών. Δουλεύαμε έναν χρόνο, μαζεύαμε χρήματα για να ξεκινήσουμε το θέατρο.

Είναι ένα προνόμιο, διότι άλλοι εργάζονται και δεν μπορούν ούτε τις βασικές ανάγκες να καλύψουν.

Φυσικά είναι, δεν το συζητώ και είμαι ευγνώμων γι’ αυτό. Ξεκίνησα από μια προνομιακή θέση. Είναι σημαντικό για μια θεατρική ομάδα – ειδικά στη σημερινή εποχή με τις παρούσες συνθήκες – να έχει μια δική της στέγη επαγγελματική.

Είναι εντυπωσιακή η εξέλιξή σας δεδομένου ότι παρά τις δύσκολες καταστάσεις που βιώσατε ως παιδί θα μπορούσατε να μπείτε σε σκοτεινούς δρόμους.

Ετσι είναι, φλέρταρα με το συναισθηματικό σκοτάδι. Κάπου εδώ μπαίνει το θέατρο. Τα τελευταία χρόνια συνομιλώ μ’ αυτό το πληγωμένο παιδί που έχω μέσα μου και για πάρα πολλά χρόνια του συμπεριφερόμουν σκληρά. Σαν να το έβαζα στο υπόγειο λέγοντάς του «μη μιλάς, μην γκρινιάζεις, μη με ενοχλείς». Επειτα από πάρα πολλά χρόνια είδα ότι αυτό το παιδί μέσα μου υπάρχει και έπρεπε να το φροντίσω και να σκεφτώ σήμερα τι θα του έλεγα.

Αλήθεια, τι θα του λέγατε;

Καταρχάς θα του αναγνώριζα τη δυσκολία. Ηταν πολύ σημαντικό που το διαχειρίστηκε – και το διαχειρίστηκε καλά. Εδώ πρέπει να πω ότι η πρόθεσή μου ήταν στην Αγγλία να σπουδάσω χορό. Οταν αποφάσισα να κάνω θέατρο ήταν σαν να είπα θα πάω προς το φως. Είναι μια δουλειά που δημιουργεί μικρο-σύμπαντα, μικρο-πραγματικότητες, συναντήσεις. Βρίσκεσαι με ανθρώπους και συν-δημιουργείς. Φτιάχνεις κόσμους, ορίζεις κανόνες τους οποίους θεωρείς σημαντικούς, ωφέλιμους, ευνοϊκούς, ανακουφιστικούς. Και δεν το κάνεις μόνος σου. Αυτή η κατάσταση μου ήταν τόσο γοητευτική. Σε μία σύνθετη συναισθηματική δυσκολία που κάνει κύκλους, επέλεξα να κάνω κάτι που ένιωθα μέσα μου ότι ήταν, για μένα, ανατροπή.