Πόσο πιθανή είναι μία νέα κρίση χρέους;

Το αποτέλεσμα των πρόσφατων εκλογών στη Γαλλία προκάλεσε την ικανοποίηση του συνόλου του δημοκρατικού πολιτικού τόξου σε όλη την Ευρώπη. Παράλληλα οι διεθνείς κεφαλαιαγορές «ερμήνευσαν» την κατάσταση σχετικά ψύχραιμα, αναμένοντας όπως όλοι, την επόμενη ημέρα που θα καθοριστεί από τις διαπραγματεύσεις για τον σχηματισμό κυβέρνησης. Ωστόσο εκείνο που τονίζουν αρκετοί αναλυτές είναι η δυνατότητα της Γαλλίας για τον βαθμό ικανοποίησης των παραμέτρων του νέου Συμφώνου Σταθερότητας ειδικά αν λάβουμε υπόψη μια σειρά σημαντικών παραμέτρων. Πρώτη παράμετρος, το έλλειμμα του προϋπολογισμού προσεγγίζει το 5,5% ενώ το χρέος ανέρχεται στα επίπεδα του 110%. Δεύτερη, το προεκλογικό πρόγραμμα του Λαϊκού Μετώπου εμπεριέχει αφενός σημαντικές δαπάνες και αφετέρου μια διαφορετική προσέγγιση επί της φορολογίας, αποσκοπώντας στη δυναμική αντιμετώπιση κρίσιμων κοινωνικών ζητημάτων, με κυρίαρχο την όξυνση των ανισοτήτων. Τρίτη παράμετρος, τόσο το αποτέλεσμα των εκλογών όσο και το γαλλικό Σύνταγμα καθιστούν σημαντικό τον ρόλο του προέδρου Μακρόν, που πιθανότατα θα αποτελέσει εμπόδιο στην οποιαδήποτε προσπάθεια αλλαγής βασικών αποφάσεων της απερχόμενης κυβέρνησης (ασφαλιστικό και φορολογία εισοδημάτων/περιουσίας).

Το ενδεχόμενο κοινοβουλευτικού αδιεξόδου και συνεπακόλουθης πολιτικής αστάθειας αυξάνει τους φόβους πιθανής μελλοντικής αδυναμίας επίτευξης της δημοσιονομικής ισορροπίας. Εξ αφορμής αυτού εκφράζονται ανησυχίες για μια νέα εκδήλωση κρίσης χρέους στην Ευρώπη, με αφετηρία τη Γαλλία. Σε αυτήν τη φάση δεν θα ενστερνιζόμασταν μια τέτοια προσέγγιση, καθώς ούτε οι αγορές δείχνουν να συμμερίζονται τους παραπάνω φόβους, ενώ είναι ευρέως παραδεκτό ότι οι ευρωπαϊκοί θεσμοί (Κομισιόν, ESM, ECB) έχουν τόσο την εμπειρία όσο και τα κατάλληλα εργαλεία για την αντιμετώπιση έκτακτων καταστάσεων. Ωστόσο οφείλουμε να υπογραμμίσουμε τρεις σημαντικές παραμέτρους. Η πρώτη παράμετρος ότι όσο απομακρύνονται οι δυνατότητες λήψης κοινών λύσεων, μετά τα αποτελέσματα των πρόσφατων ευρωεκλογών, όπως η μονιμοποίηση του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και η αύξηση του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού, τόσο μειώνονται οι δυνατότητες ουσιαστικών παρεμβάσεων των εθνικών κυβερνήσεων, κυρίως εκείνων με ισχνά δημοσιονομικά περιθώρια. Δεύτερη παράμετρος, η εκτενής διαβούλευση για το νέο δημοσιονομικό πλαίσιο μπορεί να κατέληξε σε ένα πιο ευέλικτο πλαίσιο αλλά δεν ενσωμάτωσε ρηξικέλευθες ιδέες όπως η διαφορετική αντιμετώπιση των επενδύσεων για μια σειρά κρίσιμων πεδίων (πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, υγεία και εκπαίδευση) και ο συνυπολογισμός κοινωνικών δεικτών (ανισότητες, κίνδυνος φτώχειας κ.ά.). Τρίτη παράμετρος, η «λογική» της αποκλειστικής εστίασης σε ποσοτικούς στόχους σε συνδυασμό με την επικράτηση της νεοφιλελεύθερης φιλοσοφίας στα πεδία της ανάπτυξης, της φορολογίας και της απασχόλησης έχουν προκαλέσει την απογοήτευση και ταυτόχρονα τον θυμό μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας. Ναι μεν το αποτέλεσμα του β’ γύρου των γαλλικών εκλογών να προκάλεσε την ανακούφιση, αλλά δεν μπορούμε να στηριζόμαστε στο διηνεκές αποκλειστικά στα δημοκρατικά συναισθήματα των σκεπτόμενων ευρωπαίων πολιτών, με το πολιτικό σύστημα να συνεχίζει αμέριμνα το «business (or politics) as usual». Ισως κάποια στιγμή στο άμεσο μέλλον τα πράγματα να μην είναι αναστρέψιμα.

Ο Δημήτρης Λιάκος είναι οικονομολόγος, πρώην υφυπουργός