Η αρχιγραμματέας της «Κόλασης»

Σχεδόν όλη η αλληλογραφία πέρασε από το γραφείο της γραμματέως του ναζιστικού στρατοπέδου συγκέντρωσης Στούτχοφ. Η 99χρονη σήμερα Ιρμγκαρντ Φούρχνερ καταδικάστηκε τελεσίδικα για συνενοχή σε μαζικές δολοφονίες σε 10.505 περιπτώσεις. Είναι, πιθανότατα, η τελευταία δίκη για τις μαζικές δολοφονίες κρατουμένων στα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης μέχρι το 1945 με την καταδίκη και ενός στελέχους του πολιτικού προσωπικού του στρατοπέδου.

Το ανώτατο Ομοσπονδιακό Δικαστήριο (BGH) επιβεβαίωσε χθες την καταδικαστική απόφαση για την πρώην γραμματέα του στρατοπέδου συγκέντρωσης για βοήθεια και υποκίνηση μαζικής δολοφονίας. Το 5ο Τμήμα του BGH στη Λειψία απέρριψε την έφεση κατά απόφασης του Εφετείου του Ιτσεχόε, που είχε καταδικάσει στα τέλη του 2022 σε διετή φυλάκιση με αναστολή τη νεαρή κατά την τέλεση του αδικήματος κατηγορούμενη για συνέργεια σε φόνο σε 10.505 υποθέσεις και απόπειρα ανθρωποκτονίας σε πέντε περιπτώσεις.

Δακτυλογράφος

Η Ιρμγκαρντ Φούρχνερ σε ηλικία 17-19 ετών είχε εργαστεί ως δακτυλογράφος στο γραφείο του διοικητή του στρατοπέδου συγκέντρωσης Στούτχοφ κοντά στο Danzig της Πολωνίας. Οι υπηρεσίες στη διοίκηση του στρατοπέδου κρίθηκαν από το Εφετείο ως συνέργεια και υποκίνηση σε φόνο. Η υπεράσπισή της άσκησε έφεση, αμφισβητώντας ότι η νεαρή γραμματέας ενεργούσε εκ προθέσεως και γνώριζε τι πραγματικά γινόταν στο στρατόπεδο. Η δουλειά της ως δακτυλογράφου ήταν για την υπεράσπιση «ουδέτερες ενέργειες». Η ίδια η κατηγορούμενη είχε πει ότι λυπάται για αυτό που συνέβη και ότι μετάνιωσε που ήταν στο Στούτχοφ εκείνη την εποχή. Ασκώντας έφεση, όμως, αυτό δεν ήταν παραδοχή της προσωπικής της ενοχής για τις μαζικές δολοφονίες στο στρατόπεδο συγκέντρωσης.

Οι ομοσπονδιακοί δικαστές απέρριψαν το επιχείρημα των «ουδέτερων ενεργειών». Σχεδόν όλη η αλληλογραφία του στρατοπέδου είχε περάσει από το γραφείο της νεαρής στενογράφου. Σύμφωνα με το κέντρο τεκμηρίωσης των Αρχείων Arolsen, περίπου 110.000 άνθρωποι από 28 χώρες πέρασαν από το στρατόπεδο συγκέντρωσης Στούτχοφ και τα 39 υποστρατόπεδά του στο διάστημα 1939-1945. Πάνω από τους μισούς, σχεδόν 65.000, δεν επέζησαν.

Κομβική θέση

Η Ιρμγκαρντ Φούρχνερ, ως «αρχιγραμματέας» του διοικητή των SS του στρατοπέδου Πάουλ Βέρνερ Χόπε, κατείχε κομβική θέση στο κέντρο ελέγχου όπου λαμβάνονταν αποφάσεις για τη ζωή και τον θάνατο των κρατουμένων. Ηταν η μόνη στενογράφος στο γραφείο του, προετοίμασε όλη την αλληλογραφία και έτσι εξασφάλισε ότι οι εντολές του διοικητή του στρατοπέδου εκτελούνταν στην «Κόλαση του Στούτχοφ». Από αυτήν τη θέση γνώριζε για τα εγκλήματα στο στρατόπεδο, από το γραφείο της είχε εποπτεία του χώρου του στρατοπέδου, έβλεπε τις κλήσεις για τον θάλαμο των αερίων, μύριζε τη μυρωδιά του κρεματορίου, διαπίστωνε η απόφαση του Εφετείου έπειτα από μια δίκη 14 μηνών.

Αυτό αποδέχτηκε και το Ανώτατο Ομοσπονδιακό Δικαστήριο. Στην ανακοίνωση της τελεσίδικης απόφασης, η πρόεδρος του 5ου Τμήματος, Γκαμπριέλε Τσίρενερ, έδωσε κατηγορηματική απάντηση στο ερώτημα εάν, 80 και πλέον χρόνια μετά το Ολοκαύτωμα, οι ενέργειες της γραμματέως του στρατοπέδου συγκέντρωσης πρέπει να συνεχίσουν να διώκονται. «Ο νόμος είναι πολύ σαφής: ο φόνος δεν παραγράφεται», τόνισε η πρόεδρος του δικαστηρίου.

Η χθεσινή δικαστική απόφαση κινείται στη νέα γραμμή που ακολουθεί τα τελευταία χρόνια η γερμανική Δικαιοσύνη στην επεξεργασία ναζιστικών εγκλημάτων. Ηδη στη δίκη του Τζον Ντεμγιανούκ, φρουρού σε στρατόπεδο συγκέντρωσης, το Εφετείο του Μονάχου διαπίστωσε το 2011 τη συνενοχή βοηθών χωρίς συγκεκριμένη τεκμηρίωση. Ο Ντεμγιανούκ ανήκε στα SS. Η Ιρμγκαρντ Φούρχνερ ήταν η πρώτη πολίτης – εργαζόμενη που οδηγήθηκε σε δίκη για ναζιστικά εγκλήματα. Και στην περίπτωση αυτήν, οι δικαστές αποφάνθηκαν ότι και οι συνεργοί είχαν ευθύνη, ήταν επίσης ένα γρανάζι στη μηχανή δολοφονίας.