Να επιτρέπονται τα κινητά στα σχολεία;

Δύο πρόσωπα από όμοιους ή διαφορετικούς χώρους τοποθετούνται για ένα ζήτημα που απασχολεί την καθημερινότητά μας:

Διάσπαση προσοχής, παρενόχληση, παραβίαση δεδομένων

Του Γιάννη Αντωνίου

Το υπουργείο Παιδείας την άνοιξη προχώρησε σε μία ακόμη απαγόρευση της χρήσης κινητών τηλεφώνων στο σχολείο. Σημειωτέον ότι από το 2002 εκδίδονται σχετικές αποφάσεις. Η αύξηση των κινητών στον μαθητόκοσμο, χρόνο τον χρόνο, διεύρυνε γεωμετρικά την παραβίαση των απαγορεύσεων.

Η διαφορά της τελευταίας απόφασης, καλώς κατά τη γνώμη μου, είναι ότι προβλέπει και συγκεκριμένες κυρώσεις για όσους την παραβαίνουν. Τα επιχειρήματα υπέρ της χρήσης κινητών και σχετικών ατομικών ψηφιακών συσκευών προβάλλουν, ανάμεσα σε άλλα, ότι η χρήση στη διδακτική πράξη ενισχύει την επαφή των παιδιών με τις νέες τεχνολογίες, αναπτύσσει τις δεξιότητες του 21ου αιώνα στην έρευνα, στη σύνθεση και την αξιολόγηση δεδομένων, την ταχεία πρόσβαση στον άπειρο κόσμο της πληροφορίας, στην επίλυση προβλημάτων, ενώ από τη μεριά γονέων προβάλλεται η δυνατότητα άμεσης επικοινωνίας με τα παιδιά.

Από την άλλη, χωρίς δυνατότητα ελέγχου και επιστασίας, τα όποια θετικά εύκολα μπορούν να εξουδετερωθούν. Η χρήση εντός τάξης, ανάμεσα στα άλλα, οδηγεί σε διάσπαση προσοχής, με την πλοήγηση σε άσχετες ιστοσελίδες, σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με την ανταλλαγή μηνυμάτων ή τη συμμετοχή σε videogames. Επίσης αποτελεί εργαλείο παρενόχλησης και παραβίασης προσωπικών δεδομένων, με τη λήψη φωτογραφιών, videos και cyberbulling. Ο κατάλογος της ανάπτυξης παραβατικών συμπεριφορών δεν έχει τέλος. Γιατί στην πράξη ο έλεγχος με τεχνικά μέσα και φυσική εποπτεία από τους εκπαιδευτικούς αποδεικνύεται δύσκολος και σε αρκετές περιπτώσεις καθόλου αποτελεσματικός, αν μάλιστα στη δυσκολία προστεθεί και η ενδημική αδιαφορία διευθυντών και εκπαιδευτικών σε πολλές περιπτώσεις.

Σημειώνεται ότι σε αντίστοιχες απαγορεύσεις έχουν προχωρήσει οι περισσότερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης, η Βρετανία, η Αυστραλία, οι ΗΠΑ κ.λπ., με διαφορές που ποικίλλουν ανά χώρα.

Οι κριτικές φωνές στην απαγόρευση εστιάζουν στο ερώτημα, απαγόρευση κινητών στην ψηφιακή εποχή; Η απάντηση είναι ότι η ψηφιακή μετάβαση του σχολείου και η ψηφιακή μάθηση μπορούν να προχωρήσουν και να αποδώσουν μέσα σε ένα σαφές παιδαγωγικό πλαίσιο που δεν απειλείται από την κατίσχυση μιας ψηφιακής ζούγκλας.

Το ελληνικό σχολείο, σε όλες τις βαθμίδες, έχει μπει στην ψηφιακή εποχή, παρ’ όλες τις δυσκολίες και τις καθυστερήσεις. Σημείο τομής αυτής της μετάβασης υπήρξε η πανδημία και η γενικευμένη εφαρμογή της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης με ψηφιακά μέσα.

Ταυτόχρονα στρατηγικές κινήσεις, στη γραμμή της ψηφιακής μετάβασης του σχολείου, ήταν η εκπόνηση των  νέων προγραμμάτων σπουδών για όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης, με σαφή προσανατολισμό στις ψηφιακές τεχνολογίες, η θέσπιση του πολλαπλού βιβλίου, στην πραγματικότητα ενός υβριδίου προσβάσιμου ψηφιακά και σε χαρτί, με πλήθος ψηφιακών μαθησιακών αντικειμένων, μεγάλα έργα παραγωγής χιλιάδων ψηφιακών μαθησιακών αντικειμένων, διδακτικών σεναρίων και ψηφιακών μαθημάτων, σε περιβάλλον τεχνητής νοημοσύνης, μαζικές επιμορφώσεις εκπαιδευτικών, με αιχμή στη χρήση της ψηφιακής τεχνολογίας, 36 χιλιάδες διαδραστικοί πίνακες, εξοπλισμός των εργαστηρίων πληροφορικής, κιτ ρομποτικής, ενίσχυση των υποδομών σύνδεσης του σχολείου με το internet, διεύρυνση της ψηφιακής επικοινωνίας του σχολείου και των εκπαιδευτικών με μαθητές και γονείς κ.λπ.

Ολα αυτά συγκροτούν έναν ωκεανό ψηφιακών ευκαιριών που μπορούν να λειτουργήσουν με τις υποδομές που το ίδιο το σχολείο διαθέτει. Η χρήση του κινητού για μελέτη και ψυχαγωγία μπορεί να περιοριστεί στο σπίτι και σίγουρα εκτός σχολείου.

Ο Γιάννης Αντωνίου είναι πρώην πρόεδρος του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής

Απαγόρευση κινητών σ’ ένα «ακίνητο» σχολείο;

Του Κώστα Αγγελάκου

Σε πρόσφατη επίσκεψη με φοιτητές σε σχολεία Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης στα πλαίσια ενός προγράμματος διαπιστώσαμε ότι οι περισσότεροι μαθητές και μαθήτριες είχαν και χρησιμοποιούσαν συνεχώς τα κινητά τους τηλέφωνα και φυσικά όχι μόνο στο διάλειμμα! Σε μια διακριτική παρατήρηση αν γνωρίζουν ότι απαγορεύεται η χρήση του κινητού στο σχολείο μάς προκάλεσε έκπληξη η τεκμηριωμένη μαζική διαφωνία τους με την απαγόρευση αυτή. Η έκπληξή μας μεγάλωσε όταν στη συνέχεια βάλθηκαν να αποδείξουν πόσο ωφέλιμη αποδείχθηκε η χρήση των smartphones στο πρόγραμμα σύγχρονης διδασκαλίας της Ιστορίας στο οποίο συμμετείχαν! Με αφορμή το γεγονός αυτό αντιλαμβάνεται κανείς ότι τα συνθήματα και οι τεχνοφοβικές κραυγές περί απαγορεύσεων στην ψηφιακή εποχή και ειδικά για νέους ανθρώπους φαντάζουν αναχρονιστικές και κινδυνεύουν να καταλήξουν γραφικές όπως συμβαίνει στο σημερινό σχολείο.

Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, ότι σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες υπάρχουν διαφορετικές προσεγγίσεις στο ζήτημα της απαγόρευσης των κινητών στα σχολεία με όλα τα ερευνητικά δεδομένα να επικυρώνουν τη διαφωνία των μικρότερων ηλικιών και ιδιαίτερα των μαθητών/τριών σε αντίθεση με τη συμφωνία που εκφράζουν οι μεγαλύτερες ηλικίες. Αναμφίβολα η ψηφιακή πραγματικότητα με την ταχύτητα της εικόνας και τον βομβαρδισμό πληροφοριών κυρίως στα κοινωνικά δίκτυα έχει διαμορφώσει συνθήκες καθήλωσης και προσήλωσης στο ταχύτατο και το εφήμερο, αδυναμίας αυτοσυγκέντρωσης και ελλειμματικής προσοχής ιδιαίτερα στους εφήβους, στοιχεία τα οποία λειτουργούν ανασταλτικά στην επαφή τους με τη γνώση που προσφέρεται στο υπαρκτό σχολείο. Αυτή η κατάσταση προβληματίζει τα εκπαιδευτικά συστήματα σε διεθνές επίπεδο και αρκετά από αυτά μετεωρίζονται μεταξύ πλήρους απαγόρευσης ή προσαρμογής και τήρησης μιας δεοντολογίας όπως συμβαίνει και σε άλλους κοινωνικούς τομείς

Το μεγάλο πρόβλημα είναι ότι τα εκπαιδευτικά συστήματα, όπως το δικό μας, που λειτουργούν, ας μου επιτραπεί ο όρος, με αρκετές προνεωτερικές δομές, δεν μπορούν να αντιληφθούν ότι η ψηφιακότητα είναι μια πρωτόγνωρη συνθήκη που με τη συμβολή της τεχνητής νοημοσύνης ( ΑΙ) θα διαμορφώσει μια εντελώς διαφορετική πραγματικότητα στο μέλλον τόσο στο πεδίο της κοινωνίας/οικονομίας όσο και στον τομέα της γνώσης. Αρα το να μην παρακολουθείς αυτή την εξέλιξη ως εκπαιδευτικό σύστημα σε καταδικάζει σε στασιμότητα και σε οδηγεί σε μια λογική απαγορεύσεων που είναι ανέφικτο να εφαρμοστούν!

Η «απειλή» της ψηφιακής εποχής μέσω και των κινητών τηλεφώνων αποτελεί μια πρόκληση για ριζική αναθεώρηση του τρόπου λειτουργίας της εκπαίδευσης τόσο στο πεδίο των δομών όσο κυρίως στον τομέα της παρεχόμενης γνώσης και στον τρόπο προσέγγισής της. Αν παρατηρήσουμε τον τρόπο διδασκαλίας και μάθησης του υπαρκτού σχολείου σε συνδυασμό με την ποιότητα της παρεχόμενης γνώσης, εύκολα θα καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι μιλάμε για το σχολείο της ακινησίας, της πλήξης και της παθητικότητας. Ενα σχολείο που μακριά από τη ζωή, τη δημιουργικότητα και τον κόσμο καταγίνεται με την παθητική αναπαραγωγή παρωχημένων γνώσεων από άβουλα υποκείμενα που δεν δρουν και δεν εκφράζονται!

Ο Κώστας Αγγελάκος είναι καθηγητής Παιδαγωγικών στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο, διευθυντής του περιοδικού «Νέα Παιδεία»