Τεχνολογία και αποικιοκρατία

Το 1853, με εντολή του προέδρου Μίλαρντ Φίλμορ, ο διοικητής του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ Μάθιου Πέρι οδήγησε τέσσερα πολεμικά πλοία σε αποστολή να πείσει την Ιαπωνία να τερματίσει τη 200χρονη πολιτική απομόνωσης. Οταν έφτασε στον σημερινό Κόλπο του Τόκιο, ο Πέρι παρέδωσε τελεσίγραφο στη φεουδαρχική χώρα του Τοκουγκάουα: ανοίξτε το εμπόριο με τις Ηνωμένες Πολιτείες ή αντιμετωπίστε τις συνέπειες. Η άφιξη αυτών των «μαύρων πλοίων» (που ονομάστηκαν έτσι για τον μαύρο καπνό από τα φουγάρα τους) ήταν μια κομβική στιγμή και οι Ιάπωνες υποχώρησαν. Ενώ η τεχνολογία μπορεί να αποτελέσει απειλή, τροφοδοτεί επίσης κρίσιμες υποδομές όπως σχολεία και νοσοκομεία. Αυτή η εικόνα της κρατικής κυριαρχίας αλλάζει ραγδαία. Ενώ η χρηματοοικονομική κυριαρχία της Αμερικής, που υποστηρίζεται από το καθεστώς του δολαρίου ως παγκόσμιου αποθεματικού νομίσματος, παραμένει άθικτη, η οικονομική κυριαρχία της αμφισβητείται όλο και περισσότερο από την ανερχόμενη Κίνα.

Κάθε χώρα θα μπορούσε σύντομα να αντιμετωπίσει τη δική της στιγμή του μαύρου πλοίου. Εκείνοι χωρίς την προστασία που παρέχεται από την ιδιοκτησία κρίσιμων τεχνολογιών κινδυνεύουν να γίνουν τεχνο-αποικίες, εξυπηρετώντας τις ανάγκες των τεχνολογικών κυρίαρχων δυνάμεών τους κατασκευάζοντας απλά ηλεκτρονικά είδη, δουλεύοντας σπάνια μέταλλα, προχωρώντας στην επεξεργασία δεδομένων ή φιλοξενώντας υπηρεσίες cloud – από φυσικά ορυχεία έως ορυχεία δεδομένων. Οι χώρες που αποτυγχάνουν να ευθυγραμμιστούν είτε με τις ΗΠΑ είτε με την Κίνα θα βρεθούν να υποβιβαστούν στο καθεστώς των φτωχών τεχνολογικών δυνάμεων.

Εν μέσω αυξημένων γεωπολιτικών εντάσεων, οι αναδυόμενες τεχνολογίες όπως ο κβαντικός υπολογισμός, η τεχνητή νοημοσύνη, το blockchain και η συνθετική βιολογία υπόσχονται να ωθήσουν τα όρια της ανθρώπινης ανακάλυψης. Το βασικό ερώτημα είναι εάν αυτές οι τεχνολογικές καινοτομίες θα ελέγχονται από λίγους εκλεκτούς ως όργανα υποταγής ή θα εκδημοκρατιστούν για την προώθηση της κοινής ευημερίας. Αντί να εγκαινιάζουν μια εποχή καταστροφικής τεχνοαποικιοκρατίας, αυτές οι νέες τεχνολογίες θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην αναζωογόνηση της διεθνούς τάξης που βασίζεται σε κανόνες και στην αναβάθμιση της συλλογικής διακυβέρνησης.

Αλλά για να το πετύχουμε αυτό, πρέπει να αντικαταστήσουμε τα σημερινά μαύρα πλοία με κάτι που η ανθρωπότητα δεν έχει ακόμη εφεύρει: ένα πλαίσιο για συνεργασία που βασίζεται σε ένα ενιαίο υπόστρωμα ανθρώπινων συμφερόντων. Ενα τέτοιο πλαίσιο πρέπει να αντικατοπτρίζει την αυξανόμενη διασύνδεσή μας και τις τεχνολογικές μας εξαρτήσεις, καθώς και τις διαρκώς παγκόσμιες προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε, από τον πόλεμο και τη διάδοση των πυρηνικών όπλων έως τις πανδημίες και την κλιματική αλλαγή.

Η τεχνοαποικιοκρατία αντιπροσωπεύει την τελευταία επανάληψη του πανάρχαιου αγώνα για παγκόσμια κυριαρχία. Θα γίνουμε οι αρχιτέκτονες του δικού μας ολέθρου ή οι πρωταθλητές ενός φωτεινότερου μέλλοντος; Καλώς ή κακώς, η απάντηση είναι στα χέρια μας.

Ο Χέρμαν Χάουσερ είναι συνιδρυτής της Amadeus Capital Partners και μέλος στο European Innovation Council. Ο Χάζεμ Ντάνι Νακίμπ είναι μέλος του Digital Strategic Advisory Group του British Standards Institution και επίτιμος ερευνητής στο University College London.