«Ενα παιδί δεν ξεχνά ποτέ…»

Το κλειδί της καλλιτεχνικής δημιουργικότητας είναι τα βιώματα της παιδικής ηλικίας. Αυτή είναι η κεντρική ιδέα μιας έκδοσης που συγκεντρώνει τις αναμνήσεις 33 καλλιτεχνών γύρω από την παιδική τους ηλικία και τον τρόπο που διαμόρφωσε τη σχέση τους με την τέχνη. «Οσο πιο αναστατωμένα ήταν τα παιδικά σου χρόνια τόσο καλύτερος καλλιτέχνης γίνεσαι, επειδή έχεις μια βάση για να δουλέψεις» δηλώνει η Μαρίνα Αμπράμοβιτς με τις αναμνήσεις της οποίας ξεκινά το βιβλίο «Dream On Baby», που κυκλοφόρησε από τον εκδοτικό οίκο Hatje Cantz σε επιμέλεια Γκεζίν Μπόρχερντ. Ο τόμος συγκεντρώνει τις ιστορίες των καλλιτεχνών, άλλοτε θλιβερές, άλλοτε αστείες ή συγκινητικές. Στο επίκεντρό του βρίσκεται η παραδοχή ότι ο καλλιτέχνης πολύ συχνά διαμορφώνεται από την κούνια του. Είτε έχοντας καλά ή ταραγμένα παιδικά χρόνια.

Η βερολινέζα θεωρητικός τέχνης και επιμελήτρια του «Dream On Baby» άρχισε να συγκεντρώνει αυτές τις ιστορίες εντυπωσιασμένη από τον τρόπο που οι καλλιτέχνες που συναντούσε εντόπιζαν μια στιγμή από την παιδική τους ηλικία ως την πηγή της ακατάσχετης επιθυμίας τους να κάνουν τέχνη. «Μέσα από τις πρώιμες εμπειρίες τους φώτισαν αυτά που διαφορετικά θα παρέμεναν τυφλά σημεία και τα μετέτρεψαν σε κάτι νέο» γράφει στον πρόλογο της έκδοσης που προέκυψε από την έκθεση της «Dream Baby Dream» το 2020 στο Κέρπεν της Γερμανίας. Οι συζητήσεις των καλλιτεχνών συνοδεύονται από τις παιδικές τους φωτογραφίες και εικόνες με τις πρώτες τους καλλιτεχνικές απόπειρες που δημοσιεύονται για πρώτη φορά.

Η Μαρίνα Αμπράμοβιτς είναι εκείνη που περιγράφει γλαφυρά τη ζοφερή ανατροφή της στη Σερβία και την αίσθηση της μοναξιάς της. Η διάσημη περφόρμερ αφηγείται τη «σκληρή ανάμνηση» του πατέρα της ο οποίος την πέταξε από μια βάρκα με κουπιά στην Αδριατική Θάλασσα για να της μάθει κολύμπι όταν ήταν έξι ετών. Της πήρε 50 χρόνια για να ξεπεράσει αυτό το τραύμα, σκέφτεται, αλλά την ίδια στιγμή τροφοδοτεί το προκλητικό της έργο. «Ο πόνος είναι ένας τεράστιος δάσκαλος… Και φυσικά ο πόνος ξεκινάει από το να πληγώνεσαι στην παιδική ηλικία» λέει. «Φαίνεται ότι ένα παιδί είναι αθώο, αλλά ένα παιδί δεν συγχωρεί και δεν ξεχνά ποτέ».

Στο «Dream On Baby» – αναφέρει η ιστοσελίδα Artnet – προβάλλεται ένα μωσαϊκό εμπειριών, από την παιδική ηλικία του Λιου Γε στην Κίνα κατά τη διάρκεια της Πολιτιστικής Επανάστασης μέχρι τις καθημερινές επισκέψεις της Λιν Χέρσμαν Λίσον στο Μουσείο Τέχνης του Cleveland όταν ήταν παιδί. Ανάμεσά τους και τα χαρούμενα – αν και βουτηγμένα στη φτώχεια – παιδικά χρόνια του Ρίτσαρντ Μπίλινγκαμ. Παρά τις διαφορετικές εμπειρίες τους, ο τρόπος που έζησαν όταν ήταν παιδιά τούς έδωσε δημιουργική ώθηση. «Το να γίνω καλλιτέχνης δεν ήταν συνειδητή επιλογή» δηλώνει η Μπερλίντε ντε Μπρούικερε η οποία μεγάλωσε αντιμετωπίζοντας τους αυστηρούς κανόνες του οικοτροφείου των καθολικών καλογρεών όπου πήγε σχολείο. «Ομως θυμάμαι ότι η ζωγραφική ήταν μια πράξη αντίστασης» σημειώνει.

O Αϊ Oυέιουει

Ανάμεσα στους καλλιτέχνες που αντλούν από την παιδική τους ηλικία ο Αϊ Oυέιουει περιγράφει με λεπτομέρειες πώς μεγάλωσε εξόριστος στην εσχατιά της ερήμου Γκουρμπαντουνγκούτ στην Κίνα, με πολλές στερήσεις. Αυτή η εμπειρία τροφοδότησε τον αγώνα του να έχει «έναν απολύτως ελεύθερο χώρο για να σκέφτεται».

Στην απέναντι φωτεινή πλευρά βρίσκονται παραδείγματα καλλιτεχνών που οι γονείς τους έδειξαν ανοιχτό πνεύμα και αγκάλιασαν τη δημιουργική ενεργητικότητα των παιδιών τους. Καλλιτέχνες όπως ο Τζεφ Κουνς και η Λίντα Μπένγκλις θυμούνται τη σχεδόν ειδυλλιακή παιδική τους ηλικία καθώς οι «εκκεντρικές» κλίσεις τους ενθαρρύνονταν από τους γονείς τους. «Νομίζω ότι οι γονείς μου γνώριζαν ότι είχαν ένα περίεργο παιδί» σημειώνει η Λόρι Σίμονς στη συζήτησή της με την Γκεζίν Μπόρχερντ. «Οπότε είχαν αποδεχτεί το γεγονός ότι ήμουν τόσο διαφορετική από τις αδελφές μου και τα άλλα παιδιά, λέγοντας απλώς στον περίγυρό τους ότι ήμουν καλλιτέχνης».