Η «αρκούδα» δεν είναι σε χειμερία νάρκη…

Η Ευρωπαϊκή Ενωση επέβαλε νέο πακέτο κυρώσεων στη Ρωσία και το ανανέωσε ως το τέλος του ’24. Θεωρητικά, αυτό το 14ο πακέτο στοχεύει στη μείωση των ρωσικών εσόδων από την ενέργεια και την υπονόμευση της ικανότητας των Ρώσων να συνεχίσουν τον πόλεμο στην Ουκρανία. Αυτό στη θεωρία.
Επίσημα, έχει επιβληθεί απαγόρευση επενδύσεων και εξαγωγών σε έργα υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) που βρίσκονται υπό κατασκευή στη Ρωσία, αλλά και χρήσης ευρωπαϊκών λιμανιών για τη μεταφόρτωση ρωσικού LNG ύστερα από μια μεταβατική περίοδο 9 μηνών. Η πραγματικότητα όμως λέει ότι η Gazprom κάνει… πάρτι αφού είναι κυρίαρχος και έχει και την Ελλάδα «δεμένη» στο άρμα της.  Οι εναλλακτικές πηγές προμήθειας σε φυσικό αέριο που έψαξε η ΕΕ δεν απέδωσαν. Τα σχέδια για τερματικούς σταθμούς LNG αμέτρητα. Στην Ελλάδα κατατέθηκαν business plan για άλλα 4 FSRUs. Αυτά χωρίς να υπολογίζονται οι σταθμοί σε Ρεβυθούσα και Αλεξανδρούπολη. Gastrade στο Θρακικό πέλαγος, Elpedison στον Θερμαϊκό κόλπο, Motor Oil στον Κορινθιακό κόλπο και το ΑΡΓΩ FSRU στον Βόλο έμοιαζαν όνειρο ώστε η όλη η Ευρώπη να παίρνει LNG από τα μέρη μας.

Το Σιδηρόκαστρο. Η Gazprom όμως έχει βρει άλλες διαδρομές πώλησης, ενώ οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας πάγωσαν τα σχέδια. Η πύλη εισόδου φυσικού αερίου στο Σιδηρόκαστρο αποτελεί μία από τις κύριες πύλες εισαγωγής στην Ελλάδα. Η αλήθεια είναι ότι το πρώτο εξάμηνο του 2024 οι εισαγωγές LNG από τις ΗΠΑ είχαν κυρίαρχη θέση στον ελληνικό χώρο, με μερίδιο 67,97% των συνολικών εισαγωγών. Συνολικά, οι εισαγωγές LNG αντιστοιχούσαν στο 29,74% του συνολικού εισαγόμενου φυσικού αερίου στην Ελλάδα.
Η Ρωσία μέσω της Gazprom όμως γίνεται ξανά το αφεντικό. Οι τιμές του φυσικού αερίου που φτάνουν στη χώρα μας μέσω αυτής της πύλης είναι συχνά πιο ανταγωνιστικές σε σχέση με άλλους παρόχους και εισόδους, λόγω των μακροχρόνιων συμβάσεων και των ειδικών συμφωνιών που έχει συνάψει η χώρα μας με τη ρωσική εταιρεία.

Σύμφωνα με τα στοιχεία, το Σιδηρόκαστρο, που χαρακτηρίζεται από την αξιοπιστία παροχής, κάλυψε το 43,8% των εισαγωγών φυσικού αερίου της Ελλάδας το πρώτο τρίμηνο του 2024, σημειώνοντας σημαντική αύξηση σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Αυτό δείχνει τη μεγάλη εξάρτηση της Ελλάδας από τη συγκεκριμένη πύλη εισόδου.

Τα στοιχεία της ΔΕΣΦΑ είναι αποκαλυπτικά: Το ρωσικό αέριο στο πρώτο εξάμηνο του έτους που μπήκε από το Σιδηρόκαστρο στην εγχώρια αγορά αντιστοιχούσε στο 50,76% όταν το πρώτο εξάμηνο του 2023 ήταν στο 21,44%. Οι εισαγωγές του καυσίμου από τη Ρωσία αυξήθηκαν κατά 117,45%. Ανήλθαν στις 15,70 TWh από 7,22 TWh, ενώ το σύνολο των εισαγωγών φέτος ήταν στις 30,93 TWh και το πρώτο εξάμηνο του 2023 στις 33,67 TWh.

Το αέριο από το Αζερμπαϊτζάν είναι ακριβότερο. Πλέον, το αέριο της Gazprom μπορεί να φτάσει σε ποσοστά του 80% στην Ελλάδα. Παρά τις προσπάθειες της ΕΕ να μειώσει την εξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο, η Gazprom κατάφερε να διατηρήσει και να αυξήσει την παρουσία της στην ελληνική αγορά. Αυτό είναι κάτι που έχει βοηθήσει τη Ρωσία να αντισταθμιστεί η μείωση των εισαγωγών μέσω αγωγών μετά τη σύγκρουση στην Ουκρανία και τις επακόλουθες κυρώσεις.

Μακροχρόνιες συμβάσεις. Αυτό οφείλεται εν μέρει σε μακροχρόνιες συμβάσεις, όπως η συμφωνία μεταξύ της Gazprom και της ελληνικής βιομηχανικής εταιρείας Mytilineos, που επεκτείνεται μέχρι το 2030. Αυτές οι συμφωνίες εξασφαλίζουν μια σταθερή προμήθεια LNG, ενισχύοντας την επιρροή της Gazprom στην ελληνική ενεργειακή αγορά. Επιπλέον, ο ελληνικός τερματικός σταθμός LNG στη Ρεβυθούσα συνεχίζει να λαμβάνει φορτία από την Gazprom, δείχνοντας τη συνεχιζόμενη ζήτηση και στρατηγική σημασία του ρωσικού LNG στην ενεργειακή μείξη της Ελλάδας. Παρά το γεγονός ότι η Ελλάδα, στην προσπάθεια απεξάρτησης, έχει διαφοροποιήσει τις ενεργειακές της πηγές, αυξάνοντας τις εισαγωγές από τις ΗΠΑ, το ρωσικό LNG παραμένει κρίσιμος παράγοντας, κυρίως λόγω των ανταγωνιστικών τιμών και των υφιστάμενων συμβατικών υποχρεώσεων. Η Ρωσία, μέσω της Gazprom, έχει εκφράσει την επιθυμία της να διατηρήσει και να επεκτείνει τις σχέσεις της με την Ελλάδα στον τομέα.  Ωστόσο, υπάρχουν και εντάσεις, όπως δείχνει η πρόσφατη αίτηση διαιτησίας από την ελληνική εταιρεία ΔΕΠΑ, που ζητεί αναθεώρηση των τιμών στη σύμβασή της με την Gazprom.