Ποια φάρμακα προκαλούν ευαισθησία στον ήλιο

Η έκθεση στον καυτό ήλιο χωρίς τα απαραίτητα μέτρα προστασίας είναι η αιτία του ηλιακού εγκαύματος. Παρ’ όλα αυτά, δεν είναι όλοι το ίδιο επιρρεπείς στην υπεριώδη ακτινοβολία ούτε ο τύπος δέρματος αποτελεί τον μοναδικό παράγοντα που παίζει ρόλο. Σύμφωνα με τους ειδικούς, δεκάδες φάρμακα που λαμβάνονται για διάφορες παθήσεις – όπως αντιβιοτικά και διουρητικά – αυξάνουν τη φωτοευαισθησία, με ό,τι αυτό συνεπάγεται εν μέσω των θερινών διακοπών.

Μάλιστα, η προειδοποίηση αυτή δεν αφορά αποκλειστικά τους χρονίως πάσχοντες, οι οποίοι κατά κανόνα ακολουθούν φαρμακευτική αγωγή καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου, αλλά κυρίως εκείνους τους ασθενείς που λαμβάνουν σκευάσματα περιστασιακά για να αντιμετωπίσουν μία ήπια ασθένεια ή ενοχλητικά συμπτώματα.

Με απλά λόγια, οι συνήθεις… ύποπτοι είναι κοινά φάρμακα – συνταγογραφούμενα ή μη – που αυξάνουν τις πιθανότητες «να πάθετε ηλιακό έγκαυμα επειδή σας κάνουν πιο ευαίσθητους στο ηλιακό φως», σημειώνει ο Dr Fred Davis, αναπληρωτής πρόεδρος του Τμήματος Επειγόντων Περιστατικών του Νοσοκομείου Northewell στο Λονγκ Αϊλαντ.  Και συνεχίζει: «Αυτά που μπορεί να λαμβάνετε για σύντομο χρονικό διάστημα και δεν έχετε συνηθίσει, είναι αυτά που πρέπει να σας ανησυχούν περισσότερο». Αντιθέτως, εκείνοι που ακολουθούν μακροχρόνια φαρμακευτική αγωγή πιθανώς έχουν ήδη εκτεθεί στον ήλιο και γνωρίζουν τους πιθανούς κινδύνους και παρενέργειες.

Ο ειδικός, μάλιστα, στέκεται σε ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Εστιάζει στη δραστική ουσία ισοτρετινοΐνη, που χορηγείται για την ακμή και συνήθως πρόκειται για ένα φάρμακο μακροχρόνιας λήψης που είναι γνωστό ότι αυξάνει τη φωτοευαισθησία. Δεν πρόκειται εντούτοις για τη μοναδική περίπτωση. Ιδια ανεπιθύμητη ενέργεια μπορεί να έχουν και δεκάδες άλλα φάρμακα μακροχρόνιας λήψης, όπως για παράδειγμα ορισμένα σκευάσματα για τη χοληστερόλη (σιμβαστατίνη, ατορβαστατίνη, λοβαστατίνη κ.ά.), αντισυλληπτικά που λαμβάνονται διά στόματος αλλά και οι συλφονυλουρίες (για τον σακχαρώδη διαβήτη).

 Η άγνοια αυξάνει τον κίνδυνο

Το πρόβλημα εντούτοις είναι εντονότερο με εκείνους τους ανθρώπους που λαμβάνουν θεραπεία για ένα σύντομο χρονικό διάστημα, ώστε να αντιμετωπίσουν ένα οξύ πρόβλημα υγείας. Και αυτό διότι «συνήθως δεν σκέφτονται ότι μπορεί να προκαλέσει φωτοευαισθησία», τονίζει ο Dr Davis. Και δίνει ένα ακόμη ενδεικτικό παράδειγμα, όταν σημειώνει πως σε κάθε ευκαιρία υπενθυμίζουμε στους ασθενείς πως ορισμένα αντιβιοτικά προκαλούν φωτοευαισθησία.  Σε αυτή την κατηγορία ανήκουν η δοξυκυκλίνη, οι φθοροκινολόνες (π.χ. σιπροφλοξασίνη) και οι σουφλοναμίδες.  Επίσης, τη φωτοευαισθησία μπορεί να αυξήσουν και ορισμένα αντιφλεγμονώδη τα οποία λαμβάνονται χωρίς ιατρική συνταγή. Οι ασθενείς δεν γνωρίζουν ότι μπορεί να πάθουν ηλιακό έγκαυμα από αυτά, διότι δεν ρωτούν τον γιατρό τους πριν τα πάρουν. Ειδικά αυτή την εποχή του χρόνου που έχουμε αυξημένη κινητικότητα, οι ασθενείς μπορεί να πάρουν από μόνοι τους φάρμακα όπως η ιβουπροφαίνη, η ναπροξένη, η σελεκοξίμπη κ.ά., καθώς εντείνονται οι πόνοι στις αρθρώσεις από το περπάτημα.

Αν παίρνετε τέτοιου είδους φάρμακα, καλό είναι να προστατεύεστε από τον ήλιο, είναι η συμβουλή του Dr Davis. Και προσθέτει με νόημα πως κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει εκ των προτέρων αν και πόσο ευαίσθητο μπορεί να γίνει το δέρμα σας στον ήλιο.  «Κάθε άνθρωπος είναι διαφορετικός ως προς την παραγωγή μελανίνης και την άμεση έκθεση στον ήλιο», αναφέρει. Μερικοί άνθρωποι μπορεί να έχουν αντιδράσεις με την παραμικρή έκθεση. Αλλοι μπορεί να μην πάθουν τίποτα.

Και η λίστα συνεχίζεται…

Τα διουρητικά, που συχνά συνταγογραφούνται για την υψηλή αρτηριακή πίεση, μπορούν επίσης να αυξήσουν τον κίνδυνο ηλιακού εγκαύματος. Οπως όμως σημειώνει ο Dr Davis, υπάρχει μία ακόμη παράμετρος που πρέπει να γνωρίζουν εκείνοι που τα λαμβάνουν καθώς αυξάνουν επίσης τον κίνδυνο για αφυδάτωση.

Οπως ο ίδιος αναλύει, αυτά τα χάπια διεγείρουν την παραγωγή ούρων για να μειώσουν την αρτηριακή πίεση. Συνεπώς «η επίδρασή τους μπορεί να σας κάνει πιο επιρρεπείς στην αφυδάτωση, ιδίως όταν ιδρώνετε λίγο περισσότερο περπατώντας στη ζέστη». Σε κάθε περίπτωση, είναι σημαντικό οι ασθενείς να συμβουλεύονται τον θεράποντα ιατρό τους σχετικά με τις ποσότητες υγρών που χρειάζονται.

Αλλα φάρμακα που μπορεί να αυξήσουν τη φωτοευαισθησία είναι ορισμένα αντιμυκητισιακά, αντισταμινικά (για τις αλλεργίες), ακόμα και τα άλφα-υδροξυοξέα (AHAs) στα καλλυντικά. Ωστόσο όλ’ αυτά δεν σημαίνουν πως οπωσδήποτε θα έχει αντίδραση φωτοευαισθησίας όποιος παίρνει αυτά τα φάρμακα.

Ούτε ότι αν την πάθει μία φορά, θα την εκδηλώσει οπωσδήποτε και την επόμενη φορά που θα πάρει τα φάρμακα. Ακόμη όμως και εάν εκδηλώσει δερματικές ενοχλήσεις, σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να διακόψει κανείς την αγωγή του λόγω της φωτοευαισθησίας, χωρίς να έχει συμβουλευτεί πρωτίστως τον γιατρό του.

Σε κάποιες περιπτώσεις, άλλωστε, μπορεί να είναι δυνατή η τροποποίηση της αγωγής, εφόσον υπάρχει εναλλακτική λύση, ενώ σε άλλες συστήνεται υπομονή και προστασία από τον ήλιο για ένα περιορισμένο χρονικό διάστημα.

Για παν ενδεχόμενο, πάντως, «εάν παίρνετε φάρμακα, να αποφεύγετε να βγαίνετε στον ήλιο τις ώρες που καίει περισσότερο. Να φοράτε επίσης πάντοτε αντηλιακό και να επαναλαμβάνετε την επάλειψη ανά δίωρο. Μην ξεχνάτε, τέλος, το καπέλο και τα γυαλιά ηλίου», καταλήγει ο Dr Davis.