Οταν ο Βανς έγραφε για τα «λευκά σκουπίδια» των ΗΠΑ

Πριν αναγνωρίσει στο πρόσωπο του Τραμπ την παθογένεια της διχασμένης Αμερικής και πριν «μεταμεληθεί» ως υποψήφιος αντιπρόεδρός του ο Τζ. Ντ. Βανς είχε καταφέρει να αποτυπώσει στο «Τραγούδι του χιλμπίλη» (στα ελληνικά από τις εκδ. Δώμα, μτφ. Αριστείδης Μαλλιαρός, 2018) την επικράτεια από την οποία τρεφόταν ο τραμπισμός. Εκεί όπου οι πολιτισμικές ελίτ δεν έχουν καμία θέση, η Βίβλος είναι η απόλυτη αναφορά και η ροκ μουσική θεωρείται σατανιστική. Μεγάλωσε εκεί όπου οι χιλμπίληδες, οι «απόκληροι», τα «λευκά σκουπίδια», ανατρέφονται με δόσεις μνησικακίας για την κοινωνική ανέλιξη των άλλων και για τα επιδόματα που άλλοι τους κλέβουν απ’ τα χέρια. «Μερικές εικόνες σου σπάραζαν την καρδιά και την ίδια στιγμή ήταν τρομερά κοινότοπες» περιγράφει ο ίδιος για τη φτώχεια των Απαλαχίων, όπου μεγάλωσε. «Μισοδιαλυμένες παράγκες που τα ξύλα τους σάπιζαν, κοπρόσκυλα που ικέτευαν για λίγο φαΐ, παλιά έπιπλα πεταμένα στις αλάνες».

Κακήν κακώς επιβιώνουν

«Το τραγούδι του χιλμπίλη» τραγουδιέται από ανθρώπους που επιβιώνουν κακήν κακώς – ή δεν επιβιώνουν λόγω της χρόνιας τοξικομανίας, της εγκληματικότητας, της ανυπόφορης φτώχειας. Σε όλες τις έρευνες ο δείκτης απαισιοδοξίας της λευκής εργατικής τάξης είναι ο χαμηλότερος, ακόμη και σε σχέση με τους μαύρους ή τους ισπανόφωνους. Την περίοδο που γραφόταν το βιβλίο (2015-2016) οι χιλμπίληδες αισθάνονταν καχυποψία για τις πολιτικές του Ομπάμα, απαξίωναν την πολιτική, διαδήλωναν την απομόνωσή τους, έτρεφαν τον ανορθολογισμό και θεωρούσαν τα ΜΜΕ – τον «θεματοφύλακα της αμερικανικής ελευθερίας», όπως σημειώνει ο Βανς – αναξιόπιστα. Κατά κάποιον τρόπο, λοιπόν, είναι οι άνθρωποι που ευνόησαν την άνοδο του Τραμπ στην εξουσία.

Ιχνη αισιοδοξίας

Κι όμως, μέσα σ’ αυτό το σύμπαν ο αφηγητής καταφέρνει να γίνει «ξένος». Επειδή διατηρεί ίχνη αισιοδοξίας σε όλη τη διαδρομή προς την ενηλικίωση.

Ακόμη και όταν βλέπει το περιπολικό να παίρνει τη μητέρα του, ακόμη και όταν καταφεύγει στους πεζοναύτες για να βρει μια διέξοδο, ακόμη και όταν αλλάζει σπίτια, πατεράδες και πατριούς σχεδόν κάθε χρόνο. Η αποφοίτησή του από το Πανεπιστήμιο Οχάιο Στέιτ και τη Νομική Σχολή του Γέιλ, όπως και ο γάμος του με την Ούσα, δεν είναι απλώς η «λυρική» κατακλείδα σε ένα προσωπικό μανιφέστο. Είναι ο ήχος της ανακούφισης ύστερα από τις κραυγές και τους ψιθύρους μιας παραγνωρισμένης κοινωνικής τάξης.