Ανασυγκρότηση και επιστροφή στο αεροδρόμιο

Καθώς από τις πρώτες πρωινές ώρες υπήρχαν υποψίες – αν όχι βεβαιότητα – για τουρκικούς βομβαρδισμούς στο αεροδρόμιο, οι έλληνες κομάντος αποχώρησαν γύρω στις 4.30 τα ξημερώματα της Δευτέρας 22/7. Περίπου μία ώρα μετά, ο τουρκικός στρατός πράγματι βομβάρδισε το σημείο. Οι δυνάμεις της Α’ ΜΚ μετέβησαν στην Ιερατική Σχολή, στα δυτικά προάστια της Λευκωσίας, όπου και παρέμειναν μέχρι το πρωί της επομένης χωρίς να λάβουν εντολή επιχείρησης.

«Αν είχαμε μια ηγεσία με τόλμη να μας δώσει εντολή για επιχείρηση το βράδυ της 22ας/7, θα μπορούσαμε να κάνουμε μεγάλη ζημιά σε ένα από τα δύο προγεφυρώματα των Τούρκων» λέει με απογοήτευση ο Χαράλαμπος Αποστολάκης.

Στις 8 το πρωί της Τρίτης, οι έλληνες καταδρομείς είχαν φτάσει ξανά στο αεροδρόμιο της Λευκωσίας, όπου βρισκόταν μια μικρή δύναμη Κυπρίων. «Αρχικά, εξαπέλυσαν αναγνωριστικά πυρά προς την κατεύθυνσή μας, εμείς, όμως, δεν απαντήσαμε» θυμάται ο τότε ανθυπολοχαγός. «Μετά από 15-30 λεπτά έφτασαν δυο λόχοι. Οταν τους είδαμε, τους αιφνιδιάσαμε με μαζικά πυρά. Τους ακινητοποιήσαμε για περίπου μιάμιση ώρα, εξουδετερώσαμε τους περισσότερους και ακινητοποιήσαμε πέντε-έξι άρματα στις πλαγιές».

Αφού, τελικά, οι ελληνικές δυνάμεις επανακατέλαβαν το αεροδρόμιο, παρενέβησαν οι κυανόκρανοι του ΟΗΕ με εντολή να παραδοθεί το αεροδρόμιο σε αυτούς. Ο Βασίλης Μανουράς, που ήταν ο πιο υψηλόβαθμος παρών στη σκηνή, ανέλαβε τις διαπραγματεύσεις. «Επέμενα ότι η αντικατάσταση ενός τάγματος είναι κανονική στρατιωτική επιχείρηση, δεν θα μπορούσαμε να παραδώσουμε το αεροδρόμιο σε έξι-επτά άτομα, Καναδούς του ΟΗΕ» εξηγεί ο αντιστράτηγος ε.α.

Υστερα από αλλεπάλληλες επικοινωνίες με τον έλληνα πρεσβευτή στην Κύπρο, έναν αντισυνταγματάρχη και έναν συνταγματάρχη της Εθνικής Φρουράς, ο αρχαιότερος της Α’ ΜΚ κατάφερε να κινηθεί ολόκληρο το τάγμα των κυανόκρανων για να παραδοθεί το αεροδρόμιο σύμφωνα με τον κανονισμό.

Πτώση της χούντας. Την επόμενη ημέρα το καθεστώς της χούντας στην Αθήνα καταρρέει. Οπως λέει στα «ΝΕΑ» ο Χαράλαμπος Αποστολάκης, εκείνο το διάστημα είχε δοθεί εντολή στους καταδρομείς να παραμείνουν στη Λευκωσία και να μην προβούν σε καμία επιθετική ενέργεια, καθώς διεξάγονταν ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις. «Οι Τούρκοι, βέβαια, ενίσχυαν τις δυνάμεις τους και ήταν σαφές ότι ετοίμαζαν έναν δεύτερο γύρο εισβολής».

Στις 11 Αυγούστου οι καταδρομείς έλαβαν εντολή να κινηθούν νοτιότερα, στο Σταυροβούνι, όπου και παρέμειναν μέχρι την ολοκλήρωση της αποστολής τους στην Κύπρο. Πέντε ημέρες αργότερα (16/8), δύο ομάδες καταδρομέων συνέδραμαν σημαντικά στην υπεράσπιση της Λευκωσίας από τις τουρκικές δυνάμεις που επέλαυναν, καταστρέφοντας τέσσερα άρματα μάχης. Πρωταγωνιστικό ρόλο είχε ο τότε νεαρός ανθυπολοχαγός Νίκος Κοϊμτζόγλου. «Είχαν πάρει το στρατόπεδο των ΕΛΔΥΚ και θα κυκλώνανε τη Λευκωσία, η οποία είχε αδειάσει» λέει σήμερα ο ίδιος, δηλώνοντας περήφανος για τη συμβολή του.

Κατά το υπόλοιπο διάστημα της παραμονής τους και στο πλαίσιο του «Αττίλα 2», οι δυνάμεις των ελλήνων καταδρομέων δεν χρησιμοποιήθηκαν ιδιαιτέρως, αν και οι ίδιοι δεν συμφωνούσαν με αυτό. «Δεν ήμασταν κοιμισμένη μονάδα, βρισκόμασταν σε μαχητική εγρήγορση νύχτα και μέρα» λέει ο Χαράλαμπος Αποστολάκης, με τον συμπολεμιστή του Νίκο Κοϊμτζόγλου να προσθέτει με αγανάκτηση: «Δεν μας επετράπη να κάνουμε όσα θα μπορούσαμε…».

ελλειψη αναγνωρισησ. Κατά τη γνώμη των βετεράνων, η κατάληξη της επιχείρησης «ΝΙΚΗ» αλλά και η γενικότερη διαχείριση της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο συνιστά προδοσία από την τότε στρατιωτική και πολιτική ηγεσία. «Οταν επαναπατριστήκαμε, δεν μπορούσαμε να μιλήσουμε, την προδώσαμε την Κύπρο» λέει ο υποστράτηγος ε.α. με πικρία μισό αιώνα μετά.

Οι πολεμιστές της επιχείρησης «ΝΙΚΗ» δηλώνουν σαφώς απογοητευμένοι τόσο από την εξέλιξη του Κυπριακού όσο και από την αντιμετώπιση και την αναγνώριση που – δεν – έλαβαν από την πολιτεία. Οπως τονίζουν, το ελληνικό κράτος δεν έχει αναγνωρίσει στους βετεράνους καταδρομείς την προσφορά τους και ουσιαστικά αποποιείται κάθε ευθύνη για την επιχείρηση. Στους φακέλους των αξιωματικών και των υπαξιωματικών δεν αναφέρεται καν η εν λόγω αποστολή, ενώ έχουν διαγραφεί και οι προτάσεις για ηθικές αμοιβές.

«Εχουν περάσει 50 χρόνια. Είναι λίγα για να ξεχαστούν οι πληγές των ανθρώπων που τα έζησαν, όμως είναι πάρα πολλά για να συνεχίζει η Ελλάδα να αγνοεί την προσφορά όσων έδωσαν ακόμα και τη ζωή τους σαν πιστοί και φιλότιμοι στρατιώτες στην Κύπρο» καταλήγει με μια περήφανη θλίψη ο αντιστράτηγος ε.α. Βασίλης Μανουράς.