Τριαντάφυλλα μέσα στην έρημο

Oι εκδόσεις Σαιξπηρικόν φέρνουν στο ελληνικό εκδοτικό προσκήνιο δύο σημαντικά ποιητικά βιβλία αραβικής ποίησης. Το πρώτο βιβλίο είναι της Νοζούμ Αλ Γκανέμ, «Θάλασσα και ορίζοντας σ’ ένα στενό πέρασμα», σε μετάφραση και με επίμετρο της Πέρσας Κουμούτση. Στο συγκεκριμένο βιβλίο η ποιήτρια προσπαθεί να αποτυπώσει στιγμές από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, αξιοποιώντας και διασκευάζοντας τον τρόπο των χάικου του Ματσούο Μπασό και του Κομπαγιάσι Ισα, με απώτερο σκοπό τη διατύπωση θεμελιακών προβληματικών της ανθρώπινης ύπαρξης μέσω συμβόλων, όπως βλέπουμε στο παρακάτω τετράστιχο ποίημά της:

Τα διψασμένα δέντρα σβήνουν τη δίψα τους με τη βροχή

Οσο για τη γη, δεν χορταίνει με περισσότεροους νεκρούς

Πέρασε ένας χρόνος και ο ουρανός συνεχίζει να βρέχει

θάνατο στα λιμασμένα εδάφη.

Ποιήματα για τη Γάζα

Το δεύτερο βιβλίο είναι μια ανθολογία με τίτλο «Τριαντάφυλλο στα ερείπια. 40 ποιήματα για τη Γάζα», την οποία επιμελήθηκε και μετέφρασε η Πέρσα Κουμούτση. Η συλλογή ποιημάτων που παρουσιάζεται εδώ αποτελείται εξ ολοκλήρου από ποιήματα για τη Γάζα, γραμμένα από παλαιστίνιους ποιητές ή από άλλους Αραβες που ένιωσαν την ανάγκη να πάρουν θέση για αυτό το κρίσιμο ζήτημα που συγκλονίζει τον κόσμο μας. Μια άλλη αξιοσημείωτη πτυχή της συλλογής είναι ότι περιλαμβάνει ποιήματα, η πλειονότητα των οποίων γράφτηκε στο πλαίσιο της συνεχιζόμενης πολιορκίας της Γάζας και της καταστροφής που προκαλείται από τους ανηλεείς βομβαρδισμούς (Οκτώβριος – Δεκέμβριος 2023). Ενδεικτικά παραδείγματα αποτελούν τα ακόλουθα δύο ποίηματα:

Μοσάμπ Αμπού Τόχα, Παλαιστίνη.

Τριαντάφυλλο στα ερείπια

(πρώτη εκδοχή)

Μην εκπλαγείτε

αν δείτε ένα τριαντάφυλλο να ξεπροβάλλει

μέσα από τα ερείπια των σπιτιών:

Ετσι επιβιώσαμε.

(δεύτερη εκδοχή)

Μην εκπλαγείτε

αν δείτε έναν τριανταφυλλένιο ώμο

να προβάλλει

μέσα από τα ερείπια των σπιτιών:

Μ’ αυτόν τον τρόπο επιβιώσαμε.

Η ΓΑΖΑ ΞΑΝΑ

[ανωνύμου]

Δεν της απέμειναν παρά οι σκιές

και τα εξαντλημένα κορμιά των νεκρών της.

Μια πόλη που οι άνθρωποι ξυπνούν στον θάνατο

και κοιμούνται πάλι στον θάνατο.

Κι όμως δεν πεθαίνει!

Εν ολίγοις, χάρη στην πρωτοβουλία των εκδόσεων Σαιξπηρικόν, την άψογη μετάφραση και επιμέλεια της Πέρσας Κουμούτση, ο αναγνώστης μπορεί να προσεγγίσει τη σύγχρονη αραβική ποίηση με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, καθώς και να αντιληφθεί τη σημασία της ποίησης ως προς τη μετάδοση του πνεύματος μιας εποχής, μιας χώρας, ενός λαού, μέσα από τα βιώματα των ποιητών – είτε γίνεται εν καιρώ ειρήνης είτε εν καιρώ πολέμου, η ποίηση ανθεί σαν τριαντάφυλλο στα ερείπια.

Ο Γ.Κ. Μιχαηλίδης είναι μεταπτυχιακός φοιτητής Φιλοσοφίας, μεταφραστής και υπεύθυνος της Γραμματείας του Ινστιτούτου Φιλοσοφίας ΙWPR