Το μέλλον του μάνατζμεντ

Τα τελευταία χρόνια τίθεται όλο και περισσότερο η ερώτηση στο τι χρησιμεύει το μάνατζμεντ. Η λέξη και η έννοια που έφτασαν από την Αμερική μετά τον πόλεμο ήταν στα σπάργανα στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις. Στις μέρες μας, το μάνατζμεντ, η διδασκαλία του και η πρακτική του είναι παντού. Σε ανοιχτούς χώρους, αθλητισμό, δημόσια διοίκηση, σχολές μάνατζμεντ, βιβλιοπωλεία και μερικές φορές ακόμη και σε απροσδόκητα μέρη, όπως αυτά τα μαθήματα κατάρτισης που προσφέρουν «εργασία σε διάφορες δοκιμασίες για την ενίσχυση της συνοχής της ομάδας και τη γρήγορη λήψη αποφάσεων». Ποτέ τα στελέχη δεν κατακλύζονταν τόσο από ομιλίες και ψευδο-τεχνικές που υποτίθεται ότι διευκολύνουν το έργο τους.

Το μάνατζμεντ είναι ένας κλάδος που είναι ακόμη πολύ νέος, όπου οικοδομείται η γνώση. Υπάρχουν έγκυρες γνώσεις, αλλά πολλές άγνωστες παράμετροι. Πολλά εργαλεία που χρησιμοποιούνται από το HR δεν έχουν επιστημονική βάση. Τεχνικές τόσο απλές που όλοι αισθάνονται έξυπνοι. Ωστόσο, ένας άλλος δρόμος είναι πιθανός. Περνάει από την πραγματικότητα, την αυστηρή παρατήρηση, την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας και μια βάση επιστημονικής πρόθεσης. «Ο σκοπός ενός οργανισμού είναι να επιτρέψει στους συνηθισμένους ανθρώπους να κάνουν εξαιρετικά πράγματα» (Peter Drucker).

Τα τελευταία χρόνια έχουν εμφανιστεί νέα παραδείγματα για το μάνατζμεντ. Ολα δίνουν έμφαση στην ενδυνάμωση των εργαζομένων, στη βελτιστοποίηση της επιθυμίας τους για αυτονομία και στην ευελιξία των δομών του μάνατζμεντ. Τα παλιά μοντέλα του μάνατζμεντ, βασισμένα στον προγραμματισμό και τον έλεγχο, δεν ανταποκρίνονται στις νέες ανάγκες που απαιτούν συντονισμό και ευελιξία.

Η αλληλοβοήθεια, η αλληλεγγύη και το αίσθημα του «ανήκειν» σε μια συλλογικότητα πρέπει να καλλιεργούνται μέσα σε μια ομάδα. Η κατασκευή τους μπορεί να λάβει διάφορες μορφές, όπως η ανάπτυξη της ευστροφίας, η δημιουργία εγκάρσιων έργων, ο καθορισμός των στόχων της ομάδας, η οργάνωση εκδηλώσεων που φέρνουν κοντά όλους τους εργαζομένους. Ακόμη, μια από τις σημαντικότερες προκλήσεις στο σύγχρονο μάνατζμεντ είναι η συμφιλίωση της ατομικής ευημερίας και της επαγγελματικής αποτελεσματικότητας. Πράγματι, οι δύο στόχοι μπορούν να οδηγήσουν τον μάνατζερ σε αντίθετα μονοπάτια εάν διαχωρίζονται: η ευημερία εις βάρος της αποτελεσματικότητας οδηγεί σε αδιέξοδο στον βαθμό που μια επιχείρηση πρέπει να είναι κερδοφόρα για να παραμείνει βιώσιμη. Οσο για την αποτελεσματικότητα εις βάρος της ευημερίας, πληρώνεται με την αποθάρρυνση του εργαζομένου.

Η υγειονομική κρίση ήταν για κάποιους μια ευκαιρία να εμφυσήσουν την ιδέα της αχρηστίας των μάνατζερ, με υποστηρικτικές αποδείξεις: η ατομική παραγωγή υπάρχει και μάλιστα αυξήθηκε, παρά τις δυσμενείς συνθήκες τηλεργασίας λόγω έλλειψης προσμονής. Αυτό σημαίνει ότι γίνεται διακοπή της συλλογικής εργασίας κατά τη διάρκεια της καραντίνας, μείωση της δημιουργικότητας, αυξημένη εξατομίκευση και αύξηση των ψυχοκοινωνικών κινδύνων. Αρα, οι μάνατζερ είναι πιο απαραίτητοι από ποτέ στην εξ αποστάσεως λειτουργία, αναμένεται να έχουν δεξιότητες συντονιστή και καθοδήγησης. Το μάνατζμεντ ανθρώπων σε ένα περίπλοκο περιβάλλον, που απαιτεί διαίσθηση και κοινωνική ευφυΐα, συμβαδίζει με το μάνατζμεντ όπου κυριαρχεί η καλοσύνη, όπου η έκφραση και η αποκωδικοποίηση των συναισθημάτων είναι πολύ σημαντική.

Ο Κωνσταντίνος Ζοπουνίδης είναι καθηγητής Χρηματοοικονομικής στο Πολυτεχνείο Κρήτης και ακαδημαϊκός