Ενας «Χρυσοχοΐδης» για την εκπαίδευση

Μέσα σε ένα χρόνο ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης κατόρθωσε να βελτιώσει αποφασιστικά την απόδοση και την αρνητική εικόνα των κρίσιμων υπηρεσιών που βρίσκονται στην αρμοδιότητά του και κατ’ εξοχήν αυτών που αφορούν την εσωτερική ασφάλεια και την καταπολέμηση του εγκλήματος. Ο τρόπος που πέτυχε εκεί που απέτυχαν οι προκάτοχοί του αποτελεί κοινό μυστικό: γνωρίζει σε βάθος τα προβλήματα, τις αιτίες τους και τις ενδεικνυόμενες λύσεις, έχει ολοκληρωμένο σχέδιο, και νοιάζεται.

Ο τομέας που έχει τη μεγαλύτερη ανάγκη για κατεπείγουσες και δραστικές παρεμβάσεις και συνακόλουθα απαιτεί την επιλογή ηγεσίας με προσόντα ανάλογα προς αυτά του νυν υπουργού Πολιτικής Προστασίας είναι η εκπαίδευση. Διότι, μπορεί να μην το αντιλαμβάνονται η κυβέρνηση, η αντιπολίτευση, οι εκπαιδευτικοί φορείς και η κοινωνία, αλλά η καρδιά της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης (ανάλογα και της πρωτοβάθμιας) και μαζί της το μέλλον της Ελλάδας χτυπούν στις σχολικές αίθουσες. Όμως η καρδιά δεν λειτουργεί σωστά, αν δεν αιματώνεται σωστά και αδιάκοπα. Είναι ακριβώς ο ρόλος που ανέκαθεν επιτελούσε και σήμερα, περισσότερο παρά ποτέ, καλείται να επιτελέσει ο καθηγητής.

Για να τον επιτελέσει, όμως, πρέπει να διαθέτει τα εξής τρία αλληλένδετα προσόντα: επάρκεια, κύρος, και μεταδοτικότητα. Αυτά με τη σειρά τους προϋποθέτουν αφενός γνώσεις πολύ πέραν από τις χρηστικές και συνεχή επιστημονική και διδακτική ενημέρωση και αφετέρου αγάπη για το αντικείμενό τους και διάθεση για προσφορά. Διότι ο ρόλος του είναι πολλαπλός, και διδακτικός και παιδαγωγικός και καθοδηγητικός. Ο καθηγητής επηρεάζει όχι μόνο με την επιστημονική του επάρκεια αλλά και με το παράδειγμά του. Η πιο σημαντική προσφορά του είναι να αξιοποιήσει για χάρη των μαθητών την παιδευτική αξία της γνώσης που προέρχεται από τη μελέτη της ιστορίας και της λογοτεχνίας, να εμπνεύσει, να ενθουσιάσει. Ειδικά σήμερα που οι μαθητές είναι μόνιμα εξαρτημένοι από ένα κινητό και επιδεικνύουν ασυνήθιστα βίαιη συμπεριφορά, η ανάγκη

Όλα τα παραπάνω, όμως, ανήκουν προς το παρόν στη σφαίρα της ιδανικής εκπαιδευτικής πολιτείας. Για να πραγματοποιηθούν, χρειαζόμαστε έναν «Χρυσοχοΐδη της εκπαίδευσης». Κάποιον που έχει κατανοήσει το κορυφαίο πρόβλημα της εκπαίδευσης και γνωρίζει πώς θα το επιλύσει. Κάποιον που αντιλαμβάνεται ότι η ψηφιακή τεχνολογία προσφέρει χρήσιμη βοήθεια στον καθηγητή που είναι επαρκής αλλά είναι άχρηστη στον ανεπαρκή. Κάποιον που αντιλαμβάνεται το αυτονόητο, ότι το πολλαπλό βιβλίο χρησιμεύει μόνο στον καθηγητή που είναι σε θέση να κρίνει, να διακρίνει και να επιλέγει. Κάποιον που θα ξαναδώσει στο δημόσιο σχολείο την αυτονομία που  έχει παραχωρήσει, εδώ και δεκαετίες, στην εξωσχολική φροντιστηριακή εκπαίδευση. Κάποιον που θα επανασυνδέσει τον καθηγητή με την επιστήμη του και θα του ξαναδώσει  το χαμένο κύρος,  τον παιδαγωγικό του ρόλο και την αίσθηση της αποστολής του. Εν ολίγοις, κάποιον που θα αναλάβει το τιτάνιο έργο της επανεκπαίδευσης των καθηγητών

Από τότε που υπάρχει κοινοβουλευτική δημοκρατία δύο ήταν και παραμένουν οι κρίσιμες αρετές ενός πρωθυπουργού: η επιλογή των σωστών συνεργατών και η ικανότητά του να διακρίνει τις σωστές εισηγήσεις από όπου και αν προέρχονται και να τις αξιοποιεί. Μέσα από αυτούς τους διαύλους μπορεί να αποκτήσει συνολική κυβερνητική εποπτεία, συμπληρώνοντας όσα ήδη γνωρίζει και αποκτώντας την αναγκαία επάρκεια στους τομείς που δεν γνωρίζει.  Το μοναδικό εμπόδιο για να κάνει τις ορθές επιλογές είναι η έλλειψη ικανών στελεχών, τα οποία εκτός των γνώσεων και της απαιτούμενης εμπειρίας, πρέπει να συγκεντρώνουν και τις αναγκαίες πολιτικές προϋποθέσεις.

Ο Μιχαήλ Πασχάλης είναι ομότιμος καθηγητής Κλασικής Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης