Πτωχεύσεις στην Ευρώπη

Τον τελευταίο χρόνο, σχεδόν όλες οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν καταγράψει μεγαλύτερο αριθμό πτωχεύσεων επιχειρήσεων σε σχέση με το 2019, δηλαδή πριν από την πανδημία του Covid. Αυτό συμβαίνει στη Γερμανία, τη Γαλλία, την Ισπανία, το Βέλγιο, την Πορτογαλία και την Ολλανδία. Μόνο η Ιταλία βρίσκεται ελαφρώς κάτω από το επίπεδό της πριν από πέντε χρόνια, σύμφωνα με στοιχεία της COFACE.

Η βιομηχανική παραγωγή στη ζώνη του ευρώ εξακολουθεί να παρουσιάζει πτώση της τάξης του 4% από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία. Η ευρωπαϊκή βιομηχανία συνεχίζει να υποφέρει. Από τα τέλη του 2017, η μεταποιητική παραγωγή μειώθηκε κατά 3% στη ζώνη του ευρώ. Η χαμηλή απόδοση της Γηραιάς Ηπείρου έχει επιδεινωθεί με τον πόλεμο στην Ουκρανία και την άνοδο των τιμών της ενέργειας.

Οι πτωχεύσεις επιχειρήσεων συνέχισαν να έχουν ανοδική τάση  στην Ευρώπη το 2023, αυξάνοντας κατά 24% σε σύγκριση με το 2022 σε ετήσιο μέσο όρο (ύστερα από +30% το 2022 έναντι του 2021). Η εξέλιξη αυτή εξηγείται από τη σταδιακή απόσυρση των έκτακτων μέτρων στήριξης που εφαρμόστηκαν κατά την περίοδο του Covid-19 και από τον αντίκτυπο του ραγδαίου πληθωρισμού και της αύξησης των επιτοκίων μεταξύ 2021 και 2023.  Στη συνέχεια, για δέκα χρόνια, οι χρηματοδοτήσεις χαμηλού επιτοκίου επέτρεψαν στις επιχειρήσεις να επενδύσουν σε πρότζεκτ με χαμηλές αποδόσεις σήμερα, αυτό αποτελεί παράγοντα ευπάθειας αυτών των εταιρειών όταν είναι αναγκαίο να ανανεωθούν τα δάνεια με υψηλότερα επιτόκια. Τέλος, υπάρχουν και συγκυριακές δυσκολίες. Εκτός από το αυξανόμενο κόστος χρηματοδότησης, οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν αυξήσεις μισθών και αναιμική ζήτηση ύστερα από δύο χρόνια πληθωρισμού. Σίγουρα αυτή η αύξηση τιμών επέτρεψε σε πολλές από αυτές να αυξήσουν τις τιμές πώλησης και κατά συνέπεια τα κέρδη τους. Τώρα όμως τα περιθώρια κέρδους είναι υπό πίεση.

Το μισθολογικό κόστος σε σχέση με την παραγόμενη ποσότητα ανά εργαζόμενο στη ζώνη του ευρώ εξακολουθεί να παρουσιάζει αύξηση 5,6% σε ετήσια βάση κατά τους πρώτους τρεις μήνες του 2024. Συμπερασματικά, το κόστος είναι σημαντικά υψηλότερο σήμερα από ό,τι το 2019, αλλά όχι η ζήτηση. Οι πτωχεύσεις επιχειρήσεων αυξήθηκαν σημαντικά τους τελευταίους μήνες και θα συνεχίσουν να αυξάνονται τα επόμενα τρίμηνα. Επειδή τα επιτόκια δεν πρόκειται να πέσουν πολύ γρήγορα και όσο περισσότερο παραμένουν υψηλά, τόσο περισσότερες εταιρείες θα αναχρηματοδοτηθούν με υψηλό κόστος, γεγονός που κινδυνεύει να αυξήσει περισσότερο τον αριθμό των προβληματικών επιχειρήσεων. Για το υπόλοιπο του έτους, πολλά θα εξαρτηθούν από τη μείωση των επιτοκίων της ΕΚΤ αλλά και από την εξέλιξη της ζήτησης. Για να περιορίσουν τις ζημιές οι επιχειρήσεις, πρέπει να αυξηθεί η κατανάλωση και τα νοικοκυριά να σταματήσουν να αποταμιεύουν.

Ο Κωνσταντίνος Ζοπουνίδης είναι καθηγητής χρηματοοικονομικής στο Πολυτεχνείο Κρήτης, στο Paris School of Business
και ακαδημαϊκός