Ο γνωστός και ο άγνωστος εχθρός της ΕΕ

Σε πρόσφατο άρθρο του στα «ΝΕΑ» (15-16/6), ο Ευάγγελος Βενιζέλος εξηγούσε με εύστοχο τρόπο και εύληπτο λόγο πως στις ευρωεκλογές δημιουργείται η θεσμική ψευδαίσθηση ότι η Ευρωπαϊκή Ενωση είναι ένα ενιαίο δημοκρατικό σύστημα διακυβέρνησης, την πορεία της οποίας καθορίζει ένα ενιαίο ευρωπαϊκό εκλογικό σώμα («ευρωπαϊκός δήμος»).

Πράγματι οι πρόωρες βουλευτικές εκλογές στη Γαλλία, που προκάλεσε ο Μακρόν, έδειξαν πως είναι πιο σημαντικές για την Ευρωπαϊκή Ενωση από τις ευρωεκλογές της 9ης Ιουνίου, γιατί μας θύμισαν πως το θεσμικό οικοδόμημα της Ευρωπαϊκής Ενωσης λειτουργεί μόνο σε συνδυασμό με το θεσμικό και πολιτικό γίγνεσθαι των 27 κρατών-μελών σε εθνικό επίπεδο (Ευ. Βενιζέλος).

Την προηγούμενη Κυριακή άνοιξε ένα καινούργιο κεφάλαιο στη νεότερη πολιτική ιστορία της Γαλλίας και ολόκληρης της Ευρώπης προκαλώντας αβεβαιότητα και ανησυχία στην ευρύτερη Ευρωατλαντική κοινότητα. Το διακύβευμα του δεύτερου και αποφασιστικού γύρου των βουλευτικών εκλογών, όπως αναμενόταν, κρίθηκε στο πώς θα εξελίσσονταν οι εκλογές στις λεγόμενες «τριγωνικές» περιφέρειες, δηλαδή εκεί που διεκδίκησαν την έδρα εκπρόσωποι και των τριών μεγάλων παρατάξεων. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ της εφημερίδας «Le Monde», το μήνυμα του δεύτερου γύρου βρισκόταν στα λόγια του Μακρόν προς τους υπουργούς της κυβέρνησής του, όταν τους υπενθύμισε ότι εκείνος που διεκδικούσε την εξουσία δεν ήταν ο Μελανσόν, αλλά η Λεπέν, και ότι «χωρίς τις ψήφους της Αριστεράς το 2017 και το 2022 δεν θα βρισκόμαστε εδώ σήμερα».

Την εικόνα της σημερινής Γαλλίας, αποτύπωσε εύστοχα ο Ζακ Αταλί: «Στοχεύαμε να κάνουμε τους Ολυμπιακούς Αγώνες που ξεκινούν στις 26 Ιουλίου, μια γιορτή όπως ήταν οι Ολυμπιακοί στο Παρίσι του 1924 και κινδυνεύσαμε να ζήσουμε κάτι σαν τους Αγώνες του Βερολίνου του 1936».

Ευτυχώς για τον Μακρόν στον β’ γύρο λειτούργησαν αποτελεσματικά οι συμφωνίες του δημοκρατικού χώρου για τις «τριγωνικές» περιφέρειες  και απομακρύνθηκαν (όχι οριστικά) οι προοπτικές εξουσίας για την Ακροδεξιά της Λεπέν. Και η στρατηγική επιλογή να προκηρύξει πρόωρες εκλογές δικαιώθηκε. Εστειλε το κόμμα της Λεπέν στην τρίτη θέση από την πρώτη των ευρωεκλογών που της έδινε έναν αέρα όχι μόνο ανερχόμενης δύναμης αλλά βέβαιης νικήτριας. Σήμερα το κόμμα του Μακρόν παραμένει στο κάδρο με πρωταγωνιστικό ρόλο και ο ίδιος πήρε μια σημαντική ώθηση για την παραμονή του στην εξουσία.

Μια νίκη του κόμματος της Λεπέν θα βύθιζε όχι μόνο τη Γαλλία αλλά συνολικά την Ευρωπαϊκή Ενωση σε υπαρξιακή κρίση;

Τα χειρότερα αποφεύχθηκαν, ωστόσο δεν μπορεί να μείνει κανείς αδιάφορος όταν στη χώρα που αποτελεί ιστορικά μαζί με τη Γερμανία τον κινητήριο άξονα του Ευρωπαϊκού Σχεδίου, βγαίνει πρώτο στις ευρωεκλογές ένα κόμμα το οποίο θεωρεί την Ενωμένη Ευρώπη πρόβλημα και όχι λύση.

Μάλιστα την ώρα που η Γαλλία θα διαχειρίζεται το επόμενο διάστημα μια πολιτική και κυβερνητική κρίση με ένα «μετέωρο κοινοβούλιο», χωρίς ξεκάθαρη κοινοβουλευτική πλειοψηφία, ο έτερος ισχυρός πόλος της Ενωσης, η Γερμανία και ο κυβερνητικός συνασπισμός ειδικότερα δεν πάνε καλά.

Ολες αυτές οι πολιτικές εξελίξεις δεν βοηθούν την ενοποιητική διαδικασία και οι Βρυξέλλες πρέπει να διαχειριστούν άλλη μια κρίση με την Ουγγαρία του Ορμπαν να έχει στα χέρια της την εξαμηνιαία προεδρία της Ευρωπαϊκής Ενωσης και τον ούγγρο πρωθυπουργό να παριστάνει τον διαμεσολαβητή σε Κίεβο και Μόσχα, ουσιαστικά προτείνοντας στην Ουκρανία να συνθηκολογήσει.

Τα τελευταία χρόνια, η ασφάλεια, η σταθερότητα και η ευημερία της Ευρωπαϊκής Ενωσης απειλήθηκαν και απειλούνται. Από έναν άγνωστο εχθρό, τον Covid-19, και έναν γνωστό εχθρό της ευρωπαϊκής ενοποίησης και της ευρωπαϊκής δημοκρατίας, τον Πούτιν. Τα ευρωπαϊκά ακροδεξιά κόμματα επωφελήθηκαν από αυτούς τους παράγοντες και είναι εδώ για να ακυρώσουν την Ευρωπαϊκή Ενοποίηση.

Ο Σωτήρης Ντάλης είναι αναπληρωτής καθηγητής Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ενοποίησης, πρόεδρος του Τμήματος Μεσογειακών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου.