Οι επενδυτικές ανάγκες της Ευρώπης

Η Ευρωπαϊκή Ενωση (ΕΕ) πρέπει να προχωρήσει με τον πράσινο μετασχηματισμό, την ψηφιοποίηση της οικονομίας και την ενίσχυση της άμυνας. Αυτό απαιτεί πολύ περισσότερες επενδύσεις από ό,τι στο παρελθόν: από επίσημες εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του ΝΑΤΟ, υπολογίζουμε επιπλέον 5,4 τρισεκατομμύρια ευρώ για την περίοδο 2025-2031.

Τόσο ιδιωτικά κεφάλαια όσο και κυβερνήσεις θα πρέπει να καλύψουν το χρηματοδοτικό κενό. Η μερίδα του λέοντος πρέπει να βαρύνει ιδιωτικές εταιρείες, επενδυτές και νοικοκυριά. Αλλά ένα σημαντικό μερίδιο – περίπου 1,3 τρισεκατομμύρια ευρώ, από τους υπολογισμούς μας – θα πρέπει να χρηματοδοτηθεί από δημόσιες πηγές.

Ας επικεντρωθούμε στις δημόσιες δαπάνες. Περίπου 400 δισεκατομμύρια ευρώ αναμένεται να προέλθουν από υφιστάμενους πόρους της ΕΕ. Επομένως, μιλάμε για ένα χάσμα μεταξύ της διαθέσιμης και της αναγκαίας δημόσιας χρηματοδότησης άνω των 900 δισεκατομμυρίων ευρώ για ολόκληρη την ΕΕ την περίοδο 2025-2031, που θα χρηματοδοτηθεί σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο. Αν και πρόκειται για πρόχειρες εκτιμήσεις, παρέχουν μια τάξη μεγέθους των προκλήσεων που αντιμετωπίζουμε. Για να λάβουμε υπόψη τον υψηλό βαθμό αβεβαιότητας, εφαρμόζουμε ένα εύρος +/- 20%. Σε αυτή τη βάση, το κενό δημόσιας χρηματοδότησης θα αντιστοιχεί μεταξύ 0,6% και 1% του ΑΕΠ της ΕΕ ετησίως.

Η επίτευξη αυτού του στόχου δεν θα είναι εύκολη, ειδικά για χώρες υψηλού χρέους με μεγάλα διαρθρωτικά ελλείμματα. Οι δημοσιονομικές θέσεις των χωρών ποικίλλουν σημαντικά και οι δείκτες του δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ κυμαίνονται μεταξύ 20% και 160% το 2023. Επιπλέον, ορισμένες από τις χώρες υψηλού χρέους υποφέρουν από μεγάλα δημοσιονομικά ελλείμματα. Το κενό δημόσιας χρηματοδότησης των 900 δισ. ευρώ δεν μπορεί να καλυφθεί χωρίς πρόσθετη συμμετοχή της ΕΕ. Ο επόμενος προϋπολογισμός της ΕΕ (2028-2034) θα μπορούσε να λειτουργήσει ως καταλύτης χρηματοδοτώντας επενδύσεις σε γνήσια δημόσια αγαθά της ΕΕ που κυμαίνονται από κοινές προμήθειες στον τομέα της άμυνας έως ενεργειακά δίκτυα.

Αυτό που έχει σημασία τώρα είναι αυτές οι επιλογές να βρουν τον δρόμο τους στον πολιτικό χώρο της Ενωσης και των χωρών μελών της. Και να ξεκινήσει ένας γνήσιος δημόσιος διάλογος, ώστε οι Ευρωπαίοι συλλογικά να μπορούν να κάνουν συνειδητές επιλογές για το μέλλον τους.

Οι Othman Bouabdallah, Ettore Dorrucci, Lucia Hoendervangers και Carolin Nerlich είναι οικονομολόγοι της ΕΚΤ