Μια υπόθεση διάπλατα ανοιχτή

Η υπόθεση των υποκλοπών κλόνισε τη λειτουργία των θεσμών μας και έθεσε μείζονα ερωτήματα για το επίπεδο λειτουργίας του κράτους δικαίου. Χθες πληροφορηθήκαμε ότι ολοκληρώθηκε η προκαταρκτική εξέταση, από την οποία τα αρμόδια όργανα συνάγουν «αναντίλεκτα ότι δεν υπήρξε καμία απολύτως εμπλοκή με το κατασκοπευτικό λογισμικό Predator… οποιουδήποτε κρατικού λειτουργού». Ωστόσο, από την ίδια ανακοίνωση προκύπτει ότι η χρήση του κατασκοπευτικού λογισμικού σε βάρος σημαντικών πολιτικών προσώπων και κρατικών λειτουργών δεν εξιχνιάστηκε. Και ότι οι σχετικές ενδείξεις αφορούν ιδίως την εμπλοκή σε ανάλογες πράξεις σε άλλες χώρες. Τότε όμως πώς συνάγεται, και μάλιστα αναντίλεκτα, η μη εμπλοκή οποιουδήποτε κρατικού λειτουργού;

Σε άλλο σημείο της ανακοίνωσης σημειώνεται ότι στις εισαγγελικές διατάξεις άρσης του απορρήτου «τηρήθηκε απαρέγκλιτα η διαδικασία που προβλέπεται από τοn Νόμο, ο οποίος, διαχρονικά, δεν αξιώνει την παράθεση ειδικής αιτιολογίας στις ως άνω διατάξεις». Μνημονεύεται μάλιστα σχετική νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Eνωσης με την οποία φέρεται σύμφωνη η διαδικασία. Ωστόσο, η απλή ανάγνωση της αποφάσεως του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Eνωσης λέει ότι επιτρέπεται να μην παρατίθεται η αιτιολογία στο ίδιο το σώμα της διάταξης υπό τρεις αυστηρές προϋποθέσεις. Πρώτον, ότι η διάταξη συνοδεύεται από πλήρως αιτιολογημένο και εμπεριστατωμένο αίτημα των αρμόδιων αρχών, το οποίο αναφέρεται στα πραγματικά στοιχεία της συγκεκριμένης περίπτωσης και, επομένως, αποτελεί την εν λόγω ειδική αιτιολογία. Το αίτημα πρέπει να αναφέρεται σε συγκεκριμένα περιστατικά που θεμελιώνουν τις υποψίες για το εν λόγω πρόσωπο και την αναγκαιότητα της παρακολούθησης. Δεύτερον, ότι από την ανάγνωσή του προκύπτει ευχερώς η συνδρομή των προϋποθέσεων της παρακολούθησης. Τρίτον, ότι μεταγενέστερα παρέχεται στον παρακολουθούμενο πρόσβαση σε αυτό το συνοδευτικό αίτημα.

Επομένως, η διαδικασία τηρείται μόνο αν όλα τα σχετικά αιτήματα είχαν πλήρη, εμπεριστατωμένη και εξατομικευμένη αιτιολογία. Τίθεται επομένως το ερώτημα, αν αυτό ελέγχθηκε και αν η αιτιολογία σε όλες τις αμφισβητούμενες περιπτώσεις ήταν επαρκώς σαφής ώστε να συνάγεται ευχερώς η συνδρομή (εδώ) των σπουδαίων λόγων εθνικής ασφάλειας και η αναγκαιότητα της παρακολούθησης. Σε αυτό ζητείται σαφής και αναντίλεκτη απάντηση. Ως προς την πρόσβαση, που επίσης είναι στοιχείο της διαδικασίας, με θλίψη διαβάζουμε στον τύπο ότι στον κ. Ανδρουλάκη τέτοια πρόσβαση δεν έχει δοθεί, αντίθετα με όσα απαιτεί αυτή η νομολογία. Γιατί μόνο τότε μπορεί να ελεγχθεί η συμμόρφωση με το κράτος δικαίου.

Η δική μας αίσθηση, μετά την ανακοίνωση, είναι ότι η υπόθεση των υποκλοπών είναι σήμερα περισσότερο ανοιχτή από όσο ήταν δύο χρόνια πριν, όταν αποκαλύφθηκε. Πρέπει όμως να λεχθεί και κάτι γενικότερο. Τούτες τις μέρες εορτάζουμε τα πενήντα έτη της μεταπολίτευσης. Καλό είναι να θυμόμαστε ότι οι μεγάλοι πολιτικοί ηγέτες της μεταπολίτευσης, ο Καραμανλής και ο Παπανδρέου, έθεσαν σε γερά θεμέλια την προσήλωση της χώρας στις αξίες του ευρωπαϊκού νομικού πολιτισμού. Δεν δικαιούμαστε να τους διαψεύσουμε.

Ο Νίκος Παπασπύρου είναι διδάκτωρ Nομικών του Παν. Χάρβαρντ και αναπλ. καθηγητής στη Νομική Σχολή (ΕΚΠΑ)